III SA/Kr 235/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Wojewody z dnia 18 grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia braku podstaw do wymeldowania skargę oddala Zaskarżoną przez S. O. decyzją z 18.12.2008r. znak [...] Wojewoda uchylił w całości decyzję Wójta Gminy z [...] 2008r. znak [...] orzekającą o stwierdzeniu braku podstaw do wymeldowania J. G. z pobytu stałego w A. 225 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Decyzja zapadła na tle następujących okoliczności: W dniu 4.07.2008r. S. O. wniósł do Prokuratury Rejonowej pismo (przekazane następnie do Wójta Gminy), w którym zawarł wniosek "by zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego wymeldować J. G. z jego domu rodzinnego nr 225, gdyż został zameldowany w tajemnicy, niezgodnie z przepisami". W dniu 14.08.2008r. Wójt Gminy wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania J. G. zameldowanego pod adresem A. 225, wskutek czego w dniu [...] 2008r. wydał decyzję znak [...] o braku podstaw do wymeldowania J. G. z pobytu stałego A. 225, za podstawę prawną przyjmując art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i 104 Kpa. W uzasadnieniu powołał się na przeprowadzone postępowanie dowodowe w sprawie, w tym do przeprowadzonej kontroli meldunkowej, w wyniku której ustalono, że J. G. mieszka wraz z żoną i dzieckiem pod w/w adresem, gdzie zajmuje się gospodarstwem rolnym i opłaca podatek. Kilka razy do roku wyjeżdża do Norwegii w celach zarobkowych. Na rozprawie administracyjnej w dniu 7.10.2008r. S. O. oświadczył, że sprawa o stwierdzenie własności domu A. 225 toczy się w Sądzie Okręgowym oraz, że J. G. mieszka w tym domu nielegalnie. J. G., obecny w Urzędzie Gminy w dniu 9.10.2008r. oświadczył z kolei, że pod w/w adresem mieszka wraz z żoną i dzieckiem i ma tam wszystkie swoje rzeczy osobiste. Wyjeżdża do Norwegii w celach zarobkowych. Oświadczył też, że w roku 2003/2004 remontował ten dom oraz, że sam użytkuje gospodarstwo rolne. Przyznał, że przed Sądem Okręgowym toczy się spór sądowy o własność tego domu. Organ uznał wobec tak poczynionych ustaleń, że nie zachodzą przesłanki do wymeldowania J. G. Odwołując się od powyższej decyzji S. O. podniósł zarzuty nietrafności uzasadnienia decyzji oraz prowadzenia w sprawie ustaleń w sposób jednostronny i w ocenie odwołującego w sposób zagmatwany. Wskazał też, że postępowanie nie wskazuje "winnego" za zameldowanie J. G. a o postępowaniu nie powiadomiono zainteresowanych współwłaścicieli domu A. 225. W dalszej części uzasadnienia odwołania S. O. zakwestionował jakoby istniał spór o własność przedmiotowego domu, odmawiając jednocześnie prawa do domu J. G. Wojewoda wydał w konsekwencji decyzję, opisaną na wstępie, wskazując na wstępie na przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (" organ administracji publicznej wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzje w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się"). W ocenie organu odwoławczego zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy nie jest wystarczający do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i dlatego winien zostać uzupełniony w znacznej części, z uwzględnieniem zapisów art. 7 i 77 § 1 Kpa. Przede wszystkim nie został ustalony przedmiot postępowania tj. czy wnioskodawca wnosi o zbadanie prawidłowości zameldowania J. G. na pobyt stały w budynku w miejscowości A. 225 w dniu 7.06.2002r. w oparciu o przepis art. 47 ust. 2 w/w ustawy, czy też o wymeldowanie w/w z powyższego adresu na podstawie przepisu art. 15 ust. 2 w/w ustawy. Organ I instancji powinien przeprowadzić rozprawę administracyjną z udziałem stron, przesłuchać we charakterze świadków sąsiadów J. G. tj. J. T., K. K., M. W., W. W. i żonę J. G., ustalić następnie na podstawie zeznań stan faktyczny sprawy i poinformować strony o obowiązujących przepisach meldunkowych. Organ zauważył też, że brak jest w aktach dokumentu, który świadczyłby o tytule prawnym do przedmiotowej nieruchomości wnioskodawcy S. O., co oznacza, że organ winien w tej kwestii dokonać ustaleń, co ma znaczenie dla stwierdzenia w ogóle jego legitymacji do wystąpienia w sprawie jako wnioskodawcy. Organ odwoławczy wytknął poza tym organowi I instancji naruszenie przepisu art. 10 § 1 Kpa, tj. zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu, art. 36 Kpa z uwagi na niezawiadomienie stron o przedłużeniu terminu do załatwienia sprawy, nie sporządzenie wbrew art. 67 Kpa protokołu z przyjęcia od J. G. dokumentów w dniu 26.08.2008r., a jedynie notatki, wadliwe powołanie w sentencji publikatorów ustaw oraz powołanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w nieaktualnym na dzień wydania decyzji brzmieniu. W skardze na powyższą decyzję S. O. skoncentrował się na relacjach rodzinnych i sąsiedzkich w miejscowości w A., nie wnosząc argumentacji merytorycznej wobec w/w decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie, zaznaczając, że przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ma na celu wyjaśnienie i rozważenie całokształtu okoliczności rozpatrywanej przez organy sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się wskazanymi kryteriami należy stwierdzić, że Sąd nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi S. O. Decyzja Wojewody z 18.12.2008r. znak [...] została wydana zgodnie z prawem, z uwzględnieniem potrzeby przestrzegania przez organ I instancji wymogów przepisów postępowania administracyjnego. Istotnie, podstawowym naruszeniem organu I instancji, które w następstwie miało wpływ na wynik sprawy, było nieprzeprowadzenie w wymaganym dla sprawy zakresie postępowania wyjaśniającego, i to w znacznej części. Wynika ta konkluzja z oceny pisma S. O. z 4.07.2008r. oraz dalszych pism z dnia 16.07, 01.08.2008r. i 26.08.2008r., w których skarżący kładzie co prawda nacisk na okoliczność zameldowania w budynku pod adresem A. 225 J. G., ale brak jest w ocenie Sądu podstawy do tak kategorycznych wniosków poczynionych przez organ I instancji, że pismo z 4.07.2008r. stanowi wniosek o wymeldowanie J. G. z podanego wyżej adresu. Wniosek zawiera w sobie w istocie rzeczy dużo treści, której nie można nazwać konkretną a odnoszącą się do relacji między skarżącym a J. G. na tle stosunków majątkowych, co nie oznacza, że organ może dowolnie ustalać przedmiot wniosku. Zauważyć należy, że skarżący posługuje się w nim zwrotami "nielegalność zameldowania" i "potrzeba ustaleń czy zameldowanie jest dokonane zgodnie z prawem". Zgodnie z art. 7 Kpa "w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli". Organ powinien zwrócić się wpierw do S. O., jeszcze zanim w formie zawiadomienia o wszczęciu postępowania określił przedmiot postępowania – "w sprawie o wymeldowanie" o sprecyzowanie przedmiotu jego wniosku, by na jego bazie ustalić następnie kierunek ustaleń faktycznych. Zauważyć należy, iż ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych przewiduje trojaką formę działania: dokonanie czynności materialno – technicznej o zameldowaniu (art. 8) , wydanie decyzji o wymeldowaniu (art. 15 ust. 2) oraz wydanie decyzji w sytuacji gdy powstaną wątpliwości, w związku z danymi na podstawie których dokonano zameldowania lub wymeldowania (art. 47 ust. 2 ). Jeśli chodzi o tą trzecią formę działania, to w każdym czasie możliwe jest skorygowanie błędnego wpisu ewidencyjnego. Stwierdzenie nieważności (anulowanie) czynności materialno-technicznej jest instytucją wyjątkową, mającą zastosowanie w sytuacjach oczywistych, to znaczy tylko wtedy, gdy wątpliwości o których mowa w art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności ujawniły się już po dokonanej czynności materialno-technicznej związanej z zarejestrowaniem przykładowo faktu zameldowania. Postępowanie w przedmiocie anulowania czynności materialno – technicznej ma na celu wykazanie czy w dacie zgłoszenia pobytu stałego czy czasowego dana osoba spełniała przesłankę określoną w art. 10 ust. 1 w/w ustawy : "osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia". Innego rodzaju przesłanki należy ustalić w sytuacji postępowania w przedmiocie zameldowania, opierając się na art. 15 ust. 2 ustawy: "organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Ze względu zatem na różnorodność przesłanek, które organ jest zobowiązany ustalić w związku z podanymi możliwymi decyzjami na gruncie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Wójt Gminy miał obowiązek ustalenia w pierwszej kolejności co było przedmiotem wniosku S. O., w ocenie Sądu w postaci jedynie ogólnej, a także jakiego rodzaju tytuł prawny przysługuje S. O. do przedmiotowego budynku. Sąd podziela również ustalenia organu odwoławczego w przedmiocie niezachowania przez organ I instancji dalszych przepisów postępowania tj. art. 10 § 1 kpa dającego stronom możliwość wypowiedzenia się w sprawie dowodów i materiałów zgromadzonych w sprawie, przy okazji zaznaczając, że organ I instancji ograniczył w sposób nieuprawniony krąg osób biorących udział w sprawie jako strony, gdyż wziął pod uwagę jedynie wnioskodawcę i osobę, co do której przyjął, że wnioskodawca wnosi o wymeldowanie tj. J. G., natomiast sprawy w przedmiocie czy to wymeldowania czy anulowania czynności materialno – technicznej wymagają częstokroć ustaleń podjętych w szerszym kręgu osób zainteresowanych. Wobec powyższego, stwierdzając, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób prawem nakazany tj. art. 7 i 77 § 1 Kpa – Sąd nie znajduje podstaw do uwzględnienia skargi S. O., oddalając ją na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.