III SA/Kr 211/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 grudnia 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego postanawia zawiesić postępowanie sądowe. Burmistrz Miasta i Gminy decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] orzekł o odmowie przyznania W. K. świadczenia wychowawczego na córkę B. R. urodzoną [...] 2002 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że miesięczny dochód rodziny W. K. w 2014 r. w przeliczeniu na jednego członka rodziny wyniósł 801,10 zł, a więc przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie, złożyła W. K. podnosząc, że decyzja jest dla niej krzywdząca oraz że jej dochód w 2015 r. i 2016 r. nie przekracza 800 zł na osobę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 grudnia 2016 r. znak [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1, 3, art. 7 ust. 1-3 w związku z art. 2 pkt 14, 19 i 20 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195), w związku z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2016 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji podano, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonej decyzji. Zasady przyznawania świadczenia wychowawczego zostały określone w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, która weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2016 r. Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje matce lub ojcu dziecka do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia w wysokości 500 zł miesięcznie (art. 4 ust. 2 i 3, art. 5 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci), z tym że w przypadku pierwszego dziecka prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 800 zł (art. 5 ust. 3 ww. ustawy). W odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, ustawa definiuje pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, dochodu utraconego i dochodu uzyskanego, natomiast do samej definicji dochodu odsyła do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - art. 3 pkt 1 ustawy. Definicje utraty i uzyskania dochodu zawarte są z kolei w art. 2 pkt 19 i 20 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że B. R. jest pierwszym dzieckiem w rodzinie w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zatem wymagane jest ustalenie, czy 3-osobowa rodzina (tworzona przez W. K. i jej córki - 20-letnią K. K. i 14-letnią B. R.) spełnia przewidziane ustawą kryterium dochodowe, aby mogło zostać przyznane świadczenie wychowawcze na B. R. Z akt sprawy wynika, że w roku 2014 r. rodzina W. K. uzyskała dochody, które należy uwzględnić przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, z następujących tytułów: wynagrodzenia za pracę W. K. w wysokości 20.799,53 zł (dochód -26.564,42 zł pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne - 3.680,21 zł i składki na ubezpieczenie zdrowotne - 2.084,68 zł) tj. miesięcznie 1.733,29 zł; świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłaconego K. K. w wysokości 4.800 zł tj. 400 zł miesięcznie; alimentów płaconych na rzecz B. R. w wysokości 3.240 zł tj. 270 miesięcznie. Łączny dochód rodziny W. K. wyniósł w 2014 r. kwotę 2.403,29 zł (1.733,29 + 400 + 270), a w przeliczeniu na osobę 801,10 zł i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko o kwotę 1,10 zł. Uzasadnia to odmowę przyznania świadczenia wychowawczego na B. R. Jednocześnie Kolegium Odwoławcze ustaliło, że w przypadku rodziny W. K. nie nastąpiła utrata dochodu w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w stosunku do dochodu z 2014 r. Obniżenie bowiem wysokości alimentów względnie wysokości wynagrodzenia (np. przez nieuzyskanie premii) niespowodowane zmianą pracodawcy lub wypowiedzeniem dotychczasowych warunków pracy i płacy nie stanowi bowiem utraty dochodu w rozumieniu ww. przepisu. Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a to oznacza, że organ administracji nie ma możliwości orzekania w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego na zasadzie uznania administracyjnego np. w sytuacji nieznacznego przekroczenia kryterium dochodowego jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Powyższą decyzję w ustawowym terminie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W. K. Skarżąca zarzuciła, że w jej przekonaniu nie nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do świadczenia wychowawczego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy o wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Sądowi w tej sprawie wiadomo z urzędu, że do Trybunału Konstytucyjnego zwrócił się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Gd 889/16 skierował pytanie prawne o następującej treści: "czy przepisy art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) są zgodne z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) w zakresie w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie?". W uzasadnieniu tego pytania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zwrócił uwagę na możliwość takiego ukształtowania uprawnienia do świadczenia wychowawczego, by czyniło zadość konstytucyjnym zasadom równości oraz sprawiedliwości społecznej nie naruszając wartości konstytucyjnej jaką jest ochrona właściwego stanu finansów publicznych. Zwrócono także uwagę na rozwiązanie przyjęte w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518) w brzmieniu ukształtowanym od dnia 1 stycznia 2016 r. nowelizacją z dnia 15 maja 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 995). Art. 5 w ustępie 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych uzależnia uprawnienie do zasiłku rodzinnego od kryterium dochodowego, lecz równocześnie w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę tego kryterium pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługujących danej rodzinie w okresie zasiłkowym na który jest ustalane prawo do tych świadczeń, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie odpowiadającej wysokości różnicy między łączną kwotą zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny. Tym samym skoro w odniesieniu do świadczeń rodzinnych ustawodawca zrezygnował z zasady "wszystko albo nic" na rzecz stopniowalnego zmniejszania wartości zasiłku w miarę przekraczania kryterium dochodowego, to w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku identyczny mechanizm wskazujący na rezygnację ze sztywnej kwoty świadczenia wychowawczego określonej w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci gwarantowałby zachowanie zasady sprawiedliwości społecznej oraz zasady równego traktowania. W związku z tym, że w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji zostały wydane przede wszystkim na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, a jedyną przyczyną uzasadniającą odmowę przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko było przekroczenie kryterium dochodowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że rozstrzygnięcie tej sprawy zależy od wyniku postępowania wszczętego przed Trybunałem Konstytucyjnym na skutek pytania prawnego wniesionego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., z urzędu zawiesił postępowanie w tej sprawie do czasu rozstrzygnięcia ww. pytania prawnego skierowanego przez Trybunał Konstytucyjny. Jednocześnie w razie wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, Sąd w tej sprawie z urzędu podejmie zawieszone postępowanie.