III SA/Kr 22/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek w pozostałej części. W związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy przesłano skarżącemu urzędowy formularz "PPF" zgodny z obowiązującym od dnia 29 sierpnia 2015 r. wzorem określonym przez rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. (Dz.U. z 28.08.2015 r. poz. 1257) celem jego wypełnienia i podpisania udzielając jednocześnie skarżącemu stosownych pouczeń m.in. co do tego, że ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach strony oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym a okoliczności przez siebie podnoszone skarżący powinien wykazać, tj. powinien m.in.: – udokumentować miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, w tym wysokości czynszu, energii elektrycznej, gazu, innych opłat. Jeśli występują problemy z terminowym regulowaniem tych należności przedłożyć kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających etc. – udokumentować źródło i rzeczywistą wysokość deklarowanego dochodu (np. stosowną umową, decyzją etc.), – wyjaśnić w jaki sposób jest w stanie przy bieżącym poziomie cen oraz usług funkcjonować za 300 zł miesięcznie, – jeśli skarżący posiada jakiś rachunek bankowy za czym przemawia wzmianka o debecie, przedstawić historię operacji dokonywanych na tym rachunku w okresie ostatnich dwóch miesięcy, Skarżący złożył wypełniony i podpisany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" w którym podał, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką. Opisując swój majątek wykazał, że w jego skład wchodzi mieszkanie o powierzchni 48,9 m2. Przy oszczędnościach poczynił adnotacje o treści "Drobne lub debet". Zadeklarował brak przedmiotów wartościowych. W rubryce dochody wpisał, że osiąga dochody z tytułu użyczenia pokoju, przy czym dochód ten za ostatnie 48 miesięcy szacować należy na 120 zł miesięcznie. Uzasadniając swoje starania podniósł, że ma 64 lata i z uwagi na stan zdrowia stracił możliwość pracy oraz zarobkowania. Nadmienił, że Sąd aktualnie rozpatruje przyznanie mu uprawnień z tytułu niepełnosprawności i możliwości podjęcia pracy do momentu wykonania operacji oraz rehabilitacji. Twierdzi, że utrzymuje się z użyczenia pokoju (300 zł/mc) co pokrywa cześć opłat za eksploatację mieszkania oraz ze środków pomocy społecznej. Podnosi, że ponosi za córkę koszty eksploatacji mieszkania i mediów. Argumentuje, że w myśl ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie ma dochodu. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki podał, że koszt utrzymania mieszkania to ok. 600 zł (czeka na rozliczenie mediów), ostatni wydatek na gaz to 943,89 zł z czego zapłacił 606 zł, koszt energii elektrycznej to 162,70 zł. Podnosi, jakoby odcinano mu energię elektryczną i gaz. Do wniosku dołączył kopię dokumentu prywatnego zatytułowanego "Wyrażenie zgody" z treści którego wynika, że za wynajęcie pokoju pobiera 300 zł miesięcznie, kopię zawiadomienia adresowanego na "G. K. i W. ul. A" ze wspólnoty mieszkaniowej o wysokości opłat na 610,36 zł miesięcznie, kopie rachunków za prąd po 162,70 zł, kopię faktury za gaz z listopada 2017 r. na 947,38 zł, kopię wezwania z grudnia 2017 r. do zapłaty 181,89 zł z faktury opiewającej na 372,21 zł, Skarżący nie odniósł się do kwestii czy posiada jakiś rachunek bankowy za czym przemawiała poczyniona przezeń wzmianka o debecie. Mając na uwadze powyższe zaważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 239 §1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – rozpoznanie wniosku w tym zakresie jest zbędne i w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Co się natomiast tyczy żądanego ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, to stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej "ppsa", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym o ile nie jest w stanie ponieść tych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Po drugie, że oświadczenie strony zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący, bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r. FZ 165/04). W realiach rozstrzyganego przypadku skarżący przeszedł nad do porządku mimo pouczenia. W konsekwencji uniemożliwił dokonanie oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Te nie są zaś jednoznaczne. Z zasad doświadczenia życiowego wynika bowiem, że przy deklarowanych dochodach za najem pokoju skarżący nie byłby w stanie opłacić przedstawionych rachunków za media czy opłat za mieszkanie. Oczywistym również jest, że przy obecnym poziomie cen oraz usług z kwoty 300 zł/msc nie byłby w stanie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb bytowych. Oczywistym wreszcie jest, ze skoro skarżący konsekwentnie powołuje się w swoich oświadczeniach na "debet" to należy do niego jakiś rachunek bankowy, którego historię obrotów miał obowiązek okazać. Niejednoznaczna jest również sytuacja rodzinna skarżącego, który twierdzi, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym tylko z córką choć z okazanego zawiadomienia o wysokości opłat adresowanego do "G. K. i W." daje się wyczytać, że w mieszkaniu przy ul. A wywóz śmieci liczony jest od 3 osób. Wreszcie okolicznością znaną z urzędu w związku z wyjaśnieniem jakie składał w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 1381/17 jest i to, że córka skarżącego uczęszcza do prywatnej szkoły. Skoro jednak pomimo stosownego pouczenia decyzja skarżącego była inna to w konsekwencji nie było potrzeby wzywania obecnie strony o dodatkowe wyjaśnienia. Jedynym refleksem takiego działania byłoby bowiem przedłużanie postępowania, co stoi w oczywistej sprzeczności z dyspozycją art. 7 ppsa nakładającym na sąd (a w zakresie powierzonych czynności także i referendarza) obowiązek podejmowania czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy i podjęcia rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym przypomnieć równocześnie wypada, że ponieważ prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (postan. NSA z 15 marca 2006 r. II OZ 258/06), to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając to wszystko na uwadze należało więc odmówić wnioskowi skarżącego i w związku z tym orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 243 §1 oraz art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 i art. 245 §3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.