III SA/Kr 224/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 stycznia 2013 r. nr [....] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną wskazał na syna. Określając swój majątek uwidocznił, że w jego skład wchodzi prawo dożywocia w domu o powierzchni 76 m2 i mieszkanie o powierzchni 30 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych ani dochodów. Jeśli chodzi o miesięczne dochody skarżącego to z jego wyjaśnień wynika, że przysługuje mu zasiłek stały w wysokości 444 zł, który jednak został mu wstrzymany z uwagi na pobyt skarżącego w Zakładzie Karnym. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej oraz zdrowotnej. Powiada, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Wobec tego, że nie jest to pierwsza sprawa i wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, więc w oparciu o notorię urzędową okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że skarżący w Zakładzie Karnym nie pracuje i nie ma żadnych środków na koncie tam prowadzonym. Na pomoc rodziny nie może liczyć. Legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z którego wynika, iż został uznany za osobę z umiarkowanym stopniem naruszenia sprawności organizmu zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej, wymagającą pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6329" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. Skoro zaś skarżący korzysta w sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a) ppsa, to w stosunku do jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należało orzec jak w punkcie pierwszym sentencji działając na podstawie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swoją sytuację. Oświadczenie to uzupełnione informacjami znanymi z urzędu wypada uznać za wystarczające do oceny jego aktualnych możliwości. Skarżący nie ma zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani dochodów. Na pomoc rodziny nie może liczyć. Ponadto, ze swej istoty dla osoby osadzonej w zakładzie karnym konieczność wygospodarowania potrzebnych sum na koszty postępowania stanowi problem. Mając zatem na uwadze przytoczone okoliczności wypadało przyznać skarżącemu zgodnie z wnioskiem prawo pomocy w zakresie całkowitym. Rozstrzygnięcie takie uwzględnia bowiem ogólny status skarżącego zabezpieczając gwarantowane mu konstytucją prawo do sądu. Nadto wspiera zasadę równości broni, która wymaga, aby każda ze stron miała daną rozsądną możliwość przedstawienia swojej sprawy na zasadach, które nie stawiają jej w bardziej niekorzystnej sytuacji niż jej przeciwnika procesowego co także oznacza daną stronom możliwość zapoznania się i ustosunkowania do całości materiału dowodowego lub poczynionych oświadczeń. Na gruncie rozstrzyganego przypadku ma to znaczenie pierwszorzędne gdyż osadzenie skarżącego w zakładzie karnym stawia go w gorszej pozycji procesowej względem strony przeciwnej. Okoliczność, na ile pozostaje odpowiedzialny za taki stan rzeczy ma w tym aspekcie znaczenie drugorzędne. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.