III SA/Kr 217/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Elżbieta Kremer NSA Piotr Lechowski (spr.) Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego skargę oddala Decyzją z dnia [...] nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. S., Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna Politechniki utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] z dnia [...] Nr [...], którą orzeczono o odmowie przyznania A. S. studentowi I roku studiów niestacjonarnych II stopnia, pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego. W podstawie prawnej decyzji organu odwoławczego powołano przepisy art. 175 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. Nr 164, poz 1365 z póź. zm.) oraz § 1 "ust. 18" i § 2 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Politechniki, ustalonego Zarządzeniem Nr. [...] Rektora z dnia [...]. Uzasadniając swoją decyzję Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna wskazała następujące okoliczności faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia. A. S. student I roku studiów niestacjonarnych II stopnia na Wydziale [...] Politechniki złożył dnia 10.10.2007r. wniosek o przyznanie pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego w roku 2007/2008 Student wskazał, że podstawę ustalenia dochodu uprawniającego do ubiegania się o pomoc materialną stanowią jego własne dochody. Wydziałowa Komisja Stypendialna odmówiła A. S. przyznania stypendium socjalnego. Podstawę decyzji tej Komisji stanowiło ustalenie, że wysokość dochodu na osobę studenta przekracza kwotę 572 zł netto miesięcznie jako uprawniającą do ubiegania się o ten rodzaj pomocy. Według ustaleń Komisji Wydziałowej średni miesięczny dochód na osobę wnioskodawcy, który jest kawalerem i pozostaje w rodzinie wyniósł w roku 2006 kwotę 858.80 zł miesięcznie i przekracza podstawę naliczania stypendium socjalnego. W odwołaniu od tej decyzji A. S. podniósł, że w roku 2006 średni jego dochód netto z tytułu pobranej renty i posiadanego gospodarstwa rolnego wyniósł kwotę 913.44 zł, ale zdaniem odwołującego się nie stanowi to przeszkody w przyznaniu świadczenia. Skarżący powoływał się na uzyskaną w drodze internetowej informację, według której jego zdaniem warunkiem nabycia uprawnienia do stypendium było uzyskanie za rok 2006 dochodu miesięcznego netto nie mniejszego niż 899.10 zł, a w 2007r. nie mniejszego niż 936 zł i podnosił, że warunki te spełnił. Powołując się na przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym Odwoławcza Uczelniana Komisja Stypendialna zajęła stanowisko, że "podstawa naliczania stypendium socjalnego" nie może być niższa od kwoty 351 zł oraz wyższa od sumy dochodu w rodzinie uprawniającego do otrzymania zasiłku rodzinnego oraz kwoty tego zasiłku określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz 2255). Taka regulacja oznacza, że wysokość dochodu na osobę w rodzinie uprawniająca do ubiegania się o stypendium socjalne nie może przekraczać kwoty 572 zł, t.j. sumy dochodu na osobę w rodzinie w kwocie 504 zł i kwoty zasiłku rodzinnego na osobę powyżej 18 roku życia w wysokości 68 zł. Zdaniem organu odwoławczego ustalenia Komisji Wydziałowej co do wysokości dochodu uprawniającej co do ubiegania się o przyznanie stypendium, oraz co do przekroczenia tych dochodów przez skarżącego są prawidłowe. Nawiązując do treści przytoczonej w odwołaniu informacji z internetu, według której "student jest samodzielny finansowo, jeżeli on lub jego małżonek spełnia łącznie warunki....3); jego miesięczny dochód netto w okresach, o których mowa nie jest mniejszy od 899.10 zł w 2006r. i 936.00 zł w 2007r.", Uczelniana Komisja Odwoławcza z powołaniem na przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i postanowienia regulaminu przytoczyła definicję "studenta samodzielnego finansowo". Komisja Odwoławcza przyjęła, że istotnie w roku 2006 dochód netto studenta wyniósł kwotę 913, 94 zł, a nie 858.80 zł. Podniosła jednak, że A. S. nie wskazał innych osób pozostających wspólnie z nim w gospodarstwie domowym, a jako podstawę ustalenia wysokości dochodu wskazał wyłącznie własne dochody, w związku z czym maksymalny dochód uprawniający do ubiegania się o stypendium socjalne stanowi wyżej podaną kwotę 572 zł, co uzasadniało utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję jako odmawiającą stypendium socjalnego i na wyżywienie złożył A. S. Nie wskazując naruszonego przepisu prawa i nie formułując wniosków skargi, skarżący zarzucił, że zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji, niesłusznie i niezgodnie z Zarządzeniem Rektora Nr. [...] Politechniki z dnia [...] w przedmiocie Regulaminu ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Politechniki nie uwzględniają, że dotyczą studenta samodzielnego finansowo. Skarżący nawiązując do dostępnej w internecie informacji o stypendiach dla studiów niestacjonarnych na Wydziale [...] w roku akademickim 2007/2008, którą przedłożył także na nośniku CD podnosił, że "spełnia warunek pkt. 3 z zarządzenia (rozporządzenia) Rektora", gdyż w 2006r. jego średni dochód miesięczny netto wynosił kwotę 913.94 zł i był wyższy od kwoty 899.10 wymienionej w zarządzeniu Rektora. Wskazywał też, że od grudnia 2007r. otrzymał stypendium dla osoby niepełnosprawnej. W odpowiedzi na skargę Rektor Politechniki wniósł o jej oddalenie, przedstawiając akta sprawy oraz Regulamin ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej, dla studentów Politechniki ustalony Zarządzeniem Rektora Nr. [...] z dnia [...]. Wskazując na postanowienia § 2 ust. 2 Regulaminu nawiązującego do ustawowego określenia dochodu na osobę w rodzinie uprawniającego do otrzymania stypendium socjalnego, a stanowiącego kwotę równą lub niższą od kwoty stanowiącej kryterium dochodowe na osobę w rodzinie w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, Rektor wskazał, iż w okresie rozpatrywania podania o stypendium, dochód uprawniający do jego przyznania nie mógł przekraczać kwoty 572 zł na osobę w rodzinie, a sam skarżący wykazuje ten dochód na kwotę 913.94 zł. W piśmie z dnia 1.04.2008r nawiązującym do otrzymanej odpowiedzi na skargę, skarżący podkreślił, że zaskarżył decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej i podtrzymał dotychczasowe stanowisko, iż uzyskany dochód uprawnia go do otrzymania stypendium socjalnego. Opisał także przebieg postępowania odwoławczego oraz swoją sytuację jako studenta, któremu wstrzymano stypendium z tytułu niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył; Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 z późn. zm) przedmiotem kontroli wywołanej skargą jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. W sprawowaniu tej kontroli zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej ustawa p.p.s.a. - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, iż jest ona zgodna z prawem, co skargę czyni bezzasadną. I. W związku z pismem skarżącego, który w odpowiedzi na otrzymaną odpowiedź na skargę podnosił, że zaskarżył decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Politechniki a nie decyzję Rektora należy stwierdzić, iż tak jak w istocie, co nie zmienia okoliczności, że organem umocowanym do udzielania odpowiedzi na skargę i podlegającym zawiadomieniu o rozprawie jest Rektor tej Uczelni. Decyzja wydana została w czasie obowiązywania ustawy z dnia 25 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) - dalej ustawa - i przepisy tego aktu mają w sprawie zastosowanie. Zgodnie z przepisem art. 175 § 1ustawy, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektor na wniosek samorządu studenckiego mogą przekazać odpowiednio uprawnienia do przyznawania świadczeń pomocy materialnej określonych art. 173 ust. 1 pkt. 1-3 i 6-8 w drodze decyzji Komisji Stypendialnej lub także odwoławczej Komisji Stypendialnej. Przewidziany ustawą zakres przekazania uprawnień do załatwiania spraw studenckich w drodze decyzji, nie obejmuje jednak przekazania wynikającej z art. 60 ust. 6 w zw. z art. 66 ust. 1 kompetencji Rektora do jednoosobowej reprezentacji uczelni na zewnątrz, także w sprawach w których decyzję wydały komisje stypendialne w zakresie przekazanych im uprawnień. II. Lektura treści skargi dowodzi, iż oparta jest ona w istocie na fragmentach informacji Uczelni o zasadach udzielania stypendiów dostępnej w internecie, co prowadzi do mylnego wyobrażenia skarżącego o zasadach przyznawania stypendium socjalnego. Wyjść należy od przypomnienia, że zgodnie z art. 179 ust. 1 ustawy prawo do otrzymania stypendium socjalnego ma tylko student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. W myśl przepisu ust. 2 rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe. W ustaleniu wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o przyznanie wyżej określonych świadczeń pomocy materialnej rektor jest jednak ograniczony. Stosownie bowiem do przepisu ust. 3 art. 179 wysokość dochodu, o której mowa w ust. 2 nie może być niższa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) oraz wyższa, niż suma kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) Powyższa regulacja oznacza, że swoboda Rektora Politechniki w ustaleniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się m. in. o stypendium socjalne i stypendium mieszkaniowe jest ograniczona kwotami, ustalanymi w trybie przepisu art. 179 ust. 2. Zgodnie z przepisem art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr. 64, poz. 593 z późn. zm) w związku z § 1 pkt 1 Lit b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135 poz. 950), kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, od dnia 1 października 2006r. wynosi kwotę 351 zł. Stosownie natomiast do powołanych przepisem art. 179 ust. 3 ustawy, przepisów art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) górną wysokość ustalonego przez rektora dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniająca do stypendium stanowiła suma kwot: 504 zł (t.j. przewidziana art. 5 ust. 1 - wysokość dochodu rodziny na osobę uprawniająca do zasiłku rodzinnego) oraz kwoty 68 zł (t.j. zasiłku rodzinnego). Wysokość zasiłku ustalona została od 16 lipca 2006r. § 1 pkt. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006r. w sprawie w wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę do ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr. 130, poz. 903). Ustawowo zatem określonymi granicami wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta, w ramach których Rektor Politechniki mógł ustalić wysokość dochodu uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne ( a także o stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe) są kwoty 351 zł oraz 572 zł (504+68). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organy nie poczyniły ustalenia, jaką kwotę dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do tego rodzaju stypendium Rektor Politechniki ustalił na podstawie art. 179 ust. 2 ustawy i podał to ustalenie do wiadomości studentów zgodnie z § 2 ust. 2 zd. II Regulaminu ustalania wysokości przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Politechniki ustalonego Zarządzeniem Nr. [...] Rektora z dnia [...], obowiązującego w roku akademickim 2007/2008. dalej Regulamin. Jednakże to uchybienie przepisom postępowania, przez brak powyższego ustalenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji względnie decyzji organu I instancji, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Jest bowiem niekwestionowane inne ustalenie, że skarżący jest osobą nie pozostającą w rodzinie i utrzymuje się z dochodów własnych, które przekraczają kwotę 572 zł, t.j. górną granicę ustawowo ustalonego progu wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta, powyżej której studentowi już nie przysługuje prawo do ubiegania się o przyznanie stypendium socjalnego ( a także na wyżywienie). Organ I instancji wysokość dochodów skarżącego ustalił w trybie przewidzianym § 1 ust. 37 i § 2 ust. 6 Regulamin na kwotę 858.80 zł netto w ostatnim roku podatkowym, a w odwołaniu skarżący podnosił i dowodził, że dochód ten wynosił średnio miesięcznie netto kwotę 913.44 zł i takie ustalenie organ odwoławczy - Uczelniana Komisja Odwoławcza przyjęła. Jednakże wbrew stanowisku skarżącego powyższe ustalenie nie ma żadnej doniosłości prawnej z punktu widzenia oceny prawidłowości stanowiska organów stypendialnych, że skarżący nie nabył uprawnienia do ubiegania się o ten rodzaj pomocy materialnej. Organy nie kwestionują, że skarżący ma przymiot studenta samodzielnego finansowo w rozumieniu art. 179 ust. 6 ustawy oraz powtarzającego treść tego przepisu § 2 ust. 8 tego regulaminu. Istota bezzasadności skargi sprowadza się jednak do tego, że posiadanie przez skarżącego przymiotu studenta samodzielnego finansowo nie ma dla oceny nabycia przez skarżącego uprawnień do ubiegania się o stypendium w okolicznościach sprawy żadnego znaczenia prawnego. W szczególności całkowicie błędne i nie uzasadnione jest wiązanie miesięcznego minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników ogłaszanego na podstawie przepisów o minimalnym wynagrodzeniu za pracę, obowiązującego w ostatnim miesiącu ostatniego roku podatkowego w przypadku dochodu studenta z ostatniego roku podatkowego i obowiązującego w miesiącu złożenia wniosku o przyznanie stypendium (art. 179 ust. 6 pkt. 3 ustawy) z podniesieniem dla studenta samodzielnego finansowo, progu wysokości dochodu ustalonego w trybie art. 179 ust. 2 i 3 ustawy, do którego służy uprawnienie do ubiegania się o stypendium. Rzeczywiście minimalne wynagrodzenie za pracę od 1 stycznia 2006r. ustalono na kwotę 899.10 zł, a od 1 stycznia 2007r. na kwotę 936 zł przepisami § 1 Rozporządzeń Rady Ministrów w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę odpowiednio; w roku 2006 (z dnia 13.09.2005 - Dz. U. z 2005r. Nr. 177, poz. 1469) i w roku 2007 ( z dnia 12.09.2006 - Dz. U. z 2006r. Nr. 171, poz. 1227). Takie kwoty wynagrodzeń figurują w uzyskanej przez skarżącego w internecie informacji w przedmiocie "stypendium socjalnego i na wyżywienie - dot. Studenta samodzielnego finansowo". Skarżący pomija jednak, iż jest to fragment informacji dotyczących warunków uzyskania stypendium tego rodzaju, oraz że informacja ta wyrwana jest z kontekstu uregulowań Regulaminu, które powtarzają treść ustawy. Przepis art. 179 ust. 4 ustawy wskazuje rodzaje dochodów jakie są uwzględniane przy ustaleniu wysokości dochodu uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe, a więc dochodu którego wysokość decyduje o tym, czy w świetle art. 179 ust. 2 student ma uprawnienia do ubiegania się o ten rodzaj pomocy. Przy ustaleniu wysokości dochodu studenta, zgodnie z art. 179 ust. 4 uwzględnia się dochody określone w pkt. 1-3 t.j. dochody studenta (pkt.1), jego małżonka (ew. dzieci - pkt. 2) oraz pkt. 3 - rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta i będących na ich utrzymaniu niepełnoletnich dzieci, dzieci pobierających naukę do 26 roku życia, względnie do ukończenia studiów jeżeli 26 rok życia przypada na ostatni rok studiów oraz dzieci niepełnosprawnych bez względu na wiek. Przepis ten wyraża zatem regułę, że przy ustalaniu czy uzyskany dochód uprawnia studenta do ubiegania się o stypendium uwzględnia się dochód nie tylko studenta, ale także jego małżonka i rodziny. W myśl przepisu art. 5 in princp. miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie ustala się na zasadach określonych w powołanej ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Oznacza to, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 września 2005 r. I OSK 150/2005 ( Niepubl. - Lex nr. 19108), że zliczając dochody małżonka czy rodziny studenta, dla oceny czy dochód uprawnia studenta do ubiegania się o stypendium, organy uwzględniają status prawny wynikający z aktów stanu cywilnego, a nie stan faktyczny. W szczególności prowadzenie wspólnego gospodarstwa ze studentem nie jest warunkiem uwzględnienia dochodów takiej osoby, dla oceny uprawnień studenta. Wyjątek od tej zasady przewiduje powołany już przepis art. 179 ust. 5 w części końcowej stanowiąc, że wysokość dochodu ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem ustępu 4 ( a więc dochodów studenta, małżonka i rodziny, choćby nie prowadziła wspólnego ze studentem gospodarstwa), z zastrzeżeniem, że do dochodu nie wlicza się: 1) dochodów o których mowa w ust. 4 pkt. 3 ( a więc dochodów rodziny) jeżeli student jest samodzielny finansowo. Kategoria studenta "samodzielnego finansowo" służy zatem do wyłączenia dochodów rodziny studenta (określonej art. 179 ust.4 pkt. 3) z dochodów uwzględnianych przy ustaleniu czy jego dochód uprawnia do świadczeń, ale wówczas tylko gdy student spełnia wszystkie warunki opisane art. 179 ust. 6 pkt. 1-4, a w szczególności (pkt. 3) jego miesięczny dochód nie jest mniejszy od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Uzyskiwanie takiego dochodu przez studenta, który nadto nie złożył oświadczenia o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami lub z jednym z nich (pkt. 4), pozwala nie uwzględniać dochodów rodziców ( i innych osób wymienionych w art. 179 ust. 4 pkt. 3) przy ustalaniu dochodu studenta. Nadal jednak uwzględnia się dochody osób opisanych w art. 179 ust. 4 pkt. 2. Regulacje definiujące "studenta samodzielnego finansowo" mają zastosowanie zatem tylko wówczas gdy student ma rodzinę i w zasadzie dochód na osobę w rodzinie szeroko ujętej stanowiłyby kryterium oceny czy zachował uprawnienia do stypendium. Sam skarżący nie kwestionuje, że jest osobą nie tylko samodzielnie prowadzące gospodarstwo domowe ale i samotną. Przewidziane zatem przepisami art. 179 ust. 5 i 6 zasady nie miały zastosowania do skarżącego. Uzyskiwanie kwot nie mniejszych od minimalnego wynagrodzenia nie oznacza, że są to kwoty " dochodu na studenta", gdyż z istoty tej regulacji wynika, że jest to dochód uzyskiwany w rodzinie studenta samodzielnego finansowo, do którego tylko nie uwzględnia się dochodu tych jej członków, których krąg określa przepis art. 179 ust. 4 pkt 3 ustawy. Sąd rozpoznaje skargę w granicach sprawy, które wyznaczył przedmiot rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. Była nią odmowa przyznania stypendium socjalnego. Poza granicami sprawy leży zatem podnoszona w skardze kwestia nierozpoznania zgłoszonego jednym podaniem wniosku o przyznanie stypendium na wyżywienie, przy ustaleniu uprawnień do którego stosuje się zresztą te same zasady ustalenia dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o to świadczenie. Kwestia nierozpoznania tego wniosku może być jednak lokowana na płaszczyźnie bezczynności organów stypendialnych i nie ma wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.