III SA/Kr 230/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna skargę oddala. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2014 r. znak: [...], wydaną na podstawie ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567) oraz art. 104; art. 107; art. 108, art. 162 i art. 163 kpa, odmówił A. M. przyznania zasiłku dla opiekuna na okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. w związku z opieką na Z. P. W uzasadnieniu organ przedstawił zasady przyznawania zasiłków dla opiekunów i wskazał, że ubiegając się o przyznanie tego zasiłku w związku z opieką nad matką Z. P., A. M. nie złożyła stosowego oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A. M., zarzucając naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. W szczególności zarzucono naruszenie art. 1, art. 2, art. 3, art. 4 i art. 6 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 § 1 kpa. Podniesiono, że organ I instancji bezpodstawnie przyjął, iż niezłożenie oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego winno skutkować odmową przyznania zasiłku dla opiekuna, w sytuacji gdy prawo do tego świadczenia (poprzednio zwanego świadczeniem pielęgnacyjnym) zostało przywrócone na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. K 27/13, począwszy od 1 lipca 2013 r. na czas nieokreślony. Odwołująca się podniosła, że organ I instancji wadliwie uznał, że przy ustalaniu prawa do zasiłku dla opiekuna koniecznym było złożenie przez Stronę oświadczenia o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, w sytuacji, gdy w świetle w/w wyroku TK oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., takie oświadczenie w ogóle nie jest konieczne, a przynajmniej nie jest konieczne za okres od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r., a jednocześnie strona spełnia wszystkie przesłanki do przyznania zasiłku dla opiekuna za okres od 1 lipca 2013 r. na czas nieokreślony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 grudnia 2014 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium wyjaśniło treść przepisów regulujących zasady przyznawania zasiłków dla opiekunów i wskazało, że A. M. wnioskiem złożonym dnia 15 września 2014 r. zwróciła się do organu I instancji o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna, określając, że wnosi o ustalenie tego prawa za okres wstecz, czyli od 1 lipca 2013 r. do 14 maja 2014 r. Zatem zastosowanie znajdował art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, tj. zasiłek dla opiekuna przysługuje za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 14 maja 2014 r., w których osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. Kolegium ustaliło, że A. M. pobierała na mocy decyzji Wójta Gminy dnia [...] 2011 r. znak: [...], świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką Z. P., w wysokości 520,00 zł miesięcznie, począwszy od 1 marca 2011 r. Decyzja ta wygasła z dniem 1 lipca 2013 r. z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw. Dlatego zdaniem Kolegium, jedna z przesłanek przyznania zasiłku dla opiekuna została spełniona. Organ odwoławczy uznał jednak, że nie została spełniona przesłanka określona w przepisie art. 3 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, gdyż A. M. nie zaprzestała prowadzenia i pracy w gospodarstwie rolnym. W ocenie Kolegium wynikało to jednoznacznie z akt sprawy, tj. z wniosku o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna z dnia 15 września 2014 r., w którym A. M. oświadczyła, że jest w posiadaniu wraz z mężem gospodarstwa rolnego i na nim obydwoje pracują. Dodatkowo organ I instancji uzyskał informację z KRUS Placówki Terenowej przesłanej pismem z dnia 30 września 2014 r., z której wynika, że A. M. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od 13 grudnia 2002 r. jako rolnik, z mocy ustawy, nadto w dniu 26 września 2014 r. złożyła oświadczenie, z którego wynika, że prowadzi nieprzerwanie gospodarstwo rolne. Zatem w takich okolicznościach Kolegium stwierdziło, że brak było podstaw do przyznania A. M. zasiłku dla opiekuna. Ponadto Kolegium wyjaśniło, że treść wyroku TK z dnia 5 grudnia 2013 r. nie była przesądzająca, gdyż w pierwszym rzędzie organy administracji zobowiązane są ustalić spełnienie w sprawie przesłanek ustawowych, które w rozpatrywanej sprawie nie zostały w całości spełnione. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję SKO wniosła A. M., zarzucając naruszenie: 1) art. 1, art. 2 ust. 1, 2, 3, 4, art. 3 ust. 1 i 2, art. 4 oraz art. 6 ust. 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów przez odmowę przyznania zasiłku dla opiekuna, w sytuacji gdy prawo do tego świadczenia (zwanego poprzednio świadczeniem pielęgnacyjnym), przyznane skarżącej uprzednio na czas nieokreślony na mocy ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia 2 maja 2011 r., zostało przywrócone z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. K 27/13, w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł o niekonstytucyjności przepisów art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw; 2) art. 3 ust. 1 i 2, art. 17 pkt 4, art. 26 i art. 2 ust. 2 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów przez wadliwe uznanie, że oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym było konieczne dla nabycia prawa do zasiłku dla opiekuna, w sytuacji gdy - mając na uwadze brzmienie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych obowiązujące w dniu 31 grudnia 2012 r. – takie oświadczenie w ogóle nie jest konieczne (a przynajmniej nie jest konieczne za okresy od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 14 maja 2014 r.); 3) art. 2 Konstytucji RP przez naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady ochrony praw nabytych; 4) art. 32 ust. 1 oraz art. 69 Konstytucji RP przez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego, sprawiedliwości społecznej oraz równości wobec prawa, a także obowiązku zapewnienia osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczeniu egzystencji; 5) art. 138 § 1 pkt 1 kpa polegające na utrzymaniu przez organ II instancji w mocy decyzji Wójta Gminy, pomimo iż decyzja ta była obciążona licznymi wadami; 6) art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa przez pominięcie przez organy obu instancji faktu przyznania skarżącej w poprzednim stanie prawnym świadczenia pielęgnacyjnego na czas nieokreślony na mocy decyzji administracyjnej z dnia 2 maja 2011 r.; 7) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 i art. 107 § 3 kpa przez utrzymanie w mocy decyzji Wójta Gminy, mimo iż od momentu wydania przez ten organ ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia 2 maja 2011 r. nie nastąpiła jakakolwiek zmiana stanu faktycznego, która pozbawiałaby skarżącą prawa do zasiłku dla opiekuna 8) art. 10 § 1 kpa przez uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżąca domagała się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Dokonana z uwzględnieniem powyższych zasad kontrola prowadzi do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. | W dniu 15 maja 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów (Dz. U. z 2014| |r., poz. 567), zwana dalej ustawą, określająca warunki nabywania oraz zasady ustalania i wpłacania zasiłków dla opiekunów osobom, które| |utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji takie prawo | |przyznającej. Uchwalenie powyższej ustawy było konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt 27/13,| |publik. w Dz. U. z dnia 16 grudnia 2013 r., poz. 1557) uznającego art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o| |świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) za niezgodny z art. 2 Konstytucji | |Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz | |niektórych innych ustaw stanowił, iż wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia | |pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, to jest z dniem 1 lipca 2013 r. | |Stosownie do art. 2 ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia | |pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach | |rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 1548) z dniem 1 lipca 2013 r. Natomiast art. 2 ust. 2 w punktach. 1 i 2 | |wskazuje przesłanki przyznania zasiłku dla opiekuna, które są tożsame z przesłankami przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jednak z | |rozróżnieniem okresów przysługiwania tego zasiłku. Mianowicie za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego wejście w życie | |ustawy zasiłek dla opiekuna przysługuje, jeżeli osoba spełniała warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawy o | |świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r., natomiast za okres od dnia wejścia w życie ustawy o | |ustaleniu i wypłacie zasiłku dla opiekunów - jeżeli osoba spełnia warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określone w ustawie| |o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 2012 r. | |Uchwalenie powyższej ustawy było konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt 27/13, publik. w Dz.| |U. z dnia 16 grudnia 2013 r., poz. 1557) uznającego art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach| |rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548 oraz z 2013 r. poz. 1557) za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej | |Polskiej. Z kolei art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych | |ustaw stanowił, iż wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z | |mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, to jest z dniem 1 lipca 2013 r. | |Zwrócić należy uwagę, że w przypadku rolników, małżonków rolników lub domowników, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 | |r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403) ubiegających się o zasiłek dla opiekuna konieczne jest spełnienie | |dodatkowych warunków. Z przepisu art. 3 ust. 1 ustawy wynika, że w przypadku, gdy o zasiłek dla opiekuna ubiegają się rolnicy, | |małżonkowie rolników lub domownicy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst | |jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1403, 1623 i 1650) świadczenie to przysługuje odpowiednio: | |1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; | |2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich | |pracy w gospodarstwie rolnym. | |Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy, zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie | |rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie | |fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy | |odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za | |składanie fałszywych zeznań. | |Zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, pod pojęciem rolnika należy rozumieć pełnoletnią osobę fizyczną, | |zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym | |w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty | |prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia. | |Skarżąca A. M. nie złożyła oświadczenia odpowiadającego treścią oświadczeniu, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy. W części III | |wniosku o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna złożonego dnia 15 września 2014 r. oświadczyła, że jest małżonkiem rolnika od dnia | |13 grudnia 2002 r. W tej samej dacie skarżąca oświadczyła, że jest w posiadaniu gospodarstwa rolnego wraz z mężem i na tym | |gospodarstwie wraz z mężem pracuje. Z pozostałego materiału dowodowego wynika, że skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników | |od dnia 13 grudnia 2002 r. jako rolnik z mocy ustawy. | |Stan faktyczny sprawy jest więc niesporny. Odnosząc go z kolei do treści regulacji zawartej w przepisach art. 2 i art. 3 ustawy | |stwierdzić należy, że skarżąca spełniła przesłankę przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, w | |postaci legitymowania się przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (....), | |decyzją przyznającą jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką (k. 22 akt adm.), która to decyzja wygasła z | |mocy prawa z dniem 1 lipca 2013 r. Nie spełniła jednak przesłanki przyznania zasiłku dla opiekuna, jaką jest w przypadku skarżącej | |zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego i złożenie stosownego, wymaganego prawem oświadczenia fakt ten potwierdzającego, tj. | |przesłanki wymienionej w art. 3 ust. 1 ustawy. Z oświadczenia skarżącej (k. 46 akt adm.) wynika, że jest w posiadaniu gospodarstwa | |rolnego i na nim pracuje wraz z mężem. Wskazać trzeba, że decyzja o przyznaniu prawa do zasiłku dla opiekuna nie jest decyzją | |uznaniową, lecz związaną. Z tej przyczyny niespełnienie przez skarżącą przesłanki zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego, | |wymienionej w powołanym wyżej art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi o zasadności odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna, bez względu na | |fakt sprawowania przez skarżącą rzeczywistej opieki nad matką. Wskazać również należy, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez | |rolnika stanowiło negatywną przesłankę do przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z | |art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, co wynika z treści uchwały 7 sędziów NSA z dnia 11 grudnia| |2012 r., sygn. akt I OPS 5/12, (ONSAiWSA z 2013 r., Nr 3, poz. 40, por. także wyrok WSA w Krakowie z 10 lutego 2015 r. sygn. akt III | |SA/Kr 1560/14). Podsumowując, warunkiem koniecznym uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z prowadzenia gospodarstwa | |rolnego, a w przypadku zasiłku dla opiekunów, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla | |opiekunów, dodatkowo potwierdzona oświadczeniem wnioskodawcy. | |Odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdzić należy, co następuje: zasadnicze zarzuty formułowane w skardze wynikają z przyjęcia przez | |skarżącą stanowiska, iż przyznane jej uprzednio bezterminowo prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką zostało | |skarżącej przywrócone z mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r., K 27/13. Fakt ten zdaniem skarżącej pominęły | |organy orzekające w sprawie, naruszając tym samym wskazane przepisy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Stanowisko | |takie wbrew twierdzeniom skarżącej nie ma oparcia w treści powołanego wyroku TK. Uznając niekonstytucyjność przepisu art. 11 ust. 1 i | |ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, TK zwrócił uwagę, że :| |"W obowiązujących przepisach nie została przewidziana żadna procedura ani wskazany organ władzy publicznej właściwy do orzekania o | |ewentualnym "przywróceniu" prawa do tego świadczenia. Skutki art. 11 ust. 3 u.z.u.ś.r. nastąpiły ex lege i nie były uzależnione od | |wydania aktów stosowania prawa czy przeprowadzenia postępowań w indywidualnych sprawach świadczeniobiorców. Zrealizowanie wyroku | |Trybunału będzie wymagało zmiany prawa. Sam wyrok Trybunału nie tworzy ani roszczeń o wypłatę utraconych korzyści za okres po 30 | |czerwca 2013 r., ani nie daje podstaw do ubiegania się o nowe świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, które | |przewiduje obowiązująca ustawa o świadczeniach rodzinnych. Wynika to z tego, że - zgodnie z wnioskiem RPO - wyrok Trybunału dotyczył | |norm prawa intertemporalnego, które w dodatku zmaterializowały się już w dniu orzekania przez sąd konstytucyjny, a nie przepisów, które| |określały nowe przesłanki nabycia świadczeń. Podsumowując, przywrócenie stanu zgodnego z Konstytucją wymaga interwencji ustawodawcy, | |który powinien wprowadzić stosowne korekty np. do ustawy o świadczeniach rodzinnych, w celu wyeliminowania niekonstytucyjności mającej | |źródło w art. 11 ust. 1 i 3 u.z.u.ś.r.". Z przytoczonego fragmentu uzasadnienia wyroku TK wynika, że prawo skarżącej do świadczenia | |pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką nie zostało z mocy tego wyroku przywrócone. Nieuzasadnione są więc zarzuty naruszenia art. 1,| |art. 2, art. 3, art. 4 oraz art. 6 ustawy przez odmowę przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla opiekuna, ponieważ ani powyższy | |wyrok TK, ani żaden z przepisów ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, czy też ustawy o świadczeniach rodzinnych nie | |ustanawia obowiązku ponownego realizowania przez organ I instancji świadczenia wynikającego z decyzji przyznającej skarżącej prawo do | |świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę nie podziela sformułowanego w przytoczonych w skardze wyrokach sądów | |administracyjnych poglądu o "przywróceniu" prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego ostateczną decyzją, jako skutku orzeczenia| |TK z dnia 5 grudnia 2013 r. Podkreślić również należy, że wyroki te dotyczą odmiennych stanów faktycznych – bo ubiegania się o | |przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na gruncie przepisów u.ś.r. obowiązujących po wejściu w życie ustawy z dnia 2 grudnia | |2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (...), a nie sytuacji, w której osoba ubiega się o przyznanie zasiłku dla opiekuna - | |świadczenia nowego rodzaju, wprowadzonego na skutek stwierdzenia przez TK niekonstytucyjności art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy | |zmieniającej. Nie można więc czynić organom zarzutu z tego, że orzekły zgodnie z obowiązującą ustawą i uznały niezasadność wniosku | |skarżącej wobec braku spełnienia ustawowej przesłanki przewidzianej w art. 3 ustawy. Błędne jest także stanowisko skarżącej, iż skoro w| |świetle brzmienia ustawy o świadczeniach rodzinnych na dzień 31 grudnia 2012 r., oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa | |rolnego nie było wymagane w przypadku ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, to nie jest ono konieczne obecnie, w przypadku | |ubiegania się o prawo do zasiłku dla opiekuna, a przynajmniej za okres od 1 lipca 2013 r. do 15 maja 2014 r. Wskazać zatem należy, że | |do braku wśród katalogu negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wymienionych w art. 17 ust. 5 u.ś.r. osób | |podlegających obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu jako rolnicy, odniósł się szczegółowo NSA w uzasadnieniu powołanej uchwały z dnia| |11 grudnia 2012 r. I OPS 5/12 stwierdzając, że wyłączenia zawarte w art. 17 ust. 5 u.ś.r. nie odnoszą się do określonych grup | |społecznych czy zawodowych, ale ograniczają dostępność świadczenia pielęgnacyjnego dla podmiotów wymienionych w ust. 1 z uwagi na | |posiadanie przez nie różnego rodzaju dochodów z tytułu ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci | |współmałżonka, renty socjalnej, zasiłku stałego (..), uznając takie rozwiązanie za racjonalne. | |Nie może więc odnieść skutku argumentacja skargi o braku konieczności składania oświadczenia o rezygnacji z prowadzenia gospodarstwa | |rolnego w związku z ubieganiem się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślić należy, że w uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r. | |NSA uznał, że rolnik prowadzący gospodarstwo rolne znajduje się w takiej sytuacji socjalno – ekonomicznej, która uniemożliwia | |przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego. NSA podkreślił, że przy właściwej organizacji pracy rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne| |i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną, jest bowiem organizatorem własnej pracy, natomiast praca świadczona np. w | |ramach stosunku pracy jest pracą wykonywaną na rzecz osoby trzeciej i pod jej kierownictwem. Charakteryzuje ją nie tylko | |podporządkowanie ekonomiczne ale i organizacyjne. Z art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania | |opieki nie może budzić wątpliwości. Musi to być stan trwały, co w przypadku rolnika oznaczałoby konieczność rezygnacji z prowadzenia | |gospodarstwa rolnego (tak NSA w uzasadnieniu w/w uchwały). Wskazano również na kwestie związane z opłacaniem składek na ubezpieczenie | |emerytalne i rentowe osobom rezygnującym z aktywności zawodowej. Rozwiązanie wprowadzone w art. 3 ustawy o ustaleniu i wypłacie | |zasiłków dla opiekunów, dotyczące rolników, małżonków rolników lub domowników ubiegających się o przyznanie prawa do zasiłku dla | |opiekuna, jest więc konsekwencją stanowiska wyrażonego w w/w uchwale. Nie znajduje także uzasadnienia stanowisko skarżącej, iż | |ewentualne oświadczenie o zaprzestaniu prowadzenia gospodarstwa rolnego może ewentualnie dotyczyć okresu od dnia 15 maja 2014 r. , | |ponieważ dopiero od tego dnia obowiązuje przepis art. 17b u.ś.r. , który jest przepisem analogicznym do art. 3 ustawy. Takie | |rozróżnienie nie wynika z treści przepisów art. 2 i art. 3 ustawy i brak podstaw do wywodzenia takiego stanowiska także z treści | |przepisów u.ś.r. Ustawy te są samodzielnymi regulacjami, normującymi warunki przyznawania różnego rodzaju świadczeń. Ustawa o | |świadczeniach rodzinnych nie normuje w żadnym zakresie zasad i przesłanek przyznawania zasiłków dla opiekunów. Zgodnie z art. 26 | |ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, weszła ona w życie z dniem 15 maja 2014 r. z wyjątkiem wskazanym w tym przepisie,| |jednak na jej podstawie zasiłek dla opiekuna przyznaje się od dnia 1 lipca 2013 r. Zatem przesłanki jego przyznania określone w art. 3 | |musza być spełnione także od tej daty. Z tych przyczyn nie ma znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji brak rozważań| |organu odwoławczego w kwestiach podnoszonych w odwołaniu, dotyczących braku konieczności złożenia przez skarżąca spornego oświadczenia,| |skoro rozwiązanie przyjęte w art. 3 ustawy nie budzi wątpliwości. Zarzuty skargi w tym zakresie dotyczą w istocie treści ustawy i | |przyjętego przez ustawodawcę rozwiązania kwestii pomocy osobom opiekującym się niepełnosprawnym członkiem rodziny, które nie spełniają | |warunków przewidzianych w u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, a nie błędnego | |zastosowania przepisów tej ustawy przez organy. | |Sąd zwraca nadto uwagę, że świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy, oraz zasiłek dla opiekuna stanowią rekompensatę dla| |osób sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub z rezygnację z| |podejmowania zatrudnienia i w związku z tym niemożność osiągania z tego tytułu dochodów. Celem tych świadczeń jest wsparcie osób, które| |nie zarobkują z powodu opieki nad niepełnosprawnym i zmuszone były do rezygnacji z pracy zarobkowej mimo zdolności i gotowości do | |podjęcia zatrudnienia. Są świadczeniami ze środków pomocy publicznej wobec bliskich osób niepełnosprawnych w celu zabezpieczenia ich | |egzystencji i stanowią wypełnienie nakazu wynikającego z art. 69 Konstytucji RP. Jednak poziom tych świadczeń, ich zakres, szczegółowe| |warunki i tryb ich uzyskiwania są przedmiotem regulacji ustawowej, bowiem norma art. 69 Konstytucji RP zawiera wyłącznie stwierdzenie | |istnienia obowiązków władzy publicznej do wykreowania stosownych mechanizmów legislacyjnych, umożliwiających realizację tego zadania. W| |wyroku z dnia 5 grudnia 2013r. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że w wyniku regulacji art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy zmieniającej | |u.ś.r. doszło do naruszenia praw słusznie nabytych oraz zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w | |odniesieniu do grupy osób, które pobierały świadczenia pielęgnacyjne na podstawie u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w | |życie ustawy zmieniającej, a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku | |opiekuńczego na podstawie u.ś.r. w brzmieniu nadanym ustawa zmieniającą. Trybunał uznał, że odstąpienie od zasady stabilności decyzji | |administracyjnych przez ich modyfikację na niekorzyść jednostki jest działanie w celu urzeczywistnienia jakiejś normy konstytucyjnej, | |w sposób niearbitralny, oraz zagwarantowanie mechanizmów ochronnych podmiotom, których sytuacja ulega pogorszeniu. Jednocześnie jednak| |- zdaniem Trybunału – co do zasady, również beneficjenci świadczeń pielęgnacyjnych powinni liczyć się z tym, że w warunkach recesji | |gospodarczej lub długotrwałych niekorzystnych trendów demograficznych, w sytuacji gdy spadają wpływy do budżetu państwa, władza | |publiczna może być zmuszona zmienić obowiązujące regulacje prawne na ich niekorzyść, dostosowując zakres realizacji praw socjalnych do | |warunków ekonomicznych. Wszyscy obywatele, adekwatnie do swojej sytuacji finansowej i ekonomicznej, powinni bowiem partycypować w | |niezbędnych procesach sanacyjnych, ponosić ich ciężar i w ten sposób przyczyniać się do naprawy finansów publicznych, których równowaga| |także jest dobrem chronionym konstytucyjnie. Uprawnienie skarżącej do pobierana świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem | |opieki nad niepełnosprawną matką nie miało więc charakteru absolutnie niewzruszalnego, jednak konieczność racjonalizowania systemu | |świadczeń opiekuńczych nie uzasadnia znoszenia praw słusznie nabytych. Uchwalenie ustawy o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów | |było działaniem ustawodawcy mającym na celu realizację wyroku TK poprzez wyeliminowanie niekonstytucyjności mającej żródło w art. 11 | |ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej u.ś.r. Ustawodawca przywrócił uprawnienia do otrzymywania świadczenia przez osoby sprawujące opiekę nad| |niepełnosprawnym członkiem rodziny, które nie spełniają przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku | |opiekuńczego, przez ustanowienie nowego rodzaju świadczenia - zasiłku dla opiekuna. Uprawnienia te nie zostały jednak przywrócone | |automatycznie, przez powielenie w zakresie przesłanek przyznania nowego świadczenia, treści przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym | |sprzed wejścia w życie ustawy zmieniającej. Dodatkowymi przesłankami w przypadku ubiegania się o to świadczenie przez rolników, | |małżonków rolników i domowników są odpowiednio zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego albo wykonywania pracy w gospodarstwie | |rolnym. Warunkiem więc uzyskania przez skarżącą prawa do zasiłku dla opiekuna było spełnienie powyższej przesłanki potwierdzone | |złożeniem oświadczenia, o którym mowa w art. 3 ust. 2 ustawy. Z wyżej podanych względów zarzuty skargi naruszenia przez organy zasad | |wynikających ze wskazanych przez skarżąca przepisów Konstytucji RP nie mogły być uznane za uzasadnione. | |Nie mógł także odnieść rezultatu zarzut naruszenia art. 10 § 1 kpa. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, zarzut | |naruszenia tego przepisu może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawająca go strona wykaże, iż zarzucane naruszenie uniemożliwiło jej | |dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na taką okoliczność skarżąca w skardze jednakże nie wskazuje. | |Przepis art. 151 ppsa stanowi, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Wobec stwierdzenia że zaskarżona decyzja nie | |narusza prawa, należało więc na podstawie tego przepisu orzec jak w sentencji. | | |