III SA/Kr 234/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski Sędziowie WSA Maria Zawadzka WSA Halina Jakubiec (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2013 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Wojewody z dnia 30 stycznia 2013r. nr [....] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Wojewoda decyzją z dnia 30 stycznia 2013 r. znak [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu S z dnia [...] 2012 r. znak [...] orzekającą o odmowie uznania K. N. za osobę bezrobotną z dniem 4.12.2012 r. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2013.267) oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U.2008.69.415 ze zm.). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Starosta Powiatu S decyzją z dnia [...] 2012 r. znak [...] wydaną na podstawie przepisu art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy odmówił uznania skarżącego z dniem 4.12.2012r. za osobę bezrobotną. Uzasadniając decyzję organ wskazał, że skarżący w dniu 4.12.2012r. dokonał rejestracji w Urzędzie Pracy. Z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżący w dniu rejestracji posiadał prawo do renty inwalidzkiej czeskiej z tytułu częściowej niezdolności do pracy, co wyklucza przyznanie statusu osoby bezrobotnej, gdyż z art. 2 ust. 1 pkt 2 litc ww ustawy bezrobotnym może być osoba, która nie nabyła prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Odwołując się od ww decyzji K. N. zauważył, że w prawodawstwie polskim nie ma regulacji o rencie częściowej, stąd niezasadnym jest uznanie przez organ, że pobierana przez niego renta częściową czeska odpowiada polskiej rencie, której pobieranie faktycznie uniemożliwia posiadanie statusu osoby bezrobotnej. Skarżący przedstawił jednocześnie okoliczności uzyskania renty czeskiej, podnosząc, że w roku 1997 przyznano mu minimalną rentę inwalidzką z tytułu niezdolności do pracy. Renta ta składała się z renty przyznanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz z racji przepracowania w Czechosłowacji 3,5 roku, z dodatku w postaci renty czeskiej, którą przekazywały mu organy tego kraju. W roku 2009r. zaprzestał pobierania renty polskiej natomiast organy państwa czeskiego przyznały mu bezterminowo częściową rentę czeską, którą pobiera po dziś dzień w kwocie w zależnej od kursu korony czeskiej -170 zł lub 180 zł miesięcznie. Wojewoda po rozpoznaniu odwołania wydał opisaną na wstępie decyzję, podzielając ustalenia faktyczne i stanowisko prawne organu pierwszej instancji. W szczególności organ wyjaśnił przesłanki, od których spełnienia zależy uznanie danej osoby za osobę bezrobotną na kanwie art. 2 ustawy, przy czym organ wskazał, że przepis ten jest bezwzględnie obowiązujący. Organ podkreślił, że bezspornym jest, iż skarżący w dniu rejestracji w Urzędzie Pracy pobierał świadczenie rentowe przyznane przez czeską instytucję ubezpieczeniową. W grudniu 2012r. otrzymał 173,84 zł .Organ wyjaśnił dalej, że z w/w przepisu wynika jeden z podstawowych wymogów koniecznych do uzyskania statusu bezrobotnego jakim jest brak ustalonego prawa do emerytury, lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Jednocześnie w ustawie brak jest jakiegokolwiek rozróżnienia na krajową rentę z tytułu niezdolności do pracy oraz zagraniczne renty z tytułu niezdolności do pracy. Dodatkowo ustawa żaden sposób nie odnosi się do ewentualnej wysokości przyznanej renty z tytułu niezdolności do pracy. W tym stanie prawnym organ uznał , że osoba , która nabyła prawo do zagranicznej (czeskiej) renty z tytułu niezdolności do pracy nie może uzyskać statusu bezrobotnego i to bez względu na wysokość tej renty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniesionej na wyżej opisaną decyzję, K. N. powtórzył argumenty odwołania, wnioskując o uchylenie decyzji. W szczególności zwrócił uwagę na fakt niewystępowania w polskim systemie prawnym pojęcia renty częściowej. |W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. | |Zgodnie z przepisem art. 184 Konstytucji RP z 1997r. i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr | |153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz | |rozstrzyganie sporów kompetencyjnych oraz sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami | |odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy | |nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów| |prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy| |akt organu administracji publicznej jest słuszny, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Zgodnie z art. 7| |Konstytucji RP i art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza nakaz działania na podstawie | |przepisów prawa w dacie rozstrzygania sprawy indywidualnej. | |Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego m.in. postanowienia wydanego w postępowaniu | |administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270| |ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa | |dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik | |sprawy. | |W niniejszej sprawie zaistniały podstawy do stwierdzenia takiego naruszenia. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu | |I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, dlatego skarga podlega uwzględnieniu.| |Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku | |pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy określając definicję osoby bezrobotnej, uzależnia to | |pojęcie od zaistnienia szeregu przesłanek, do których w zgodnie z lit. c należy: nienabycie prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do | |pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę albo po ustaniu | |zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności, niepobieranie zasiłku przedemerytalnego, świadczenia | |przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego. | |Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych rozpatrywanej sprawy wynika, że skarżący nabył prawo do renty częściowej | |przyznanej decyzją czeskiej instytucji, którą pobiera od 1997r., w kwocie ok.170 zł - | |180zł. Zdaniem organu powyższa okoliczność wyklucza skarżącego z kręgu osób objętych zakresem wyrażonej w cytowanej ustawie definicji bezrobotnego,| |ponieważ osobą bezrobotną może być jedynie osoba, która nie nabyła prawa do emerytury (lub renty), a wysokość renty częściowej w ocenie organów, | |nie ma w tym przypadku znaczenia. | |Argumentacji organów nie można zdaniem Sądu przyjąć, pomimo, że ma ona oparcie w literalnym brzmieniu powołanych przepisów. Ocena stanu faktycznego| |w rozpatrywanej sprawie wymaga uwzględnienia specyfiki przyjętych w innych systemach prawnych, w tym przypadku w Czechach, rozwiązań w zakresie | |ubezpieczeń społecznych. Należy rozróżnić charakter świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz genezę przyznania uprawnień do nich, biorąc | |jednocześnie pod uwagę zmianę porządku prawnego związanego z uzyskaniem członkostwa przez Polskę w Unii Europejskiej (z dniem 1 maja 2004r.), | |ustalającą zasadę prymatu prawa wspólnotowego. Dotychczas ustawodawstwa krajowe o ubezpieczeniu społecznym miały charakter regulacji narodowych, | |obejmujących wyłącznie obywateli danego państwa. Z czasem od tych zasad wprowadzono wyjątki, czy to w drodze umów międzynarodowych, na gruncie | |rozpatrywanej sprawy była to umowa pomiędzy Rzecząpospolitą Polską i Republiką Czechosłowacką o ubezpieczeniu społecznym z dnia 5 kwietnia 1948r. | |(Dz.U. Nr 49, poz. 34 ze zm.), czy też w drodze regulacji krajowych zawierających unormowania dotyczące wprost sposobu traktowania w zakresie | |ubezpieczenia społecznego obywateli państw obcych, bądź też odsyłające do odpowiednich aktów prawnomiędzynarodowych. (por. wyrok SN z dnia 17 | |stycznia 2007r. sygn. akt I UK 225/06, OSNP 2008r., z. 3-4 poz. 46). Następnym aktem prawnym ujednolicającym zasady traktowania obywateli państw | |członkowskich w zakresie ubezpieczenia społecznego było rozporządzenie Rady nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971r. w sprawie stosowania systemów | |zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych i ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz.U. UE L z dnia 5 lipca 1971r. ze zm.), a | |aktualnie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004r. (Dz. UE.L.2004.166.1). We wstępie do | |wspomnianego rozporządzenia określającym cele tego aktu wyrażone zostały m. innymi zasady: uwzględnienia szczególnych cech ustawodawstwa krajowego | |w zakresie zabezpieczenia społecznego i stworzenie jedynie systemu koordynacji (4), oraz zagwarantowania we Wspólnocie równości traktowania | |zainteresowanych osób na podstawie różnych ustawodawstw krajowych (5). Art. 5 tego Rozporządzenia stanowi o równym traktowaniu świadczeń, | |dochodów, okoliczności lub zdarzeń, posługując się określeniem " świadczeń równoważnych " | |W rozpatrywanej sprawie zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji powinien był ocenić czy renta częściowa wypłacana skarżącemu przez czeską | |instytucję, jest świadczeniem równoważnym do renty z tytułu częściowej (lub całkowitej) niezdolności do pracy, przewidzianej ustawodawstwem | |polskim. | |Z regulacji ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U 2009 Nr 153 poz.1227 tj.), wynika, | |że. renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki: 1) jest niezdolny do prac, 2) ma | |wymagany okres składkowy i nieskładkowy,3) niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4,| |6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11-12, 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-4, 5 lit. a, pkt 6 i 12, | |albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów art. 57 ust.1 ).Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który | |udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy.| |Wskazana ustawa w art. 85 ust. 1 określa też kwotę najniższej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, oraz z tytułu całkowitej | |niezdolności do pracy, która podlega waloryzacji na zasadach określonych ustawą. Na gruncie polskiego prawa renta jest świadczeniem z ubezpieczenia| |społecznego, mającym na celu zapewnienie ubezpieczonemu środków utrzymania w razie zaprzestania aktywności zawodowej z powodu niezdolności do pracy| |spowodowanej długotrwałą chorobą. Natomiast świadczenie przyznane skarżącemu z tytułu okresowej pracy na terenie byłej Czechosłowacji, obecnie | |Republiki Czeskiej, określone jako renta częściowa nie znajduje swojego odpowiednika na gruncie polskiego systemu ubezpieczeń społecznych. Zdaniem | |Sądu świadczenie to nie ma opisanego wyżej charakteru świadczenia pieniężnego mającego generalnie służyć jako zabezpieczenie bytu na dla osób, | |które ze względu na stan zdrowia utraciły zdolność do pracy zarobkowej. | |Z tego powodu za nieprawidłowe uznać należy rozstrzygnięcie organu zarówno I jak i II instancji, w wyniku którego, organy te powołując się na treść| |przepisu art. 2 ust.1 pkt 2 lit. c ustawy dokonały jego błędnej wykładni, obejmując zakresem podmiotowym tej normy stan faktyczny zaistniały w | |rozpatrywanej sprawie, w szczególności poprzez uznanie, że przesłanka negatywna, o której mowa, tj. warunek nieposiadania prawa do renty obejmuje | |nabyte przez skarżącego prawo do renty częściowej przyznanej decyzją czeskiej instytucji ubezpieczeniowej, które to świadczenie w przypadku | |skarżącego wynosi około 170 złotych. | |Reasumując należy stwierdzić, że organy obu instancji orzekające w tej sprawie dokonały błędnej wykładni art. 2 ust. 1 lit. c ustawy o promocji | |zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pomijając charakter i istotę określonego w nim świadczenia, tj. renty w rozumieniu ustawy o emeryturach i | |rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych | |Wobec powyższego, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 a) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. |