III SA/Kr 21/24

| Dnia 12 sierpnia 2024 r. | | Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka, Sędziowie: Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.), Sędzia WSA Ewa Michna, , Protokolant: Starszy Referent Monika Kostecka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2024 r., sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 3 listopada 2023 roku, nr SKO.PS/4110/552/2023 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. uchyla decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 30 października 2023 roku, nr SKO.PS/4110/648/2023 w przedmiocie odmowy zwolnienia z ponoszenia odpłatności za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej; III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego J. M. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Wójt Gminy S. decyzją z 20 lipca 2023 r. Nr GOPS-PS.5120.7.2023 ustalił skarżącemu R. P. odpłatność za pobyt matki w domu pomocy społecznej "D." w M. w wysokości 226,11 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący nie posiada żadnego źródła dochodu, zgodnie z tym co oświadcza pozostaje na utrzymaniu swojej siostry K. K. i wspólnie z nią prowadzi gospodarstwo domowe. W związku z powyższymi ustaleniami wyliczono, że na dochód rodziny skarżącego składa się dochód siostry z pracy w wysokości 4 155,99 zł miesięcznie oraz dochód z pracy osiągany przez męża siostry - w wysokości 2 397,56 zł miesięcznie, dochodem rodziny jest także dochód osiągany z posiadanego przez rodzinę gospodarstwa rolnego, w wysokości 1550,88 zł. Łączny dochód rodziny skarżącego wynosi zatem 8 104,43 zł, w przeliczeniu na jedną osobę wynosi 2 026,11 zł. Przekracza zatem 300% kryterium dochodowe, które wynosi 1800 zł. Organ wyjaśnił, że w dniu 11 lipca 2023 r. skierowano do skarżącego umowę, w której zaproponowano dowolną partycypację w kosztach utrzymania matki w domu pomocy społecznej. Z uwagi na to, iż skarżący nie podpisał umowy, a tym samym nie zgodził się na dobrowolną partycypację w ww. kosztach, wydano decyzję w oparciu o art. 60 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej. W odwołaniu skarżący zakwestionował konieczność wnoszenia opłaty. Wskazał, iż jego matka opuściła jego i jego siostrę, gdy byli jeszcze niepełnoletnimi dziećmi, zostawiając ich z ojcem i babcią. Podał, że mama związała się z innym mężczyzną, nie kontaktowała się i nie interesowała się ani córką ani synem. Skarżący wyjaśnił, że matka odwiedziła swoją rodzinę jeden raz ze względu na potrzebę przenocowania, urządzając babci awanturę. Skarżący podniósł, że matka wyrażała się o swoich dzieciach w pogardliwy sposób. Dodał również, że z uwagi na opuszczenie rodziny przez matkę, Sąd Rejonowy w M. zasądził od niej na rzecz dzieci alimenty oraz ograniczył wykonywanie przez nią władzy rodzicielskiej. W związku z powyższym, uważa, że powinien być zwolniony z obowiązku ponoszenia odpłatności za pobyt swojej matki w domu pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 3 listopada 2023 r. nr SKO.PS/4110/552/2023 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa, wyjaśniając, że opłata ustalona dla skarżącego dotyczy wysokości do średniego kosztu utrzymania we wskazanym domu pomocy. W decyzji organu I instancji wyjaśniono, że opłata ta została ustalona dla osoby zobowiązanej jako zstępnej. Ponadto wskazano w odniesieniu do opłaty ustalonej dla skarżącego, że średni koszt utrzymania w domu pomocy społecznej w okresie pobytu jego matki w dps w okresie od dnia umieszczenia ustalony był zarządzeniami Starosty M. Dochód skarżącego organ I instancji ustalił na podstawie wywiadu środowiskowego w wysokości przewyższającej 300 % kryterium dochodowego. SKO wyjaśniło następnie, że dochód skarżącego ustalony na podstawie materiału dowodowego wynoszący 2026,11 zł na osobę w rodzinie (8104,43/4) przekracza 300 % kryterium dochodowego -1800 zł. Tym samym opłata polega na ustaleniu nadwyżki nad kryterium 1800 zł do wysokości różnicy między opłatą wnoszoną przez mieszkańca dps i kwoty średniego kosztu utrzymania w dps czyli w przedmiotowej sprawie kwotę 226,11 zł (2026, 11 zł - 1800 zł). Odnosząc się do odwołania, Kolegium wskazało, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt matki skarżącego w domu pomocy społecznej zostało wyodrębnione do osobnego postępowania i zakończone decyzją z dnia 30 października 2023 r. znak SKO.PS/4110/648/2023. SKO wskazało nadto, że organ mógł ustalić opłatę dla skarżącego już od dnia umieszczenia matki w dps, skoro jednak tego nie zrobił, opłata obowiązywać będzie od dnia uostatecznienia się niniejszej decyzji. Kolegium podkreśliło, że rozpatrując odwołanie ze względu na zakaz reformationis in peius w postępowaniu administracyjnym, czyli zakaz działania na niekorzyść strony, nie zmieniło daty ustalenia odpłatności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie: - art. 64 ust. 2 u.p.s. przez błędne przyjęcie, że nie występują uzasadnione okoliczności warunkujące zwolnienie z wnoszenia opłat oraz że posiada on wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów pobytu matki w DPS; - art. 7 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; - art. 8 k.p.a. przez prowadzenie postępowania w sposób, który nie pogłębił zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomości kultury prawnej obywateli; - art. 77 k.p.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego oraz błędne ustalenie, że posiada on niezbędne środki finansowe, które może przeznaczyć na opłacenie pobytu matki w DPS. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że w jego ocenie, zachodzą przesłanki do odstąpienia od obciążania go opłatą za pobyt matki w DPS. Podkreślił, że jego matka porzuciła rodzinę i wyprowadziła się do swego partnera do sąsiedniej miejscowości gdzie "prowadziła hulaszczy tryb życia". Dzieci, tj. on oraz siostra zostali przy ojcu i babci. Skarżący wyjaśnił, że matka nie kontaktowała się z nimi. Skarżący podał, że na matkę został nałożony obowiązek alimentacyjny na jego rzecz i siostry, a władza rodzicielska została ograniczona. W związku z niewykonywaniem obowiązku alimentacyjnego, Fundusz Alimentacyjny regulował te zobowiązania. Zdaniem skarżącego, obciążanie go kosztami pobytu matki w DPS jest dalece sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Jego matka porzuciła go i jego siostrę i nie brała udziału w ich wychowaniu. Nie interesowała się ich potrzebami, wychowaniem, edukacją czy zdrowiem i odnosiła się do nich z pogardą. Na dowód tego skarżący załączył dowody w postaci orzeczeń Sądu Rejonowego w M. w sprawie o alimenty i ograniczenie władzy rodzicielskiej. Podkreślił, że on i jego siostra nie posiadali kontaktu z matką przez ponad dwadzieścia osiem lat (te same dokumenty zostały przedstawione przed SKO w Krakowie). Według skarżącego spełnił i wykazał wymóg - szczególnie na podstawie dokumentów - rażącego naruszenia przez mieszkańca DPS obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych na rzecz osoby zobowiązanej do regulowania tych opłat. W przepisie jest zawarta alternatywa łączna poprzez użycie spójnika "lub". Wystarczy więc, że wystąpi jedna z przesłanek niealimentacji lub naruszenia innych obowiązków rodzinnych, aby stwierdzić, że zaistniał stan faktyczny, z którym ustawodawca wiąże możliwość zwolnienia z odpłatności. W konsekwencji skarżący podkreślił, że nie można zaakceptować decyzji o ustaleniu opłaty za pobyt matki w domu opieki społecznej skoro więź rodzinna między matką i synem w zasadzie nie istnieje od kilkudziesięciu lat. Na marginesie skarżący wskazał, iż obecnie jego sytuacja materialna uległa diametralnej zmianie. W październiku uległ wypadkowi. W obecnej chwili nie może podjąć żadnej pracy. Została wydana decyzja o przyznaniu mu znacznego stopnia niepełnosprawności. Pozostaje na całkowitym utrzymaniu rodziny i wymaga opieki osoby trzeciej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 6 czerwca 2024 r. pełnomocnik skarżącego, ustanowiony w ramach prawa pomocy, podtrzymał wszelkie zarzuty skargi oraz wnioski w niej zawarte, ponadto wnosząc o: - o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj.: a) poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia 19 grudnia 2023 r. dla wykazania zmiany sytuacji majątkowej skarżącego, braku spełniania przez niego kryterium dochodowego 300% na osobę w rodzinie, uchylenia przez organ skarżonej decyzji od dnia 1 grudnia 2023 r. (skarżący wskazał, że nie był w stanie powołać wskazanego dokumentu na etapie wnoszenia skargi z uwagi na to, że dokument ten powstał w dacie po wniesieniu skargi do tut. Sądu), b) poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia 5 września 2023 r. oraz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 30 października 2023 r. wydanej w sprawie o sygnaturze SKO.PS/4110/648/2023 dla wykazania oddalenia wniosku skarżącego o zwolnienie go z opłaty za DPS, argumentacji przedstawionej przez organy w uzasadnieniu decyzji, - na podstawie art. 135 p.p.s.a. o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 30 października 2023 r. wydanej w sprawie o sygnaturze SKO.PS/4110/648/2023 oraz poprzedzającej ją decyzji Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia 5 września 2023 r. nr GOPS-PS.5120.11.2023 i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy poprzez zwolnienie skarżącego z opłaty za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej "D.", a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku - uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania; - w związku z powyższym - zwrócenie się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie o przesłanie akt sprawy w sprawie o sygnaturze SKO.PS/4110/648/2023. Na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2024 r. Sąd postanowił dopuścić dowód z decyzji SKO dołączonych do ww. pisma procesowego pełnomocnika skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem. Zgodnie natomiast z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko rozstrzygniecie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżone do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale też inne, o ile mieści się w granicach sprawy (w rozumieniu skonkretyzowania obowiązku zgodnie z przepisami prawa materialnego). Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej oraz na zasadzie art. 135 p.p.s.a. także decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 30 października 2023 r. wydanej w sprawie o sygnaturze SKO.PS/4110/648/2023 o odmowie zwolnienia skarżącego z ponoszenia kosztów pobytu matki w DPS. Przede wszystkim podkreślić należy, że ze względu na zmianę przepisów ustawy prawnych od dnia 4 października 2019 r. ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2023.901) , w skrócie u.p.s., brak było podstaw do odrębnego wydzielenia sprawy ustalenia wysokości opłaty i sprawy zwolnienia skarżącego z ponoszenia kosztów pobytu matki w DPS. Jak słusznie wskazał pełnomocnik skarżącego w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych wskazano na nieaktualność poprzedniego stanowiska (uchwała NSA z 11 czerwca 2018 r., I OPS 7/17) zakładającego wyraźne rozdzielenie sprawy ustalenia opłaty i zwolnienia na dwa odrębne postępowania. Zgodnie bowiem z art. 64 u.p.s. zdanie pierwsze, zwolnić z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można nie tylko osoby wnoszące opłatę, ale także – właśnie od 4 października 2019 r. – osoby obowiązane do wnoszenia opłaty, tj. w stosunku do której istnieje obowiązek ustawowy do ponoszenia ww. opłaty ale której obowiązek nie został jeszcze skonkretyzowany poprzez podanie konkretnej kwoty w ostatecznej decyzji. Z kolei nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 17 listopada 2021 r., która weszła w życie w dniu 27 stycznia 2022 r. w art. 64 dodano pkt 7, zgodnie z którym ww. osoby można zwolnić z opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Dlatego też SKO stwierdzając, że został złożony przez skarżącego wniosek o zwolnienie z opłaty powinien rozpatrzyć te sprawy łącznie. Jak wynika z przepisów ustawy o pomocy społecznej zasadą jest obowiązek ponoszenia odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS, z zachowaniem kolejności ustawowo określonej art. 61 u.p.s. Ww. obowiązek ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach wymaga skonkretyzowania i zindywidualizowania co do wysokości oraz osoby zobowiązanej, co następuje w formie umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. bądź decyzji określonej w art. 61 ust. 2d i 2e w zw. z art. 59 ust. 1 u.p.s. W świetle przepisu art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. skarżący jako syn osoby umieszczonej w DPS jest obowiązany do wnoszenia opłaty za jej pobyt w DPS. Skarżący nie kwestionował ww. ustawowego obowiązku albo wysokości ustalonej opłaty ale jako osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty zakwestionował obowiązek jej ponoszenia w ogóle, podając szczegółowe informacje na uzasadnienie wniosku oraz wnioskując o przeprowadzenie postępowania dowodowego w tym zakresie. Skarżący swoje żądanie oparł na przesłance rażącego naruszenia przez matkę obowiązku alimentacyjnego oraz innych obowiązków rodzinnych względem niego i jego siostry podając, że zostali porzuceni przez matkę, która nie tylko nie płaciła zasądzonych przez sąd rodzinny alimentów ale w ogóle nie interesowała się życiem dzieci i nie miała z nimi żadnego kontaktu. W przedmiotowej sprawie nie chodzi tylko o trudne relacje, czy brak odpowiedniego zainteresowania sprawami rodziny, czy jak określiły organy - "zaniedbania", czy też "sporadyczny kontakt z dzieckiem". Matka skarżącego całkowicie bowiem zerwała więzi z dziećmi. W ocenie Sądu, istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne – w przedmiocie spełnienia przesłanki rażącego naruszenia przez osobę skierowaną do domu pomocy społecznej obowiązku alimentacyjnego oraz – nin. sprawie - innych obowiązków rodzinnych względem osoby zobowiązanej do wnoszenia opłat - zostały wyjaśnione w sposób pozwalający na uwzględnienie wniosku skarżącego. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (orzeczenia sądów cywilnych, zaświadczenia komornika, wywiad środowiskowy) uzasadnia stwierdzenie, że fakty i okoliczności mające istotne z punktu widzenia możliwości dokonania prawidłowego rozstrzygnięcia w przedmiocie całkowitego zwolnienia z opłat zostały wyjaśnione. Zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do oceny stanu faktycznego i na jego podstawie Sąd uznał, że dokonana przez organy ocena zebranego materiału dowodowego jest całkowicie dowolna, czym organy dopuściły się istotnego uchybienia wymogom z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., naruszając zasady uznania administracyjnego. Porzucenie dzieci, ograniczenie władzy rodzicielskiej matki, niepłacenie przez nią alimentów, brak utrzymywania z dziećmi jakichkolwiek kontaktów stanowi – zdaniem Sądu - rażące naruszenie przez matkę skarżącego obowiązku alimentacyjnego oraz innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Jak prawidłowo zapytał pełnomocnik skarżącego "co właściwie mogłoby być dalej idącym naruszeniem obowiązków rodzinnych niż całkowita nieobecność w życiu dziecka ? " Sąd podziela też ocenę pełnomocnika, że za absurdalny należy uznać tok rozumowania organów przedstawiony w decyzjach (k.55-90 a.s.) dotyczących wniosku skarżącego o zwolnienie z opłaty, które udokumentowany fakt braku realizowania obowiązku alimentacyjnego na rzecz skarżącego niejako usprawiedliwiają tym, że alimenty te, tak czy inaczej, trafiały do niego (albo z funduszu alimentacyjnego albo w drodze potrąceń z wynagrodzenia). To, że alimenty ostatecznie trafiały w ten sposób do skarżącego, nie oznacza, że matka skarżącego realizowała swój obowiązek alimentacyjny, a wprost przeciwnie – bezskuteczność egzekucji i wypłata alimentów przez Skarb Państwa potwierdzają rażące naruszenia przez nią obowiązku alimentacyjnego. W tej sytuacji niezasadne było wydanie przez SKO w Krakowie odrębnie zaskarżonej decyzji i decyzji z dnia 30 października 2023 r. o odmowie zwolnienia skarżącego z ponoszenia kosztów pobytu matki w DPS. Ze względu na zebranie pełnego materiału dowodowego, Sąd uchylił jedynie ww. decyzje organu odwoławczego uznając, że jest to wystarczające dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy. Kolegium działając jako organ merytoryczny, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, rozpozna ponownie sprawę - w zakresie zasadności ustalenia odpłatności skarżącego za ponoszenie kosztów pobytu matki w DPS i wniosek skarżącego o zwolnienie z opłaty z ww. tytułu, mając na uwadze stanowisko Sądu o istnieniu przesłanek z art. 64 pkt 7 u.p.s. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu będzie zatem wyeliminowanie wskazanych w niniejszym uzasadnieniu wyroku uchybień, tj. rozpoznanie wniosku we właściwym trybie i z uwzględnieniem regulacji zawartych w art. 64 pkt 7 u.p.s., pamiętając że zarówno ustalenie opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej, jak i wniosek o zwolnienie z jej ponoszenia dotyczą konkretyzacji tego samego obowiązku (jednej sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnym). Mając powyższe na uwadze, że działanie organów stanowiło naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 i 107 k.p.a., a organ odwoławczy naruszył także art.138 § 1 pkt 1 kpa, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak pkt I i II w sentencji – uwzględniając skargę w całości. Uznając, że wyodrębniona przez organy sprawa o zwolnienie z ponoszenia opłaty mieści się w granicach sprawy ustalenia obowiązku skarżącego ponoszenia opłaty za pobyt matki w DPS , Sąd uchylił nadto decyzję SKO w Krakowie z dnia 30 października 2023 r. o odmowie zwolnienia skarżącego z ponoszenia ww. kosztów. W pkt III sentencji wyroku, stosownie do art. 250 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł o przyznaniu wynagrodzenia radcy prawnemu ustanowionemu dla skarżącego w ramach prawa pomocy. Sąd uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 kwietnia 2020 r. w sprawie SK 66/19 i uznał, że analiza statusu pełnomocnika profesjonalnego oraz jego roli w postępowaniu, w którym występuje jako podmiot powołany i zobowiązany do zastępstwa prawnego, prowadzi do uznania, że różnicowanie jego wynagrodzenia, tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru, nie ma konstytucyjnego uzasadnienia. Jednocześnie Sąd uznał, że kwota 480 zł (+ podatek VAT) jest odpowiednia do nakładu pracy pełnomocnika wynikającego z charakteru sprawy.