III SA/Kr 210/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący S WSA Ewa Michna (spr.) Sędziowie WSA Jakub Makuch ASR WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 lipca 2025 sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 listopada 2024 r. nr SKO.ŚR/4111/637/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej B. J. 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wydaną po raz trzeci w sprawie, decyzją z 18 listopada 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Skała z dnia 23 sierpnia 2024 r. odmawiającą skarżącej (B. J.) przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką (J. J.). Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżąca wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką J. J., urodzoną w [...] r., a legitymującą się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji od 31 stycznia 2003 r. Pierwszą z wydanych w sprawie decyzji (z 18 listopada 2021 r.) Burmistrz Miasta i Gminy Skała odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 31 stycznia 2022 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 8 września 2022 r., III SA/Kr 479/22 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu ww. wyroku Sąd wskazał m.in., że przy ponownie prowadzonym postępowaniu organy uwzględnią, że treść art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach - w tej części, w której Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności tego przepisu z Konstytucją RP - nie stoi na przeszkodzie przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto, w kontekście zbadania istnienia związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad matką, zalecono dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy odnośnie rodzaju i charakteru czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą względem matki. Zalecono też ponownie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, w ramach którego uwaga pracownika socjalnego winna zostać skierowana na ustalenie zakresu, skali charakteru czynności opiekuńczych skarżącej, przy uwzględnieniu i ustaleniu rzeczywistych potrzeb opiekuńczych osoby podlegającej opiece, a wynikających z jej schorzeń, jak też z wszelkich uwarunkowań zdrowotnych. Sąd wskazał też na potrzebę pozyskania do akt dodatkowych dokumentów, np. historii choroby matki skarżącej oraz ustalenia okoliczności, w jakich nastąpiło zaprzestanie pracy przez skarżącą i odniesienia tych ustaleń, w tym daty zaprzestania pracy, do stanu zdrowia niepełnosprawnej i potrzeb opiekuńczych tej osoby. Za celowe uznano ustalenie sytuacji rodzinnej skarżącej i ocenę jak stwierdzona sytuacja rodzinna wpływa na możliwość przyznania żądanego świadczenia pielęgnacyjnego, w kontekście związku przyczynowego jaki musi wystąpić między sprawowaniem opieki, a rezygnacją z pracy. Zalecono też zbadanie okoliczności uzyskiwania przez skarżąca dochodów z gospodarstwa rolnego (k. 22) i opłacania składek emerytalno-rentowych w KRUS (k. 10, k. 20) w kontekście spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji decyzją z 13 marca 2023 r., odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką. Następnie decyzją z 2 października 2023 r., Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę na decyzję Kolegium, której skutkiem było uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 14 marca 2024 r., III SA/Kr 1770/23 decyzji organów obu instancji. Sąd wskazał, że organy I instancji nie uwzględniły oceny prawnej jasno wyrażonej w wyroku z 8 września 2022 r., III SA/Kr 479/22, a odnoszącej się do braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 17 ust. 1b ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej odmówił jej przyznania tego świadczenia, ponownie jako podstawę odmowy wskazując niespełnienie przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Konsekwencją powyższego naruszenia powinno być wydanie przez Kolegium decyzji uchylającej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ze wskazaniem na konieczność wykonania zaleceń Sądu zawartych w ww. wyroku, zarówno w zakresie pominięcia przesłanki z art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych jak i ustalenia oraz oceny związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Kolegium utrzymując ww. decyzję w mocy, pozbawiło skarżącą rozstrzygnięcia sprawy przez jedną instancję, przez co doszło na naruszenia zasady dwuinstancyjności postepowania wyrażonej w art. 15 k.p.a. Ponadto Kolegium nie zastosowało się do pozostałych wytycznych Sądu w zakresie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego pod kątem istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad matką. Organ odwoławczy uznał jedynie, że zestawienie dat zaprzestania przez skarżącą pracy w szkole oraz pracy w gospodarstwie rolnym w odniesieniu do daty niezdolności do samodzielnej egzystencji matki skarżącej, wskazywało na brak związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a potrzebą sprawowania opieki nad matką. Organ odwoławczy w ogólne nie wziął pod uwagę okoliczności, że skarżąca podała, że rezygnując z pracy w 2000 r. zajmowała się opieką nad ojcem, który zmarł w 2003 r., co z kolei zbiegło się w czasie z pogorszeniem sanu zdrowia matki. Ocena, czy rezygnacja z pracy w gospodarstwie rolnym w 2021 r. miała związek z potrzebą sprawowania opieki nad matką wymagała odniesienia się do stanu matki i zakresu wymaganej opieki na tamten moment, a nie tylko do daty uznania jej za niezdolną do samodzielnej egzystencji. W kontekście badania rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa rolnego, wbrew wyraźnym zaleceniom Sądu, Kolegium nie odniosło się też do kwestii opłacania przez skarżącą składek emerytalno-rentowych w KRUS. Sąd podkreślił nadto, że rzetelne rozpatrzenie sprawy wymaga zbadania czy opieka nad niepełnosprawnym jest na tyle intensywna i absorbująca, że uniemożliwia opiekunowi podjęcie zatrudnienia. Tego Kolegium całkowicie zaniechało. Tymczasem w toku ponownego rozpoznania sprawy został przeprowadzony kolejny wywiad środowiskowy, z ustaleniami przytoczonymi we wcześniejszej części uzasadnienia oraz została zgormadzona dokumentacja medyczna obrazująca stan matki skarżącej na przestrzeni kilku lat. Organ powinien był odnieść się do tego materiału, a w razie uznania go za wystarczający – ocenić pod kątem braku możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia z powodu sprawowania opieki nad matką. Dalej Sąd wskazał, że w uzasadnieniu swojej decyzji organ powołał się na fakt istnienia rodzeństwa skarżącej jednak w żaden sposób nie wskazał jak ta okoliczność wpływa na związek przyczynowy pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad matką. Sąd uznał, że organy obu instancji nie rozstrzygnęły istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad matką. Sądu zauważył nadto, że sprawa skarżącej powinna być rozpoznana przez organ na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Końcowo Sąd podkreślił, że prowadząc ponowne postępowanie organ powinien uwzględnić ocenę prawną wyrażoną przez orzekający poprzednio skład sędziowski, sprowadzało się zasadniczo do rzetelnego wykonania zaleceń z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 8 września 2022 r., III SA/Kr 479/22. W przypadku ustalenia, że zebrany dotychczas w sprawie materiał dowodowy byłby niewystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy, organ powinien podjąć czynności w celu kompleksowego ustalenia stanu faktycznego sprawy niezbędnego do ustalenia czy w sprawie zachodzą przesłanki przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z 23 sierpnia 2024 r., organ I instancji odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi na fakt, że posiada ona rodzeństwo, które powinno partycypować w opiece nad matką. W odwołaniu skarżąca zarzuciła naruszenie: 1/ prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającej na jego jedynie literalnym odczytaniu i zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej uniemożliwia, a w konsekwencji przyjęciu, że przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma inne dzieci, jednak z obiektywnych i niekwestionowanych względów dzieci te nie sprawują nad nią opieki, 2/ przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 kpa, przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, że skoro wymagająca opieki ma inne dzieci to świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Tym samym Organ odgórnie przesądził o braku spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, pomijając okoliczności niemożności sprawowania faktycznej opieki przez ww. osoby oraz brak możliwości zapewnienia przez nie środków na sfinansowanie opieki nad niepełnosprawną matką. Wskazaną na wstępie decyzją z 18 listopada 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. Kolegium podało też, że z uwagi na fakt, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia w czasie, w którym obowiązywały wcześniejsze zasady przyznawania świadczenia, Kolegium rozpatruje złożony wniosek na podstawie przepisów dotychczasowych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.) przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są: sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, wymagającym stałej pielęgnacji i rezygnacja lub niepodejmowanie z tego powodu pracy zarobkowej. Matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z 4 czerwca 2003 r. o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji, przy czym w orzeczeniu wskazano, że niezdolność do pracy istnieje od 31 stycznia 2023 r. (powstała zatem w wieku dorosłym). Stosując się jednak do kierunku wykładni przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych ugruntowanej już w orzecznictwie sądowym oraz wykładni dokonanej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego - oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dokonano z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności określonego w art. 1 7 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pomimo jednak powyższego, po analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Kolegium uznało, w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie wnioskowanego świadczenia. Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ww. ustawy, nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dziecka względem rodzica. Obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Niewątpliwie skarżąca należy do grupy podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, mogących ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne i posiadających czynną legitymację procesową w tej sprawie. Skarżąca nie jest jednakże nie jest jednakże jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji względem matki. Ma ona bowiem (oprócz skarżącej ) jeszcze troje dzieci - córkę oraz dwóch synów. Kolegium wskazało, że: "N. M. zamieszkuje w W.ze swoją rodziną, gdzie opiekuje się dziećmi oraz pracuje, a zatem nie jest w stanie zapewnić matce opieki. Podobnie druga córka E.P. – K. K. ze względu na sytuację finansową i zdrowotną nie jest w stanie uczestniczyć w opiece nad matką. Również syn Pani E. P. - Pan P. P., który co prawda zamieszkuje z matką, ale z uwagi na pracę w pełnym wymiarze czasu pracy nie jest w stanie zająć się matką. Jak ustalił organ siostra oraz jeden z braci zamieszkują w tej samej miejscowości, co ich matka, zaś jeden z braci na terenie N. w K.". Skarżąca oświadczyła, że żadne z rodzeństwa nie było w stanie osobiście ani finansowo przyczynić się do zapewnienia matce opieki z uwagi na inne zobowiązania w tym pracę zawodową, czy opiekę nad innymi członkami ich rodzin. Ponadto jak wskazała skarżąca nie domagała się od rodzeństwa udziału w czynnościach opiekuńczych, czy partycypowania w kosztach opieki, gdyż to ona wraz ze swoją rodziną mieszkała w domu matki i było to najlepsze rozwiązanie. Kolegium podało, że dominujący w orzecznictwie pogląd, że nawet wykonywanie zatrudnienia przez dzieci osoby wymagającej opieki, czy zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowią obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym. że nie są one w stanie sprawować opieki nad rodzicem. Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Po analizie materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy Kolegium stwierdziło, że w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, które wyłączałyby obowiązek alimentacyjny rodzeństwa względem matki. Z akt sprawy wynikało, że rodzeństwo skarżącej nie posiada orzeczeń o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Fakt posiadania własnych rodzin, zatrudnienia same w sobie nie powodują zniesienia obowiązku alimentacyjnego dzieci względem rodzica. Okoliczności przedstawione w poszczególnych oświadczeniach złożonych do akt sprawy, w ocenie Kolegium nie stanowią szczególnych i wyjątkowych okoliczności, które mogłyby wyłączać obowiązek alimentacyjny dzieci względem rodzica. Zobowiązania rodzinne czy zawodowe dzieci nie są szczególnymi okolicznościami uniemożliwiającymi sprawowanie opieki nad matką. Okoliczności takiej nie stanowi również wykonywanie pracy, prowadzenie gospodarstwa rolnego czy zamieszkiwanie w zbyt dużej odległości od miejsca zamieszkania matki. Pomimo, że skarżąca podaje, że rodzeństwo ma trudną sytuację zdrowotną, finansową i rodzinną, to poczynione w sprawie ustalania nie dają podstaw do przyjęcia, że są to nadzwyczajne okoliczności, przez które w ogóle nie mogą współuczestniczyć w opiece nad matką. Zdaniem Kolegium w analizowanej sprawie nie wykazano obiektywnie istniejących nadzwyczajnych okoliczności i przeszkód uniemożliwiających pozostałym dzieciom bezpośrednią lub pośrednią partycypację w sprawowaniu lub /organizowaniu opieki nad niepełnosprawną matką. Kolegium podkreśla również, że obowiązek alimentacyjny, którym obciążone są wszystkie dzieci osoby wymagającej opieki nie musi wyłącznie polegać na osobistej opiece, lecz może polegać na współfinansowaniu opieki przez osobę, która tą opiekę będzie realizowała. Ponadto zdaniem Kolegium brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawna matką, która jest osobą niepełnosprawną w stopniu odpowiadającym znacznemu 2003 r. (niepełnosprawność istniała od marca 2003 r.) natomiast skarżąca pozostaje bez zatrudnienia od 2021 r. W skardze do WSA w Krakowie skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu: 1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy przez: a. dokonanie błędnej wykładni przepisu art 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez Skarżącą a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje i przesądzające znaczenie ma pozostawanie bez zatrudnienia bez względu na to, czy oznacza ono rezygnację z trwającego stosunku prawnego, czy też niepodejmowanie pracy, co doprowadziło do niekorzystnego dla Strony rozstrzygnięcia; b. dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającej na jego jedynie literalnym odczytaniu i zaniechaniu wykładni systemowej i celowościowej powołanego przepisu, a w konsekwencji przyjęciu, że przepis ten uniemożliwia ustalenie prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, w której osoba wymagająca opieki ma inne dzieci, jednak z obiektywnych i niekwestionowanych względów dzieci te nie sprawują nad nią opieki; 2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a pogorszającym się stanem zdrowia jej matki, determinującym konieczność stałego sprawowania opieki, co skutkuje brakiem ustalenia prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi Kolegium wniosło o oddalanie skargi podtrzymując wcześniejszą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie ponieważ organy dowolnie oceniły zgromadzony materiał dowodowy przyjmując brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zakresem wymaganej opieki nad niepełnosprawną matką, a koniecznością rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia. Na wstępie Sąd zaznacza, że z akt i pośrednio – niekwestionowanych ustaleń organów – wynika, że niepełnosprawna w stopniu znacznym od 2003 r. matka skarżącej – zamieszkiwała wspólnie ze skarżącą i znajdowała się od lat (jak wynika z relacji pracownika opieki społecznej – od "ponad 20 lat") pod jej opieką. Matka skarżącej zmarła 22 stycznia 2024 r., a więc w wieku 95 lat. Jak wynika z opisu zakresu czynności opiekuńczych, których organy również nie kwestionowały, niepełnosprawna matka skarżącej była osoba leżącą, pampersowaną, wymagającą podawania posiłków, dbania o higienę osobistą ze szczególnym uwzględnieniem zapobiegania odleżynom. Pracownik opieki społecznej w pierwotnie sporządzonym wywiadzie (21 października 2021 r.) wskazywał, że stan zdrowia niepełnosprawnej matki uległ pogorzeniu w związku ze złamaniami kości i przebiciem pęcherza. Skarżąca podkreślała, że pomimo posiadania rodzeństwa – nie jest możliwe sprawowanie na przemian opieki, ponieważ matka ma stany lękowe i źle znosi zmiany otoczenia – "nie chce zmian". Skarżąca podkreślała, że poziom dochodów rodzeństwa i stan zdrowia nie pozwalał na przejęcie opieki nad matką. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie organy obu instancji dokonały dowolnej oceny istotnej dla sprawy okoliczności tj. konieczności niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na zakres niezbędnej opieki nad niepełnosprawną matką. To właśnie niemożność podjęcia zatrudnienia przez skarżącą była okolicznością rozstrzygającą o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. W ponownym postepowaniu organ I instancji nawet nie wymienił – kto spośród rodzeństwa potencjalnie mógł się zajmować niepełnosprawną matką, w sytuacji gdy skarżąca mogłaby nadal kontynuować zatrudnienie w Szkole Podstawowej w C. Jest to o tyle istotne, że z relacji samej skarżącej wynikało, że niemożliwe jest przeniesienie matki w inne otoczenie z uwagi na jej stan zdrowia, stany lękowe i konieczność stałej obecności osoby, która od lat sprawowała nad nią opiekę i była akceptowana. Organ I instancji a priori przyjął, że istnienie rodzeństwa, zobowiązanego do świadczeń alimentacyjnych w tym samym stopniu co skarżąca, mogło stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Orzekający natomiast poprzednio Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyraźnie podkreślał, że: " (...) najnowsze orzecznictwo NSA wskazuje, że jakkolwiek kwestia rodzeństwa nie ma decydującego znaczenia przy ocenie istotnej w sprawie przesłanki związku przyczynowego, to jednak nie pozostaje bez wpływu na tę ocenę bowiem obrazuje możliwości rodziny związane z organizacją opieki nad niepełnosprawnym jej członkiem (por. wyrok NSA z 14 lutego 2024 r., sygn. akt I OSK 229/23). W kolejnym wyroku NSA stwierdził, że nie bez znaczenia dla sprawy jest okoliczność, że oprócz wnioskującego o świadczenie, występują inne osoby, które powinny (osobiście bądź finansowo) włączyć się do opieki nad niepełnosprawnym, do czego są zobowiązane zgodnie z ustawą Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Nie oznacza to, że Sąd wybiera, kto ma zapewnić niepełnosprawnemu opiekę (osobistą, czy też dzieląc się z rodzeństwem) jednak, że wnioskujący o świadczenie nie jest jedyną osobą, na której ciąży obowiązek opieki nad niepełnosprawnym (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2023 r., sygn. akt I OSK 2322/22). Biorąc powyższe pod uwagę oraz zalecenia WSA w Krakowie zawarte w wyroku z 8 września 2022 r. należy przeprowadzić postępowanie wyjaśniające oraz ocenić w jaki sposób realnie (osobiście lub finansowo) rodzeństwo skarżącej było w stanie ją wesprzeć w opiece nad matką. Z akt sprawy nie wynika gdzie mieszka rodzeństwo skarżącej (czy w niedalekiej odległości od matki), czy dysponuje możliwością finansowego wsparcia skarżącej w opiece nad matką (tak aby jej rezygnacja z zatrudnienia nie była konieczna), a także czy i jakie konkretnie są przeszkody w partycypowaniu w opiece nad matką. Nie można też zapomnieć, że w ramach badania związku przyczynowego, ewentualny udział rodzeństwa w opiece nad matką należy ocenić w odniesieniu stanu zdrowia matki i intensywności wymaganej opieki, w tym jej stanu mentalnego i tolerancji innych osób w jej otoczeniu (podkr. Sądu)". W ocenie orzekającego obecnie Sądu poczynione wyżej uwagi pozostają nadal aktualne. Należy więc podkreślić, że organ I instancji w ogóle nie ustalił kto z rodzeństwa w ogóle realnie było w stanie odciążyć skarżącą w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawną matką. Natomiast ustalenia organu odwoławczego (odwołujące się do zupełnie innych danych osobowych) są najprawdopodobniej spowodowane błędami w przenoszeniu fragmentów innych decyzji. Należy więc podkreślić ponownie, tak jak na to wskazywał poprzednio orzekający Sąd – przywołujący na poparcie swoich poglądów orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, fakt posiadania przez wnioskującego o oświadczenie pielęgnacyjne, krewnych zobowiązanych alimentacyjnie w tym samym stopniu do opieki nad niepełnosprawną osobą, nie oznacza automatyzmu w ocenie, że krewni ci wyłączają przesłankę konieczności rezygnacji z zatrudnienia z uwagi na sprawowaną opiekę. Tak jak orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest warunkiem sine qua non do skutecznego ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, ale nie jest ono wystarczające, tak też o przyznaniu świadczenia decyduje w istocie zakres niezbędnych czynności opiekuńczych i ich ciężar, który powoduje, że starający się o przyznanie świadczenia (tu: skarżąca) nie może podjąć zatrudnienia lub musi z takiego zatrudnienia zrezygnować. W tym stanie rzeczy Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji w sposób dowolny oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy przyjmując, że sam fakt posiadania rodzeństwa – wyłącza możliwość skutecznego starania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego – skoro organy nie kwestionowały ani zakresu koniecznych świadczeń pielęgnacyjnych przy obiektywnie poważnym stanie zdrowia ponad 90-letniej staruszki, leżącej, pampersowanej i ze stanami lękowymi, co zgodnie z doświadczeniem życiowym i zasadami logiki – ogranicza swobodę w zmianie opiekunów, nawet jeśli są to dzieci niepełnosprawnej osoby. Z tych to powodów Sąd doszedł do wniosku, że organy naruszyły w stopniu istotnym dla istoty rozstrzygnięcia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) oraz art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Powołane przepisy stanowiły, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie (art. 153 p.p.s.a.). Z kolei organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W okolicznościach faktycznych organy, prawidłowo stosując powołane przepisy, powinny po pierwsze ustalić krąg rodzeństwa, ich stan majątkowy i możliwości realne udzielenia pomocy siostrze przy założeniu, że matka skarżącej była osobą leżącą, pampersowaną i mentalnie nieakceptującą zmieniających się opiekunów. Przy przyjęciu, że tylko skarżącą mogła opiekować się niepełnosprawną matką organy ustalą datę początkową i końcową (dzień śmierci niepełnosprawnej matki) przyznania i wypłaty świadczenia. W ocenie Sądu, dokumenty przedkładane przez skarżącą nie budzą wątpliwości, że skarżącą spełniła przesłanki ww. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Przepis ten wówczas stanowił, że: świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji (pkt I wyroku) zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 powołanej ustawy (pkt II wyroku). O wysokości kosztów zasądzonych na rzecz skarżącej Sąd orzekł na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.) ustalając wysokość wynagrodzenia za udzieloną pomoc prawną na 480 zł.