III SA/Kr 221/26

WyrokWSA w Krakowie2026-05-22

Skład orzekający: Jakub Makuch, Katarzyna Marasek-Zybura, Michał Niedźwiedź

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz służby [...] podlega aktywności zawodowej w rozumieniu ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka "Aktywny rodzic", jeśli jego zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest kierowane bezpośrednio do Narodowego Funduszu Zdrowia, a nie za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ dokonał błędnej wykładni przepisów ustawy "Aktywny rodzic", uznając, że fakt zgłoszenia funkcjonariusza służby [...] do ubezpieczenia zdrowotnego bezpośrednio do NFZ, a nie za pośrednictwem ZUS, wyklucza możliwość uzyskania świadczenia. Sąd stwierdził, że przesłanki definiujące pojęcie "aktywności zawodowej" są rozłączne, a pełnienie służby w służbie [...] stanowi aktywność zawodową w rozumieniu ustawy, co przy spełnieniu pozostałych przesłanek może być podstawą do przyznania świadczenia.
Stan faktyczny
Skarżąca M. R. wniosła o przyznanie świadczenia "Aktywni rodzice w pracy" na dziecko J. R. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przyznania świadczenia, uznając, że drugi rodzic dziecka, D. R., będący funkcjonariuszem służby [...], nie spełnia warunku aktywności zawodowej, ponieważ jego zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest kierowane bezpośrednio do NFZ, a nie za pośrednictwem ZUS. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących aktywności zawodowej oraz naruszenie zasady równości wobec prawa.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie: WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) WSA Michał Niedźwiedź po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2026 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 grudnia 2025 r. znak 010070/684/8208793/2025, postępowanie 577603692 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia "Aktywni rodzice w pracy" uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zaskarżoną decyzją z dnia 11 grudnia 2025 r. nr 010070/684/8208793/2025 nr postępowania [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 4 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 z późn. zm., dalej: k.p.a.) po rozpoznaniu odwołania M. R. (dalej: skarżąca) utrzymał w mocy decyzję ZUS z dnia 26 listopada 2025 r. nr 010070/684/8208793/2025, którą odmówiono prawa do świadczenia "Aktywni rodzice w pracy" na dziecko J. R. Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. W dniu 20 sierpnia 2025 r. skarżąca zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o przyznanie prawa do świadczenia "Aktywni rodzice w pracy" na dwójkę dzieci. We wniosku wskazała, że podlega ubezpieczeniom w ZUS oraz że wychowuje dziecko z D. R., który wykonuje pracę na podstawie stosunku służbowego. Po rozpoznaniu wniosku, ZUS decyzją z dnia 26 listopada 2025 r. nr 010070/684/8208793/2025 nr postępowania [...], odmówił skarżącej prawa do świadczenia "Aktywni rodzice w pracy" na dziecko J. R. W motywach rozstrzygnięcia ZUS stwierdził, że osoba, z którą skarżąca wspólnie wychowuje dziecko, tj. drugi rodzic dziecka nie spełnia warunku aktywności zawodowej, o której mowa w ustawie o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic". Z przedłożonego zaświadczenia z dnia 17 października 2025 r. o zatrudnieniu i zarobkach wynika, że D. R. jest zatrudniony jako funkcjonariusz [...] na czas nieokreślony od dnia 15 sierpnia 2018 r. do nadal z wynagrodzeniem brutto za sierpień i wrzesień 2025 r. powyżej 50 % minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku kalendarzowym. Skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji. Podniosła, że funkcjonariusze [...] pozostają aktywni zawodowo, pełnią służbę i podlegają systemowi zaopatrzenia emerytalno-rentowego właściwemu służbom mundurowym. W opinii skarżącej spełnienie przestanki aktywności zawodowej nie jest uzależnione od technicznego trybu zgłaszania składki zdrowotnej do NFZ. Powołała się na wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 maja 2025 r., sygn. II SA/Łd 227/25, w którym stwierdzono, że pełnienie służby w [...] stanowi aktywność zawodową w rozumieniu ustawy "aktywny rodzic", a sam sposób zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu odwołania, wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 11 grudnia 2025 r. Na wstępie organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. W motywach rozstrzygnięcia Prezes ZUS podkreślił, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji ZUS z dnia 26 listopada 2026 r. i przyznania świadczenia, ponieważ druga osoba, z którą skarżąca wychowuje dziecko, nie spełnia warunków do przyznania świadczenia określonych w art. art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic" wobec nieudokumentowania aktywności zawodowej, o której mowa w art. 7 pkt 2a-d ww. ustawy. Ubezpieczenie zdrowotne, któremu podlega drugi rodzic dziecka nie jest aktywnością zawodową uprawniającą do świadczenia aktywni rodzice w pracy, o której mowa w ww. ustawie o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic". Ponadto zgodnie z odczytem z Systemu Informacji Oświatowej J. R. uczęszcza od dnia 1 września 2025 r. do przedszkola, a zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy świadczenie "Aktywni rodzice w pracy" nie przysługuje na dziecko objęte opieką w przedszkolu. Zdaniem Prezesa ZUS, przywołany w odwołaniu wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 maja 2025 r. sygn. II SA/Łd 227/25 nie może stanowić środka dowodowego dla celów przyznania świadczenia aktywni rodzice w pracy na ww. dziecko. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako organ wykonawczy, rozpatrujący uprawnienia do tego świadczenia, zobowiązany jest do ścisłego stosowania przepisów prawa, w tym do posługiwania się wprost definicją poszczególnych pojęć zgodnie z jej brzmieniem, nie jest natomiast uprawniony do posługiwania się wykładnią celowościową, systemową czy prokonstytucyjną. Natomiast orzecznictwo sądów, które nie stanowi powszechnie obowiązującego prawa, nie może stanowić dla ZUS podstawy prawnej, w zakresie ustalania prawa do świadczenia aktywni rodzice w pracy. W tej sytuacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie miał możliwości przyznania prawa do świadczenia, z uwagi na brak podstaw prawnych wynikających z powołanej ustawy. Prezes ZUS podkreślił, że zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy przedłożonym przez skarżącą zaświadczeniem o zatrudnieniu i zarobkach, wynika, że drugo rodzic dziecka jest zatrudniony jako funkcjonariusz [...] na czas nieokreślony od dnia 15.08.2018 r. do nadal z wynagrodzeniem netto powyżej 50 % minimalnego wynagrodzenia, który podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Jednocześnie zgodnie z art. 7 pkt 2c ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic", zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego musi być dokonane za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z danymi zapisanymi na koncie ubezpieczonego w Kompleksowym Systemie Informatycznym ZUS, z tytułu wykonywania pracy na podstawie stosunku służbowego przez funkcjonariuszy [...] zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego, zgodnie z art. 77 ust. 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, kierowane jest bezpośrednio do centrali Narodowego Funduszu Zdrowia, bez pośrednictwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast za pośrednictwem ZUS zgłaszane są do ubezpieczenia zdrowotnego osoby podlegające kwalifikacji wojskowej pełniące służbę w Policji, Straży Granicznej i Służbie Ochrony Państwa, osoby będące żołnierzami zawodowymi, policjantami, funkcjonariuszami Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, funkcjonariuszami Agencji Wywiadu, funkcjonariusze Służby Kontrwywiadu Wojskowego, funkcjonariuszami Służby Wywiadu Wojskowego, funkcjonariuszami Służby Ochrony Państwa, funkcjonariuszami Straży Granicznej, funkcjonariuszami Straży Marszałkowskiej, funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej, funkcjonariuszami Służby Więziennej, funkcjonariuszami Państwowej Straży Pożarnej, a także osoby będące posłami pobierającymi uposażenia poselskie, senatorami pobierającymi uposażenie senatorskie, sędziami i prokuratorami oraz aplikantami Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury. W związku z powyższym, ZUS nie ma podstaw prawnych do przyznania prawa do świadczenia od dnia 1 sierpnia 2025 r., ponieważ druga osoba, z którą skarżąca wychowuje dziecko nie spełnia warunku aktywności zawodowej zdefiniowanej w powołanej ustawie. Wobec powyższego organ I stopnia w zaskarżonej decyzji dokonał prawidłowej oceny stanu prawnego i faktycznego sprawy. Ponadto Prezes ZUS wskazał, że z Systemu Informacji Oświatowej dziecka wynika, że dziecko rozpoczęło uczęszczanie do Żłobka Samorządowego Nr [...] numer [...] od dnia 1 września 2025 r. brak jest daty wyrejestrowania dziecka z placówki. Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic" świadczenie aktywni rodzice w pracy przysługuje na nieobjęte opieką w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu albo przez dziennego opiekuna dziecko aktywnym zawodowo m. in. matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca. Wobec powyższego nawet gdyby rodzice dziecka spełnili indywidualny i łączny warunek aktywności zawodowej zdefiniowany w powołanej ustawie, to fakt objęcia dziecka opieką w przedszkolu od dnia 1 września 2025 r. uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia od dnia 1 września 2025 r. na dziecko J. R. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 7 pkt 2 oraz art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka ("Aktywny rodzic"), poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że pełnienie służby przez funkcjonariusza [...] nie stanowi aktywności zawodowej w rozumieniu tej ustawy. 2. art. 2 i art. 32 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa oraz zasady równości wobec prawa, skutkujące nieuzasadnionym zróżnicowaniem sytuacji prawnej rodziców wykonujących pracę zawodową, wyłącznie z uwagi na techniczny sposób zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. 3. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny okoliczności faktycznych sprawy. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz stwierdzenie, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi, skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarga jest uzasadniona. W opinii Sądu organ dokonał błędnej wykładni przepisów ustawy o wspieraniu rodziców, uznając że fakt zgłoszenia męża skarżącej do ubezpieczenia społecznego bezpośrednio do NFZ, a nie za pośrednictwem ZUS wyklucza możliwość uzyskania świadczeń. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela wykładnię spornych przepisów dokonaną np. w wyrokach Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Rzeszowie z dnia 20 stycznia 2026 r. sygn. II SA/Rz 1261/25, we Wrocławiu sygn. IV SA/Wr 522/25, w Warszawie z dnia 19 lutego 2026 r. sygn. I SA/Wa 1948/25 8i z dnia 17 marca 2026 r. sygn. I SA/Wa 28/26 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA), dlatego też posłuży się użytymi tam argumentami. Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic" (Dz.U. z 2024 r., poz. 850, dalej: u.a.r., ustawa), określa warunki nabywania prawa do świadczeń wspierających rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka oraz zasady przyznawania i wypłacania tych świadczeń (art. 1 ustawy). Celem świadczeń "aktywny rodzic" jest ułatwienie rodzicom i innym osobom wypełniającym funkcje rodzicielskie pogodzenia zadań związanych z rodzicielstwem z aktywizacją zawodową (art. 2 ust. 2 ustawy). Katalog przewidzianych ustawą świadczeń zawarto w art. 2 ust. 1 ustawy, który w pkt 1 wymienia świadczenie wnioskowane przez skarżącą - aktywni rodzice w pracy. Jak wynika z art. 9 ust. 1 ustawy świadczenie to przysługuje na nieobjęte opieką w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu albo przez dziennego opiekuna dziecko aktywnym zawodowo: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z uwzględnieniem art. 11 ust. 3, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, albo 3) osobie pełniącej funkcję rodziny zastępczej albo osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W okolicznościach sprawy istotna jest regulacja art. 10 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którą, w przypadku osoby ubiegającej się o świadczenie aktywni rodzice w pracy lub otrzymującej to świadczenie, która wspólnie z małżonkiem lub wspólnie z rodzicem dziecka wychowuje dziecko albo zgodnie z oświadczeniem wspólnie z inną osobą zamieszkuje i wychowuje dziecko, świadczenie aktywni rodzice w pracy przysługuje, jeżeli zarówno osoba ubiegająca się o świadczenie aktywni rodzice w pracy lub otrzymująca to świadczenie, jak i osoba wspólnie z nią wychowująca dziecko, z tytułu aktywności zawodowej podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od podstawy, której łączna wysokość wynosi nie mniej niż 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy czym podstawa, od której są opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe każdego z nich nie może być niższa niż: 1) 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy"; 2) 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" - w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, o których mowa w ust. 4 lub w art. 18a i art. 18c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Przy czym jak stanowi ust. 3 art. 10 tej ustawy o pomocy rodzicom niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania aktywności zawodowej, o której mowa w art. 7 pkt 2 lit. c, jest równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Rozumienie pojęcia "aktywności zawodowej" ustawodawca zawarł w art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy rodzicom, wskazując, że aktywność zawodowa oznacza: a) podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1-8, 10 i 23 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497); b) pobieranie zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2780), zasiłku chorobowego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2189), z wyjątkiem zasiłków i świadczeń przysługujących po ustaniu tytułu do ubezpieczenia chorobowego albo wypadkowego, oraz pobieranie wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465); c) podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146) - w stosunku do osób, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych; d) podleganie, na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2024 r. poz. 90), ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników z mocy ustawy albo przez nieprzerwany okres co najmniej 12 miesięcy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników na wniosek. W okolicznościach niniejszej sprawy kwestią, która zaważyła na odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia, było uznanie, że mąż będący funkcjonariuszem [...] nie jest aktywny zawodowo w rozumieniu powołanego wcześniej art. 7 pkt 2 lit. c u.a.r. W ocenie organu z systemów informatycznych organów wynika, że nie jest on zgłoszony w ZUS, a więc nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w ZUS. Wprawdzie jako funkcjonariusz [...] podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jednakże tenże pracodawca jest płatnikiem składki zdrowotnej bezpośrednio do NFZ. To natomiast, zdaniem organu, skutkuje tym, że mąż skarżącej nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 7 pkt 2 lit. c u.a.r. W ocenie Sądu stanowisko organu jest błędne. Przesłanki definiujące pojęcie aktywności zawodowej zawarte w art. 7 pkt 2 u.a.r., są rozłączne. Oznacza to, iż spełnienie przez wnioskodawcę choćby jednego z warunków określonych w art. 7 pkt 2 lit. a-d u.a.r., nadaje jej przymiot podmiotu aktywnego zawodowo w rozumieniu ustawy. Organy natomiast, badając aktywność zawodową męża skarżącej, skoncentrowały się wyłącznie na przesłance z art. 7 pkt 2 lit. c u.a.r. i uznając, że nie jest spełniona, doszły do wniosku, że nie jest on aktywny zawodowo. Niewątpliwie, wykładnia literalna powoływanego przez organy art. 7 pkt 2 lit. c u.a.r. prowadzi do stwierdzenia, iż za osoby aktywne zawodowo w rozumieniu przepisu, uznać należy osoby podlegające obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nie ulega jednak wątpliwości, że organy w realiach przedmiotowej sprawy nie rozważyły i nie zbadały pozostałych przesłanek aktywności zawodowej, o których mowa w art. 7 pkt 2 ustawy, tj. czy mąż skarżącej podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1-8, 10 i 23 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 7 pkt 2 lit. a), ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS (art. 7 pkt 2 lit. d ustawy), jak również czy nie pobiera żadnego ze świadczeń wskazanych w art. 7 pkt 2 lit. b ustawy. Analizując przesłankę z art. 7 pkt 2 lit. a u.a.r. organy winny mieć na uwadze również wskazany wyżej art. 10 ust. 1 jak również art. 10 ust. 3 tej ustawy, zgodnie z którym niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania aktywności zawodowej, o której mowa w art. 7 pkt 2 lit. c, jest równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Przepis ten, co istotne, wskazuje na aktywności, o których mowa w art. 7 pkt 7 lit. c, a nie do osób, o których mowa w tym przepisie. Wobec powyższego winien być interpretowany w ten sposób, iż za aktywne zawodowo uznawane są osoby, które z tytułu wykonywanej aktywności zawodowej, wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a więc także funkcjonariusze [...] (art. 66 ust. 1 pkt 8a) niepodlegające ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym, a podlegające obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, niezależnie od tego czy zostały zgłoszone do tego ubezpieczenia za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czy też bezpośrednio do centrali Narodowego Funduszu Zdrowia, w rozumieniu art. 7 pkt 2 lit. a u.a.r. Przepis art. 10 ust. 3 u.a.r. przewiduje swoistą fikcję prawną, zgodnie z którą wykonywanie działalności wskazanej m.in. w przepisie art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jest równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Tym samym przyjąć należy, że pełnienie służby w [...] stanowi aktywność zawodową w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy rodzicom i wpisuje się w aktywność zawodową zdefiniowaną w art. 7 pkt 2 lit. a ww. ustawy, co przy spełnieniu przez skarżącą pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia aktywni rodzice w pracy może być podstawą do jego uwzględnienia. Wykładnia przepisów ustawy nie może bowiem abstrahować od jej celu oraz systemowej konstrukcji. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłaby do sprzeczności z założeniami ustawy, wynikającymi bezpośrednio z powołanych wcześniej art. 1 i art. 2 ust. 2 u.a.r., jak i z uzasadnienia projektu tej ustawy (druk sejmowy X.319), gdzie wprost wskazano, że w przypadku np. funkcjonariuszy, żołnierzy zawodowych, sędziów i prokuratorów, którzy zgodnie z obowiązującymi przepisami w okresie pełnienia służby nie są objęci obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania pracy na podstawie stosunku służbowego uznaje się za równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której łączna wysokość wynosi 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Konkludując, przepis art. 10 ust. 3 u.a.r. ma znaczenie interpretacyjne, ujawniając ratio legis całego aktu - mianowicie wolę ustawodawcy, aby świadczenie aktywni rodzice w pracy miało charakter wspierający, a nie formalistyczny. Za celowościową wykładnią powołanych przepisów przemawia dodatkowo fakt, że z przepisu art. 66 ust. 1 pkt 8a oraz art. 77 ust. 1a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wynika wprost, że funkcjonariusze [...] podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Zatem okoliczność, że ich zgłoszenia kierowane są bezpośrednio do centrali NFZ, nie oznacza, że nie są ubezpieczeni, ani że nie pozostają w stosunku służbowym, który jest bezsprzecznie formą aktywności zawodowej w rozumieniu ustawy. W ocenie Sądu ograniczenie prawa do świadczenia aktywni rodzice w pracy funkcjonariuszom [...] tylko ze względu na techniczny sposób przekazywania ich zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, o jakim mowa w art. 7 pkt 2 lit. c u.a.r., byłoby ewidentnie sprzeczne z celem wprowadzenia ustawy, którym jest zapewnienie równych warunków wsparcia rodzicom aktywnym zawodowo niezależnie od formy zatrudnienia lub służby (uzasadnienie do projektu ustawy - druk sejmowy X.319). Co więcej wykładnia taka naruszałaby standardy równego traktowania podmiotów prawa wynikającego z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Wszelkie odstępstwa od zasady równości podmiotów, które charakteryzują się wspólną istotną cechą, dla ich dopuszczalności powinny bowiem opierać się o jasno sformułowane kryterium, które stanowi jego podstawę, przy czym kryterium takie musi pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest owa wartościująca norma (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2019 r. sygn. I OSK 202/19, CBOSA). W ocenie Sądu, pełnienie służby w [...] stanowi aktywność zawodową w rozumieniu przepisów ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic" i w przypadku spełnienia przez funkcjonariuszy tej służby, pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń określonych tą ustawą, są oni uprawnieni do nabycia prawa do ww. świadczeń. Dla oceny zasadności przyznania świadczenia za sierpień 2025 r. bez znaczenia pozostaje również objęcie dziecka opieką placówki edukacyjnej od dnia 1 września 2025 r. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło