III SA/Kr 237/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc marzec 2002 r. postanawia: I. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącego doradcę podatkowego, którego wyznaczy Krajowa Rada Doradców Podatkowych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Określając majątek uwidocznił, że w jego skład wchodzi należące do żony 73 metrowe mieszkanie. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 1416,13 zł podając, że składa się na to 711,54 zł otrzymywanego przezeń świadczenia przedemerytalnego oraz 704,59 zł renty jego żony. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że wypłacane świadczenia ZUS netto wynoszą tylko około 1200 zł. Po opłaceniu czynszu, rachunków za energie elektryczną, gaz i wykupieniu lekarstw na życie pozostaje małżonkom około 500 zł. Oszczędności żadnych nie posiadają gdyż jak powiada skarżący na prowadzonej działalności gospodarczej stracił łącznie około 160 tyś. zł. Akcentuje, że obecnie nawet zakup obuwia zimowego jest dla małżonków problemem. Z uwagi na brak wystarczających środków nie zakupił też sobie aparatu słuchowego. Posiadane meble i sprzęt posiadają niewielką wartość z uwagi na swój wiek. Do wniosku dołączył kopie decyzji ZUS kierowanych do skarżącego i jego żony, pisma ZUS do U.Sk w C., odpisy postanowienia SR w C. o oddaleniu wniosku Sk.P o wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej, nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym przez SO w K. w związku z pozwem skarżącego, zaświadczenie i kopie zaświadczeń o stanie zdrowia skarżącego, interpretacji wyniku badania zlecenia na zaopatrzenie w aparat słuchowy oraz RTG kręgosłupa. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 §1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile - poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. -udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić- (...) 2. -dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić- (...) 3. -ujawnić, stwierdzić coś- wykazać się - wykazywać się -udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się-. (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów. Oświadczenia te należy uznać za wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Zasługują one także na wiarę. Twierdzenia skarżącego odnośnie wysokości, aktualnych dochodów, posiadanego majątku wreszcie stanu zdrowia skarżącego i małżonki znajdują bowiem potwierdzenie w przedstawionych kopiach dokumentów źródłowych. Wyjaśnienia co do wysokości stałych miesięcznych opłat związanych z utrzymaniem mieszkania odpowiadają z kolei zasadom doświadczenia życiowego biorąc pod uwagę średni poziom aktualnych cen a także wielkość mieszkania. Nie wzbudza także większych wątpliwości potrzeba wykupu lekarstw i ponoszenia w związku z tym określonych wydatków z uwagi na sygnalizowany stan zdrowia skarżącego i jego małżonki. Ewentualne niewielkie rozbieżności pozostają bez znaczenia wynikając co najwyżej z nieporadności skarżącego. Na podstawie tych wyjaśnień i przedłożonych kopii dokumentów źródłowych sytuacja skarżącego jawi się w ten sposób, że małżonkowie faktycznie utrzymują się z niewielkich świadczeń ZUS (dowód: kopie decyzji ZUS o wysokości renty i o przyznaniu świadczenia przed emerytalnego). Przy tym, z przyznanego skarżącemu świadczenia przedemerytalnego potrącana jest kwota zajęcia w wysokości 177,88 zł (dowód: pismo ZUS do U.Sk w C.). Zajmowane przez małżonków mieszkanie zdaje się należeć wyłącznie do żony skarżącego (dowód: odpis postanowienia SR w C. o oddaleniu wniosku Sk.P o wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej wraz z uzasadnieniem). Wiele także wskazuje, że w związku z prowadzoną swego czasu działalnością gospodarczą skarżący poniósł znaczną szkodę (dowód: odpis nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym przez SO w K. w związku z pozwem skarżącego). Skarżący borykając się z problemami natury zdrowotnej pozostaje w stałym leczeniu poradni ogólnej a także poradni okulistycznej i laryngologicznej (dowód: zaświadczenie o stanie zdrowia i kopie zaświadczeń, interpretacja wyniku badania). Wymaga też zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze (dowód: zlecenie zaopatrzenia w aparat słuchowy). Sytuację skarżącego należy uznać więc za nieszczególną. Przy tym nie można tracić z pola widzenia, że mniej więcej połowę miesięcznych dochodów tego gospodarstwa domowego, których poziom jest niższy od przeciętnych zarobków w gospodarce pochłania bieżące regulowanie opłat związanych z utrzymaniem mieszkania. A choć w orzecznictwie podniesiono, że okoliczność ta sama w sobie nie jest rozstrzygająca to jednak daje ona pewną wskazówkę co do oceny aktualnych możliwości płatniczych skarżącego nie można bowiem wymagać od niego celowego zadłużania się z tego tytułu. Biorąc pod uwagę stan zdrowia skarżącego oraz jego małżonki trudno zarazem czynić im zarzut, że nie starają się własnym przemysłem poprawić swojej sytuacji. Obrazu tego nie zmienia w sposób jakichś zasadniczy ujawniony przez skarżącego majątek w postaci mieszkania, które należy do małżonki. Chociaż bowiem fakt ten sprzeciwia się postrzeganiu rodziny jako ubogiej w potocznym tego słowa znaczeniu to równocześnie nie wyklucza udzielenia skarżącemu "pomocy". O takim zaś prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto nie można przechodzić do porządku nad tym, że możliwość potencjalnych rozporządzeń tym składnikiem majątkowym jest mocno ograniczona w przypadku skarżącego. Pomijając, czy wchodzi ono czy też nie w skład majątku odrębnego małżonki (vide: uzasadnienie postanowienia SR w C. o oddaleniu wniosku Sk.P o wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej wraz z uzasadnieniem k. 22 akt admin.) ważniejszym pozostaje, że mieszkanie to stanowi podstawę bytowania tych ludzi. Co za tym idzie jego sprzedaż w celu zdobycia środków na opłacenie kosztów sądowych i pełnomocnika z wyboru stanowiłoby w istocie pozbawienie skarżącego koniecznego utrzymania (por. orzecz. SN z 6.11. 1953 r., IC 1427/53 OSN 54/2/52) tym bardziej gdy okolicznością znaną z urzędu pozostaje, że skarżący zainicjował więcej aniżeli jedno postępowanie przed tutejszym wojewódzkim sądem administracyjnym. Z kolei możliwość jego obciążenia jest bardziej potencjalna aniżeli rzeczywista. Biorąc pod uwagę kryteria i zasady stosowane przez banki i SKOK-i skarżący nie posiada bowiem wystarczającej zdolności kredytowej. Skorzystanie zaś z usług innych parabankowych instytucji finansowych obarczone jest dla niego nazbyt dużym ryzykiem. Mając to wszystko na uwadze należało przychylić się do wniosku skarżącego i przyznać mu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Z tych względów orzeczono jak sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 1 ppsa w związku z art. 245 § 2 ppsa.