III SA/Kr 2105/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Asesor WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 3 października 2024 r. Nr SKO.ŚR/4111/533/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 3 października 2024 r. znak: SKO.ŚR/4111/533/2024, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, działając na podstawie art. 17 ust. 1 i ust. 4, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.; dalej: u.ś.r.) w zw. z art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm., dalej: u.ś.w.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, z późn. zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania A. P. (dalej: skarżący), utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy Sułkowice z dnia 2 lipca 2024 r. nr SR.5211.14.2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z tytułu opieki nad bratem A. P.1 Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 14 grudnia 2023 r. skarżący wystąpił do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad bratam, legitymującym się orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy Kasy nr [...] z dnia 23 stycznia 2023 r., w którym stwierdzono okresową niezdolność do samodzielnej egzystencji od dnia 21 grudnia 2022 r. do stycznia 2024 r. Burmistrz Gminy Sułkowice, decyzją z dnia 17 stycznia 2024 r. nr SR.5211.14.2023, odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. W wyniku odwołania od ww. decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, decyzją z dnia 8 kwietnia 2024 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że nie ustalono istnienia bezpośredniego związku przyczynwego między niepodejmowaniem zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnoprawnym bratem. Ponownie rozpoznając sprawę, Burmistrz Gminy Sułkowice, decyzją z dnia 2 lipca 2024 r. nr SR.5211.14.2023 po raz kolejny odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 grudnia 2023 r. Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdził, że nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. warunkująca prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem nie da się ustalić daty od kiedy istnieje niepełnosprawność brata skarżącego, a zatem nie można określić czy powstała ona przed 18. rokiem życia bądź w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej przed ukończeniem 25. roku życia. Dodatkowo organ I instancji podkreślił, że nie zachodzi związek przyczynowy między niepodejmowaniem pracy a całodobową opieką nad bratem. W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji, skarżący zarzucił: - naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. z dnia 28 listopada 2003 r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP; - błędne zastosowanie art. 17 ust. 1a u.ś.r. stanowiącym o braku uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli osoba wymagająca opieki posiada zstępnych którzy nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy nie może on mieć zastosowania w sprawach mających za przedmiot przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz brata. - naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez skarżącego, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności z wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, uznało wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że w stosunku do wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, złożonych do dnia 31 grudnia 2023 r. stosuje się przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od 1 stycznia 2024 r. Tym samym, ocena przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego powinna być dokonana w oparciu o przepisy ustawy obowiązującej do 31 grudnia 2023 r. i w oparciu o ten stan prawny powinna zostać wydana decyzja merytoryczna. Również na etapie postępowania odwoławczego – w związku z administracyjnym tokiem instancji - organ odwoławczy obowiązany jest zweryfikować zaskarżoną decyzję w oparciu o przepisy obowiązujące sprzed nowelizacji. W motywach rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że skarżący nie spełnił ustawowych przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jak wynika z akt sprawy, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim bratem A. P., a jego żona mieszka w innej miejscowości. Brat skarżącego legitymuje się orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w Krakowie nr [...] z dnia 23 stycznia 2023 r. W orzeczeniu tym stwierdzono okresową niezdolność do samodzielnej egzystencji od dnia 21 grudnia 2022 r. do stycznia 2024 roku. W aktach sprawy znajduje się także kolejny wypis z dnia 27 lutego 2024 r., gdzie z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym stwierdzono trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji istniejącą do chwili obecnej. Niezdolność brata do samodzielnej egzystencji istnieje od dnia 2 grudnia 2022 r. Z kolei z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 3 stycznia 2024 r. wynika, że brat skarżącego ma problemy zdrowotne w związku ze zwyrodnieniem stawów biodrowych, 3 lata temu przeszedł udar, ma problemy z mową, porusza się po domu o kulach, jego ruchy są nieskoordynowane, miewa zaniki pamięci. Wymaga pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego, w tym przygotowania posiłków, pomocy podczas kąpieli, przy dbaniu o higienę, robieniu zakupów, załatwieniu spraw urzędowych, paleniu w piecu. Jest on pod opieką lekarza rodzinnego, nie korzysta z usług żadnego lekarza specjalisty, zażywa leki przeciwbólowe i stosuje maści. W swoich rozważaniach Kolegium zwróciło uwagę, że skarżący ma jeszcze trzy siostry. Siostry I. i J. mieszkają w R. i są zaangażowane w opiekę nad bratem A. P1. I. J. odwiedza brata, przynosi jedzenie, zmienia pościel, sprząta, robi dla niego zakupy, obcina paznokcie. Jak stwierdziła w rozmowie brat A.1 ma problemy z nogami ale radzi sobie, porusza się o kuli, sam je i potrafi o siebie zadbać. W jej ocenie skarżący mógłby podjąć pracę, natomiast dobrą, adekwatną pomocą dla jej brata byłoby podwiezienie obiadów, które można by zamówić w lokalnej spółdzielni socjalnej, świadczącej takie usługi dla podopiecznych Ośrodka. J. B. z kolei oświadczyła, że wspomaga brata A.1 na tyle, na ile pozwala jej budżet. Przygotowuje paczki żywnościowe, które zawozi jej mąż. Z uwagi na leczenie kardiologiczne i neurologiczne, o występowaniu których oświadczyła, unika kontaktu z bratem A.1, gdyż nie może się stresować tymi wizytami, zwłaszcza gdy skarżący nadużywa alkoholu. Zdaniem J., skarżący może podjąć pracę, natomiast brat A.1 powinien zostać objęty opieką w ramach usług opiekuńczych. Natomiast w ocenie trzeciej siostry A. L., brat A.1 nie wymaga całodobowej opieki, gdyż radzi sobie z wieloma czynnościami dnia codziennego, porusza się o własnych siłach, robi sobie jedzenie, a skarżący może w związku z tym podjąć pracę. Opieka nad bratem w tej sytuacji nie jest przeszkodą, aby podjął jakąkolwiek pracę, nawet dorywczą. Nadto wskazała, że razem z siostrami mogłyby wspomóc częściowo swojego brata A.1, ale obawiają się zachowania skarżącego i każda sytuacja związana z pomocą bratu wywołuje u nich ogromny stres. Według jej oceny skarżący nigdy nie pracował, korzysta ze środków finansowych brata A.1, w latach wcześniejszych pozostawał zaś na utrzymaniu matki. Siostra wyraziła obawę, że środki finansowe mogą zostać zmarnotrawione, a brat A.1 ze swoją emeryturą może sobie poradzić sam, przy współudziale sióstr i skarżącego. Odnośnie przesłanki rezygnacji z pracy i niepodejmowania zatrudnienia, Kolegium zwróciło uwagę, że skarżący w ostatnich 10 latach nie pracował zawodowo. W okresie 1995 r. do 2014 r. wyjeżdżał do Włoch, dwa razy w roku. W okresie od 2014 do 2016 r. prowadził gospodarstwo rolne o pow. 0,36 ha. Dalej Kolegium wyjaśniło, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie dochodu i ubezpieczenia społecznego osobie, która sama nie może sobie tego zapewnić (zaprzestając wykonywania pracy lub jej nie podejmując), gdyż musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim stopniu, który uniemożliwia jej zadbanie o własne potrzeby. Z normy art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. W związku z powyższym - zdaniem Kolegium - brak jest związku przyczynowego pomiędzy brakiem możliwości podjęcia zatrudnienia przez skaczącego, a koniecznością opieki nad osobą wymagającą opieki. Kolegium wprawdzie nie neguje, że skarżący ze względu na schorzenia i niepełnosprawność powinien w miarę możności mieć stałą opiekę i pomoc w czynnościach dnia codziennego takich jak: przygotowanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, robienie zakupów, podczas wizyt lekarskich. Większość czynności wspomagający takich jak: przygotowywanie posiłków, kupowanie lekarstw, zapewnienie transportu do lekarzy, pranie, sprzątanie, są czynnościami szeroko rozumianego prowadzenia gospodarstwa domowego, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego. Są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo, i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Tym samym na podstawie przedstawionego materiału dowodowego nie można przyjąć, iż skarżący stale i nieprzerwanie sprawuje osobistą opiekę nad niepełnosprawnym bratem, a to oznacza, iż nie wyczerpuje zakresu opieki wymaganej dla świadczenia pielęgnacyjnego, która jak już wcześniej wspomniano ma być trwała. Ponadto skarżący ma jeszcze trzy siostry, na których w równym stopniu spoczywa obowiązek alimentacji w stosunku do brata. Obowiązek alimentacyjny może być spełniony przez wypłatę odpowiednich środków lub pokrycie koniecznych wydatków, w tym na opiekę, a nie tylko przez osobiste świadczenie. Z wyjaśnień sióstr wynika, iż włączają się w opiekę nad bratem. W ich zgodnej opinii brat nie potrzebuje stałej i nieprzerwanej opieki. Ich zdaniem stan jego zdrowia, zakres opieki nad nim nie stanowi przeszkody do podjęcia pracy przez skarżącego. W ocenie Kolegium nie spełniona jest także przesłanka rezygnacji z zatrudnienia. Skarżący nie wylegitymował się żadnym okresem zatrudnienia w okresie ostatnich kilku lat. Tym samym nie podejmował on zatrudnienia z innych przyczyn niż konieczność opieki nad bratem. Natomiast Kolegium nie podzieliło ustaleń organu I instancji co do tego, że moment powstania niepełnoprawności warunkuje przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podzieliło ugruntowane stanowisko doktryny i orzecznictwa, iż obecnie nie jest dopuszczalne wydanie decyzji administracyjnej na podstawie literalnego brzmienia art. 17 ust. 1b u.ś.r., albowiem z uwagi na wejście w życie od dnia 23 października 2014 r. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. K 38/13 art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Ustalenie daty powstania niepełnosprawności brata skarżącego nie może stanowić przeszkody dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jednocześnie mając na uwadze treść art. 63 u.ś.w., organ odwoławczy stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, zaskarżonej decyzji zarzucił: "- naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; - rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj art. 17 ust 1 pkt 4 w zw z art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżący zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia". W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinął powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarga jest nieuzasadniona. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji, stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809, dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki. W niniejszej sprawie niewątpliwie spełnione zostały dwie z ustawowych przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: znaczny stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącego i jego brata w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Jak wynika z akt sprawy, brat skarżącego legitymuje się orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy KRUS nr GE-Z1 1034149 z dnia 23 stycznia 2023 r., w którym stwierdzono okresową niezdolność do samodzielnej egzystencji od dnia 21 grudnia 2022 r. do stycznia 2024 r. Sąd wskazuje, że systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji". System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Tymczasem w niniejszej sprawie w R. mieszkają siostry skarżącego I. i J., które są zaangażowane w opiekę nad bratem A. P1. I. J. odwiedza brata, przynosi jedzenie, zmienia pościel, sprząta, robi dla niego zakupy, obcina paznokcie. Jak stwierdziła, brat A.1 ma problemy z nogami, ale radzi sobie, porusza się o kuli, sam je i potrafi o siebie zadbać. W jej ocenie skarżący mógłby podjąć pracę, natomiast dobrą, adekwatną pomocą dla jej brata byłoby podwiezienie obiadów, które można by zamówić w lokalnej spółdzielni socjalnej, świadczącej takie usługi dla podopiecznych Ośrodka. J. B. z kolei oświadczyła, że wspomaga brata A.1 na tyle, na ile pozwala jej budżet. Przygotowuje paczki żywnościowe, które zawozi jej mąż. Z uwagi na leczenie kardiologiczne i neurologiczne unika kontaktu z bratem A.1 gdyż nie może się stresować tymi wizytami, zwłaszcza gdy skarżący nadużywa alkoholu. Zdaniem J., skarżący może podjąć pracę, natomiast brat A.1 powinien zostać objęty opieką w ramach usług opiekuńczych. Natomiast w ocenie trzeciej siostry A. L., brat A.1 nie wymaga całodobowej opieki, gdyż radzi sobie z wieloma czynnościami dnia codziennego, porusza się o własnych siłach, robi sobie jedzenie, a skarżący może w związku z tym podjąć pracę. Opieka nad bratem w tej sytuacji nie jest przeszkodą, aby podjął jakąkolwiek pracę, nawet dorywczą. Nadto wskazała, że razem z siostrami mogłyby wspomóc częściowo swojego brata A.1, ale obawiają się zachowania skarżącego i każda sytuacja związana z pomocą bratu wywołuje u nich ogromny stres. Według jej oceny ,skarżący nigdy nie pracował, korzysta ze środków finansowych brata A.1, w latach wcześniejszych pozostawał na utrzymaniu matki. Siostra wyraziła obawę, że środki finansowe mogą zostać zmarnotrawione, a brat A.1 ze swoją emeryturą może sobie poradzić sam, przy współudziale sióstr i skarżącego. Nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że okoliczności te jednoznacznie świadczą o tym, że z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby brat skarżącego wymagał stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia oraz aby brat skarżącego nie był w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącego. Wynika natomiast, że brat skarżącego jest osobą stosunkowo samodzielną, nie jest osobą całkowicie zależną od opiekuna, potrzebuje jedynie częściowej pomocy ze strony opiekuna, a porusza się samodzielnie przy pomocy kuli, a zakres opieki nie wymusza na skarżącym rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Wynika także, że skarżący nie sprawuje stałej opieki nad bratem i nie jest mu niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym konieczna jest rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zatem między tymi okolicznościami nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. Wprawdzie Kolegium powołując się na fakt posiadania przez skarżącego rodzeństwa, nie rozważyło tej okoliczności w świetle art. 134 k.r.o., który umożliwia uchylenie się od obowiązku alimentacyjnego przez rodzeństwo względem rodzeństwa przy spełnieniu przesłanek w nim wskazanych, bowiem "jest to regulacja o tyle wyjątkowa, że zobowiązani w linii prostej pokrewieństwa mogą uchylić się od obowiązku alimentacyjnego wyłącznie, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (zob. art. 144(1) k.r.o.). W stosunku do obowiązku alimentacyjnego rodzeństwa ustawodawca założył istnienie dodatkowej przesłanki uchylenia się od takiego obowiązku. Przesłankę tę stanowi nadmierny uszczerbek dla zobowiązanego lub nadmierny uszczerbek dla jego najbliższej rodziny. Nadmierny uszczerbek może dotyczyć samego zobowiązanego, który nie założył rodziny, oraz zobowiązanego, który ma najbliższą rodzinę. Należy przyjąć, że w wypadku kolizji obowiązku alimentacyjnego względem rodzeństwa i obowiązku alimentacyjnego względem najbliższej rodziny kolizja rozstrzygana jest na korzyść najbliższej rodziny zobowiązanego. Pojęcie najbliższej rodziny zobowiązanego należy rozumieć wąsko w tym znaczeniu, że są to małżonek i dzieci zobowiązanego, a także ewentualnie rodzice zobowiązanego, jeżeli pozostają na jego utrzymaniu. Zobowiązany, jeśli założył już własną rodzinę, ma obowiązek w pierwszej kolejności zaspokajać potrzeby małżonka i zstępnych na podstawie art. 27 k.r.o., samych zstępnych, jeśli nie pozostaje w małżeństwie, a dopiero w dalszej kolejności świadczyć na rzecz rodzeństwa" (A. Kawałko, H. Witczak w: Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, red. M. Fras, M. Habdas, LEX/el. 2023, komentarz do art. 134). Niemniej jednak to naruszenie prawa materialnego nie miało wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.