III SA/Kr 217/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant: specjalista Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 grudnia 2023 r. nr SKO.PS/4110/721/2023 w przedmiocie odmowy przeniesienia do innego domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z 15 grudnia 2023 r., nr SKO.PS/4110/721/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 11 października 2023 r. nr DN.112543.4566.2023 orzekającą o odmowie przeniesienia J. K. (dalej: skarżąca) do innego domu pomocy społecznej. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Na podstawie decyzji z 20 grudnia 2022 r. skarżąca została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej przy ul. A. w K. W dniu 21 lutego 2023 r. wpłynął wniosek o przeniesienie jej do Domu Pomocy Społecznej przy ul. B. w K., przeznaczonego dla osób przewlekle somatycznie chorych. Na uzasadnienie wniosku skarżąca wskazała pogarszający się stan zdrowia oraz konieczność uzyskania stałej opieki medycznej oraz pomocy personelu w codziennym zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z 11 października 2023 r. organ pierwszej instancji odmówił skarżącej przeniesienia do innego domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, powołując się na treść art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wskazano, że co prawda w zaświadczeniu lekarskim z 22 marca 2023 r. lekarz wskazał, że stan zdrowia i możliwości psychofizyczne pozwalają na umieszczenie skarżącej w domu pomocy społecznej przeznaczonym dla osób przewlekle somatycznie chorych, jednak zgodnie z opinią psychologiczną z 7 kwietnia 2023r., na przestrzeni trzech miesięcy pobytu w obecnej placówce stan zdrowia somatycznego skarżącej nie uległ pogorszeniu. Podkreślono, że poziom codziennego funkcjonowania skarżącej pogorszył się w odniesieniu do możliwości samodzielnego korzystania z toalety, kąpieli całego ciała i obecne wymagane jest doraźna pomoc w tym zakresie, ale równocześnie poprawie uległa sprawność w zakresie poruszania się. Korzystając z chodzika, skarżąca porusza się po terenie placówki. Odnośnie podnoszonej przez skarżącą kwestii pogorszenia stanu zdrowia psychicznego, w związku z pobytem w obecnej placówce, ustalono, że skarżąca nie leczy się psychiatrycznie, co potwierdziła sama skarżąca w oświadczeniu z 20 września 2023 r. wskazując, że "nie leczę się psychiatrycznie, bo nie ma takiej potrzeby". Przyjęto więc, że pogorszenie się stanu psychicznego jest wyłącznie subiektywną oceną skarżącej, ponieważ nie korzystając z konsultacji lekarskich nie ma postawionej diagnozy w tym zakresie. Ponadto ustalono, że skarżąca chętnie uczestniczy w imprezach okolicznościowych organizowanych przez DPS i uczestniczy w mszach. Z własnego wyboru czas wolny spędza słuchając radia lub spacerując po terenie placówki. Na tej podstawie uznano, zarówno w dniu skierowania jak i obecnie, nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby konieczność skierowania skarżącej do innego typu domu pomocy społecznej. Przyjęto, że skarżąca przebywa w placówce zapewaniającej całodobową opiekę, typ domu jest adekwatny do jej stanu zdrowia oraz poziomu sprawności w codziennym funkcjonowaniu. Ponadto ma ona możliwość korzystania z konsultacji lekarza POZ w placówce, a gdy wymaga tego sytuacja także z pomocy lekarzy specjalistów (neurologa, kardiologa, psychiatry, chirurga i ortopedy). W ramach pobytu w placówce jest też objęta farmakoterapią, opieką pielęgniarską, rehabilitacją oraz asystą i pomocą opiekunów. W ocenie Prezydenta Miasta Krakowa, całokształt sprawy wskazuje, że w przypadku skarżącej nie zachodzą uzasadnione przesłanki do zmiany domu pomocy społecznej. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o zmianę domu pomocy społecznej, wskazując na niezadowolenie z panujących warunków w domu pomocy społecznej, towarzystwa drugiej mieszkanki we wspólnym pokoju oraz zaniedbań po stronie pielęgniarek zatrudnionych w domu pomocy społecznej. Decyzją z 15 grudnia 2023 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że ustalenia dokonane przez organ I instancji potwierdzają, że dom pomocy społecznej w typie domu dla osób w podeszłym wieku jest odpowiednim domem dla skarżącej zgodnym z dokumentacją medyczną zebraną w sprawie. W szczególności organ I instancji wykazał, że skarżąca pomimo, że nie jest zadowolona z pobytu w domu pomocy społecznej to niezadowolenie to nie wynika z niewłaściwej opieki medycznej czy pogarszającego się stanu zdrowia. Podkreślono, że z wywiadu wynika, że w obecnym domu pomocy społecznej skarżąca dwukrotnie zmieniała pokój oraz współlokatorki. To wskazuje, zdaniem Kolegium, że jest możliwe uwzględnienie wniosku skarżącej i kolejna zmiana pokoju w którym zamieszkuje, jak też skontrolowanie zadań wykonywanych przez pielęgniarkę zgodnie z zaleceniami lekarskimi dotyczącymi dawkowania lekarstw. Sama zmiana zaś domu pomocy społecznej na inny typ domu musiałaby być natomiast uzasadniona zmianą stanu zdrowia skarżącej, zmianą schorzeń i konieczności sprawowania opieki w innym zakresie czego nie wykazało przeprowadzone postępowanie dowodowe. Jak wskazano, podniesione w odwołaniu niezadowolenie z sąsiedztwa w współlokatorki i kontaktów z personelem, mogą być przedmiotem skargi w domu pomocy społecznej zgłaszanej do kierownictwa domu pomocy społecznej. Jednak z akt sprawy wynika, że stan zdrowia somatycznego skarżącej nie uległ pogorszeniu od dnia zamieszkania w domu pomocy społecznej, natomiast jej stan psychiczny jest wyłącznie jej subiektywną oceną, ponieważ nie korzystając z konsultacji lekarskich nie ma postawionej diagnozy w tym zakresie. Kolegium uznało, ze dokumentacja zgromadzona w sprawie wskazuje, że aktualnie skarżąca przebywa w domu pomocy społecznej zapewaniającym całodobową opiekę, typ domu jest adekwatny do stanu zdrowia skarżącej oraz poziomu sprawności w codziennym funkcjonowaniu. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze wskazała, że miewa stany depresyjne i lękowe od kiedy przebywa w DPS przy ul. A. w K. Wraziła swoje niezadowolenie z warunków panujących w DPS, w którym się aktualnie znajduje. Wskazała w tym miejscu na: agresywne zachowania oraz nieuprzejmość personelu domu opieki społecznej względem podopiecznej, nieustosunkowanie się do próśb skarżącej w zakresie zmiany pokoju lub współlokatora ze względu na konflikty, czy ignorowanie dyrekcji placówki na zgłaszane przez podopieczną problemy wynikające z przebywaniem w ośrodku. Dodała też, że lekarz pierwszego kontaktu przy wypisaniu zaświadczenia do przeniesienia skarżącej do domu opieki społecznej, wskazywał na problemy somatyczne u pacjentki oraz potrzeby z tym związane. Dlatego też skarżąca starała się o przeniesienie do domu opieki społecznej mieszczącego się w K. przy ulicy B. [...], który specjalizuje się w takich przypadkach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odwołanie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2014 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.) dalej: "u.p.s.". Zgodnie z art. 54 ust. 1 u.p.s. osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej (art. 54 ust. 2 u.p.s.). W przypadku gdy przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej danego typu zlokalizowanym najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej wynosi ponad 3 miesiące, osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się na jej wniosek do domu pomocy społecznej tego samego typu zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, w którym przewidywany termin oczekiwania na umieszczenie jest krótszy niż 3 miesiące (art. 54 ust. 2a u.p.s.). Zgodnie zaś z art. 55 ust. 1-2 u.p.s. dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających, zwanych dalej "mieszkańcami domu". Organizacja domu pomocy społecznej, zakres i poziom usług świadczonych przez dom uwzględnia w szczególności wolność, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców domu oraz stopień ich fizycznej i psychicznej sprawności. Jednocześnie zgodnie z treścią art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Jednocześnie potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W kontrolowanej sprawie skarżąca domagała się zmiany DPS w którym się znajduje, tj. dla osób starych do DPS dla osób przewlekle somatycznie chorych. Ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje specjalnego trybu dla zmiany DPS na inny dlatego dokonuje się tego na podstawie ww. przepisów w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s. Zgodnie z jego treścią decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Rozpoznanie wniosku o przeniesienie osoby do innego DPS wymaga każdorazowo dokładnego zbadania, a następnie wykazania w uzasadnieniu decyzji, okoliczności faktycznych, wskazanych w art. 55 ust. 1 i 2 u.p.s., to jest zakresu świadczonych usług odpowiadających indywidualnym potrzebom osoby kierowanej z uwzględnieniem wolności, intymności, godności, poczucia bezpieczeństwa, stopnia fizycznej i psychicznej sprawności. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy skarżąca złożyła wniosek skarżącej o zmianę nastąpił po upływie 3 miesięcy od skierowania jej do DPS dla osób starych. Skarżąca motywowała go pogarszającym się stanem zdrowia i związaną z tym potrzebą stałem opieki medycznej oraz pomocy personelu w codziennym zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Organ weryfikując wniosek przeprowadził szereg czynności sprawdzających jego zasadność. Przede wszystkim poczyniono ustalenia odnośnie zmian w stanie zdrowia skarżącej, które mogłyby uzasadniać zmianę z DPS dla osób starych na DPS dla osób przewlekle somatycznie chorych. W oparciu o porównanie wyników ankiet oceniających zasadność przyznania pomocy w formie skierowania do domu pomocy społecznej (k. 67 i k. 23 akt adm.) ustalono, że w przeciągu 3 miesięcy skarżąca stała się osobą wymagającą pomocy w zakresie korzystania z toalety oraz mycia i kąpieli całego ciała. Jak zasadnie zauważono niezbędne wsparcie w tych czynnościach świadczą zarówno DPS – y dla osób starych jak i przewlekle somatycznie chorych. Zatem zwiększenie zależności skarżącej od innych osób w ww. kwestii, nie przekracza zakresu czynności opiekuńczych świadczonych przez DPS dla osób starych. Ponadto, jak wskazano, zwiększeniu uległa sprawność skarżącej w poruszaniu po powierzchniach płaskich. Również z opinii psychologicznej z 7 kwietnia 2023 r.(k. 80 akt adm.), jak i 2 października 2023 r. (k.110) wynika, że skarżąca w ośrodku korzysta z potrzebnej pomocy lekarza POZ (na miejscu), a gdy sytuacja tego wymaga także lekarzy specjalistów. Jest objęta farmakoterapią, opieką pielęgniarską rehabilitacyjną, pomocą i asystą opiekunów. W kwestii zmiany w sytuacji skarżącej wypowiadał się również pracownik socjalny (k.108 akt adm.), który stwierdził, że sytuacja zdrowotna skarżącej nie uległa zmianie uzasadniającej zmianę DPS dla osób starych na DPS innego rodzaju ze względu na zakres koniecznej dla skarżącej opieki. Podkreślono, że skarżąca chętnie uczestniczy w imprezach okolicznościowych organizowanych w DPS, mszach świętych. Okazjonalnie korzysta w zajęciach śpiewu i filmu, a wcześniej również w zajęciach technicznych. Obecnie najczęściej spędza czas sama słuchając radia lub spacerując. Z obserwacji pracownika socjalnego wynika, że ma zabezpieczone wszystkie niezbędne potrzeby przez opiekunów, lekarzy pielęgniarki, rehabilitantów oraz pracowników socjalnych. Jednocześnie skarżąca w toku postępowania nie wskazywała, że zakres usług świadczonych przez DPS dla osób starych nie odpowiada jej potrzebom. Jak sama stwierdziła opiekunki są "super", a jedynie jedna pielęgniarka nie jest dla niej miła. Nikt też do niej nie odnosi się wulgarnie. Jej zdaniem osoba, z którą mieszka w pokoju jest dla niej agresywną bo "niewinnie" wjeżdża w nią swoim chodzikiem, jednak nie jest agresywna słownie (k. 112 akt adm.). Podnoszone w skardze twierdzenia, że od kiedy skarżąca zamieszkała w obecnym DPS miewa stany depresyjne i lękowe nie znalazły potwierdzenia w materialne dowodowym sprawy. Z samego oświadczenia skarżącej (k. 112) wynika, że nie leczy się ona psychiatrycznie bo nie potrzebuje takiego leczenia. Również w opinii psychologicznej (k. 110 akt adm.) stwierdzono, że skarżąca nie korzysta z konsultacji psychiatrycznych, a podawany przez nią stan psychiczny jest wynikiem jej subiektywnej oceny. Odnośnie widniejącego w aktach sprawy zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej z 22 marca 2023 r. (k. 78 akt adm.) Sąd zauważa, że co prawda lekarz wskazuje tam, ze stan zdrowia skarżącej pozwala na umieszczenie w DPS dla osób przewlekle somatycznie chorych, niemniej jednak schorzenia i stan medyczny skarżącej odpowiada zaświadczeniu z 31 października 2022 r. (k. 14 akt adm.), w którym zalecono skierowanie skarżącej do DPS dla osób starych. Zatem także z tego dokumentu nie wynika zmiana stanu zdrowia skarżącej wywołująca potrzebę zmiany dotychczasowego DPS na DPS dla osób przewlekle somatycznie chorych. Natomiast samo zaświadczenie lekarskie nie jest decydujące co do wyboru konkretnego rodzaju DPS, a jedynie jest jednym z elementów w procesie ustalania jaki rodzajowo DPS odpowiada potrzebom podopiecznego. Odnośnie natomiast niezadowolenia skarżącej ze współlokatorki oraz pracy jednej z pielęgniarek Sąd zauważa, że DPS jak dotąd dwukrotnie reagował na postulaty skarżącej odnośnie zmiany pokoju lub osoby, z którą ten pokój dzieli. Zatem wskazuje to, że dotychczas uwzględniano też czynnik w postaci poczucia komfortu, intymności i bezpieczeństwa skarżącej. Kierując się tymi kryteriami administracja DPS powinna nadal – w razie postulatów skarżącej i w ramach możliwości - reagować na potrzeby skarżącej tak aby jej poczucie komfortu, intymności i bezpieczeństwa było zaspokojone. Natomiast ewentualne niewłaściwe postepowanie pielęgniarki zawsze może być przedmiotem skargi w trybie skargowym do dyrektora DPS i samo w sobie nie wywołuje potrzeby zmiany DPS. Z tych przyczyn, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.