III SA/Kr 221/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2011 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej M. O. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Wojewody z dnia 16 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata T. Ś. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 240,00 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą dla tego rodzaju czynności w dniu orzekania. Wojewoda decyzją z dnia 16 grudnia 2010 r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) po rozpatrzeniu odwołania M. R. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2010 r., znak: [...] orzekającej o jej wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego, z mieszkania nr [...] przy ul. A w O. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji stwierdził, że Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2010 r., znak: [...] orzekł o wymeldowaniu M. R. z przedmiotowego lokalu mieszkalnego, gdyż opuściła ona przedmiotowy lokal i nie dopełniła obowiązku meldunkowego. W odwołaniu od decyzji odwołująca się podniosła, że przedstawiła wystarczająco dużo dowodów potwierdzających, iż nie opuściła przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny, lecz została do tego zmuszona przez matkę. Stwierdziła, iż w uzasadnieniu decyzji zarzuca się Jej, iż nie podjęła żadnych środków prawnych w celu powrotu do lokalu. Podkreśliła po raz kolejny, że nie wystąpi na drogę sądową przeciwko matce. Prosi o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji pozytywnej. W wyniku rozpoznania sprawy organ odwoławczy podniósł, że podstawą prawną pozwalającą na wydanie decyzji o wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zgodnie, z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Mając na uwadze powołany przepis prawa organ zaznacza, iż wymeldować można osobę, gdy całkowicie, dobrowolnie i trwale opuści lokal. Dalej organ stwierdza, że wyjaśnienia stron, zeznania świadków oraz pozostałe czynności wykonane przez organ I instancji bezspornie wskazują, iż M. R. opuściła przedmiotowy lokal. Fakt niezamieszkiwania odwołującej się w tym lokalu potwierdziła także kontrola dyscypliny meldunkowej przeprowadzona przez funkcjonariuszy Komendy Powiatowej Policji. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, w szczególności zeznania świadków i stron potwierdziły, że M. R. opuściła przedmiotowy lokal przed wyjazdem za granicę, jednak po powrocie do kraju do niego nie powróciła. Dalej organ podnosi, iż przepis art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W przedmiotowej sprawie stwierdzono, że M. R. nie zamieszkuje w tym lokalu i nie można uznać, aby powyższy lokal był Jej miejscem pobytu stałego, co daje podstawę do wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej, w oparciu o przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nadto organ stwierdza, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jest związane z potwierdzeniem faktu zamieszkiwania pod tym adresem (art. 9 ust. 2 b powołanej wyżej ustawy). Skoro Pani M. R. nie mieszka w przedmiotowym lokalu, a koncentruje swoje sprawy życiowe w innym miejscu, to pozostawienie Wymienionej zameldowania na pobyt stały pod dotychczasowym adresem byłoby niezgodne z prawem. W odniesieniu do odwołania organ podkreślił, że kwestie dotyczące wszelkich sporów rodzinnych oraz roszczeń majątkowych (między innymi spadek po ojcu) winny być dochodzone na drodze cywilnoprawnej przed sądami powszechnymi. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła M. R. Skarżąca przedstawiając w skardze swoje stosunki z matką oraz stan swojego zdrowia, zarzuciła, że nie opuściła przedmiotowego lokalu dobrowolnie, lecz została zmuszona do tego zachowaniem matki, nie wystąpiła o ochronę posiadania mieszkania do właściwych organów, gdyż nie będzie występować przeciwko matce. Zarzuciła też iż działania organów meldunkowych spowodowały, że jest osoba bezdomną i w takiej sytuacji nie może starać się o lokal socjalny. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr, 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Niezbędnym w tej kwestii jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak: powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżąca faktycznie nie zamieszkuje w miejscu zameldowania. Mieszkanie jest bowiem tylko wówczas stałym miejscem pobytu przebywających w nim osób, gdy stanowi dla nich wyłączne centrum życiowe. Jest to więc lokal, w którym koncentrują się ich codzienne sprawy, gdzie osoby te przebywają, wypoczywają, prowadzą gospodarstwo domowe, a takim miejscem dla skarżącej nie jest lokal przy ul. A w O. Przejawem woli opuszczenia miejsca pobytu stałego jest niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania. Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. Skarżąca mimo, iż opuściła lokal na skutek ostrego konfliktu z matką, wielokrotnie oświadczała, że nie podejmie żadnych kroków prawnych celem powrotu do lokalu, jak też nie widzi możliwości zamieszkania wraz z matką. Sam fakt istnienia konfliktu między skarżącą i matką nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Nie traci co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem. Jeżeli nawet przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna, to następne trwałe związanie swojego centrum życiowego w innym miejscu zamieszkania, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej, by odzyskać możliwość zamieszkania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła. Celem wymeldowania jest jedynie potwierdzenie, iż dana osoba nie przebywa już w dotychczasowym miejscu pobytu, niezależnie od tego, czy osobie tej przysługuje jakikolwiek tytuł prawny do lokalu, w którym dotychczas przebywała. Należy zatem przyjąć, że w niniejszej sprawie nastąpiło świadome, dobrowolne i trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a pozostawienie zameldowania stanowiłoby w takiej sytuacji jedynie fikcję meldunkową. Zaskarżona decyzja odpowiada więc prawu. W związku z powyższym orzeczono o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach orzeczono na mocy art. 250 ppsa.