III SA/Kr 237/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Dorota Dąbek WSA Tadeusz Wołek (spr.) Protokolant Ewelina Knapczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody z dnia 11 stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy anulowania czynności materialno – technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu stałego skargę oddala Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] odmówił anulowania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu w dniu 26.03.2008 r. zameldowania na pobyt stały A. D. w lokalu nr [...] przy ul. K w K. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 47 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj.: Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), dalej "u.e.l." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.; obecnie tj.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267), dalej "K.p.a.". W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że na wniosek M. D. zostało wszczęte postępowanie w sprawie o anulowanie czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu w dniu 26.03.2008 r. A. D. w przedmiotowym lokalu z uwagi na fakt, iż ówczesna właścicielka lokalu S. D. nie wyraziła na to zgody. Zatem meldunek ten został zarejestrowany z naruszeniem przepisów prawa. W toku postępowania w dniu 17.09.2012 r. stawił się A. D. i oświadczył do protokołu, iż w dniu zarejestrowania zameldowania zamieszkiwał w tym lokalu. Wprowadził się do lokalu w połowie lutego 2008 r. i zamieszkuje tam do dziś z zamiarem stałego pobytu. Zamieszkał u rodziców, aby się nimi opiekować, głównie obłożnie chorym ojcem. Zgodę na jego zameldowanie wyraziła i potwierdziła na druku meldunkowym fakt jego zamieszkiwania matka – J. D. Nie miał wówczas wiedzy, że matka w dacie jego zameldowania nie posiadała tytułu prawnego do lokalu. Przeprowadzono rozprawę administracyjną. Przesłuchano w charakterze świadka J. D., która zeznała, iż syn A. D. w lutym 2008 r. zamieszkał w przedmiotowym lokalu. Potem dokonała jego zameldowania na pobyt stały, gdyż uważała, że miała do tego prawo, pomimo iż w dniu 27.09.1999 r. podarowała lokal na rzecz wnuczki S. D. Syn wprowadził się do lokalu na jej prośbę, gdyż oboje z chorym mężem potrzebowali opieki. Syn wniósł do mieszkania swoje rzeczy, ma do niego swobodny dostęp. Po śmierci męża zamieszkuje wspólnie z synem, który w dalszym ciągu jest jej opiekunem, tutaj koncentruje się jego życie osobiste i rodzinne. Słuchani na rozprawie inni świadkowie - sąsiedzi zgodnie potwierdzili, że A. D. już przed datą zameldowania na pobyt stały zamieszkiwał w lokalu i opiekował się rodzicami. W dalszym ciągu stale tu zamieszkuje i opiekuje się matką. Wnioskodawczyni M. D. podkreśliła, że A. D. został nielegalnie zameldowany na pobyt stały w lokalu tj. bez zgody i wiedzy ówczesnego właściciela mieszkania S. D. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, iż A. D. zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu w dacie dokonania czynności meldunkowej z zamiarem pobytu stałego. W związku z powyższym zameldowanie A. D. na pobyt stały w tym lokalu jest prawidłowe i nie może ulec anulowaniu. M. D. wniosła od powyższej decyzji odwołanie zarzucając, że zameldowanie A. D. w lokalu nastąpiło bez zgody i akceptacji ówczesnej właścicielki lokalu S. D. Również aktualna właścicielka tego lokalu – M. D. nigdy nie wyrażała zgody na jego zameldowanie. Meldowanie bez zgody właściciela lokalu ingeruje w prawo dysponowania nieruchomością przez właściciela i narusza Konstytucję. Wojewoda decyzją z dnia 11 stycznia 2013 r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 47 ust. 2 u.e.l. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. (Dz.U. z 2002 r., nr 78, poz. 716) orzekł o niezgodności art. 9 ust. 2 u.e.l. z Konstytucją RP w zakresie potwierdzania uprawnień do lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Stwierdzono, że instytucja zameldowania jest jedynie rejestracją danych o miejscu faktycznego pobytu osoby, a tym samym nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. W związku z powyższym, jedynym warunkiem do dokonania prawidłowego zameldowania na pobyt stały pod danym adresem jest fakt fizycznego, legalnego przebywania w danym lokalu. Aby zatem stwierdzić nieprawidłowość dokonanego zameldowania, a w konsekwencji doprowadzić do anulowania takiej czynności zgodnie z art. 47 ust. 2 u.e.l., należałoby stwierdzić, że ww. warunek nie został spełniony, to jest nie było zamieszkania. W sprawie fakt zamieszkiwania A. D. w przedmiotowym lokalu nie podlega wątpliwości, gdyż znajduje oparcie w zebranym materiale dowodowym. Okoliczność zamieszkiwania w tym lokalu A. D. zarówno w chwili zarejestrowania pobytu jak i w okresie poprzedzającym ten fakt została potwierdzona w trakcie przeprowadzonej przed organem I instancji rozprawy administracyjnej przez wszystkich słuchanych wówczas świadków: M. K., M. G., L. N., J. D. oraz M. W. Najistotniejszego wymiaru w sprawie nabierają wyjaśnienia J. D., która stwierdziła: "Ja potwierdzam, że od 26 marca 2008 r. właścicielem mieszkania nr [...] była moja wnuczka S. D. Ja aktem notarialnym wcześniej w 1999 r. podarowałam jej to mieszkanie. Podkreślam, że ja zawarłam ustna umowę przed aktem darowizny z wnuczką S. oraz jej rodzicami M. i M. D., że prawo do decydowania o mieszkaniu będę miała ja z mężem do śmierci. Wnuczka się na to zgodziła i przyjęła darowiznę. Podkreślam, że ja wniosłam do sądu sprawę o unieważnienie aktu darowizny, ale nie chciałam sądzić się z wnuczką i ostatecznie doszliśmy do ugody w kwietniu 2011 r." Organ odwoławczy ustalił, że w dniu 7 maja 2008 r. J. D. wraz z mężem C. D. odwołali darowiznę lokalu przy ul. K w K na rzecz wnuczki S. D., motywując to rażącą niewdzięcznością, jaka spotkała ich ze strony obdarowanej: "pomimo obopólnych ustaleń - zgodnie z którymi mieliśmy prawo dożywotnio w sposób nieograniczony korzystać z przedmiotowego lokalu - obdarowana w dniu 9 kwietnia 2008 r. złożyła nam wraz ze swymi rodzicami wizytę w naszym domu, robiąc nam awanturę i żądając natychmiastowego wymeldowania naszego syna A., który nami się opiekuje. Obdarowana zażądała przy tym natychmiastowego opróżnienia pokoju zajmowanego przez naszego syna, celem umożliwienia jej wprowadzenia się do mniejszego pokoju. (dowód w aktach sprawy o wymeldowanie A. D. zakończonej wydaniem przez Prezydenta Miasta decyzji z dnia [...] 2008 r., znak: [...], orzekającej o odmowie wymeldowania z pobytu stałego A. D. z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. K w K). W dalszej części swych wyjaśnień składanych w dniu 16 listopada 2012 r. w organie meldunkowym J. D. podała: "Nie wiem, kto obecnie jest właścicielem mieszkania. Ja mam prawo mieszkać w tym mieszkaniu i mam prawo decydować, kto ze mną mieszka. Ja potwierdzam, że w dniu 26 marca 2008 r. ja zameldowałam syna na podstawie swojego aktu notarialnego, ponieważ uważałam, że mam do tego prawo. Oświadczam, że syn A. zamieszkał w lokalu nr [...] w lutym 2008 r., a później go zameldowałam. Ja wówczas mieszkałam wyłącznie z mężem. Mąż był obłożnie chory. Ja poprosiłam syna, aby zamieszkał z nami i opiekował się nami. Rzeczywiście opiekował się nami wyłącznie syn A. Syn A. mieszka tu w dalszym ciągu i opiekuje się mną. Zajmujemy wspólnie 2 pokoje z kuchnią. Syn zajmuje mniejszy pokój, a ja większy. Prowadzimy wspólne gospodarstwo domowe. Syn posiada w mieszkaniu wszystkie swoje rzeczy i posiada klucze do mieszkania". Organ odwoławczy wskazał, że trudno nie zauważyć związku przyczynowo-skutkowego w związku ze złożeniem, tym razem przez M. D., kolejnego wniosku odnośnie prawidłowości zameldowania na pobyt stały w dniu 26 marca 2008 r. A. D. w przedmiotowym lokalu. Mianowicie po zawartej w kwietniu 2011r. ugodzie pomiędzy J. D. a S. D., S. D. w dniu 29 września 2011 r. umową darowizny przekazała przedmiotowy lokal matce M. D. co umożliwiło wymienionej wystąpienie z tym wnioskiem wobec A. D. Organ odwoławczy podkreślił, iż zameldowanie jest wyłącznie czynnością rejestracyjną potwierdzającą fakt pobytu osoby pod danym adresem. Odmienne stanowisko pozbawiałoby możliwości uregulowania takiej sytuacji przez organy meldunkowe wbrew regulacjom ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, która określa w art. 6 ust. 1 że: "pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania" oraz w przepisie art. 10 ust. 2 iż: "zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu". Organ meldunkowy przyjmując zgłoszenie pobytu stałego w obowiązującym stanie prawnym, bada wyłącznie przesłankę przebywania osoby w danym lokalu z zamiarem stałego zamieszkiwania i w sprawie warunek ten został przez A. D. spełniony. Bez znaczenia dla sprawy należy traktować zarzut o braku zgody właściciela lokalu na zameldowanie. Niewątpliwie zameldowanie wbrew woli właściciela stanowi dla niego uciążliwość, jednakże ze względu na charakter jaki meldunkowi nadał ustawodawca (rejestracyjny, porządkowy), okoliczność ta nie może mieć znaczenia w sprawie. Na gruncie przepisów meldunkowych nie powinno się załatwiać innych spraw spornych (w tym majątkowych, finansowych czy rodzinnych), gdyż do rozstrzygania tych kwestii właściwe pozostają sądy powszechne. M. D. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podtrzymując stanowisko przedstawione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości motywy zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Sprawa poddana kontroli Sądu dotyczy prawidłowości dokonania czynności materialno-technicznej polegającej na zarejestrowaniu zameldowania na pobyt stały A. D. w lokalu nr [...] przy ul. K w K. Skarżąca kwestionując prawidłowość tej czynności zarzuca, że A. D. został zameldowany na pobyt stały w lokalu - bez zgody i wiedzy ówczesnego właściciela mieszkania S. D. nie kwestionując tego, że A. D. już przed datą zameldowania na pobyt stały i w dacie zameldowania zamieszkiwał w lokalu. Zatem skoro zameldowanie zostało dokonane w dniu 26.03.2008 r. należy zauważyć, że w tej dacie nie obowiązywał już art. 9 ust. 2 u.e.l., który stanowił, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie. Z dniem 19 czerwca 2002 r. art. 9 ust. 2 u.e.l., został uznany za niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji RP, wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (Dz.U. z 2002 r., nr 78, poz. 716). Stosownie do treści obowiązujących w dacie zameldowania art. 9 ust. 2a u.e.l., przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz do wglądu dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. W myśl jej art. 9 ust. 2b u.e.l., zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Zgodnie z art. 47 ust. 1 oraz ust. 2 u.e.l., który jest materialno prawną podstawą rozstrzygnięcia w sprawie poddanej kontroli Sądu, organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. Jeżeli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Z powołanych przepisów wynika, że celem ewidencji jest rejestracja danych o faktycznym (rzeczywistym) miejscu pobytu osób. W sprawie trafnie w ocenie Sądu, organ odwoławczy podkreślił, iż zameldowanie jest wyłącznie czynnością rejestracyjną potwierdzającą fakt pobytu osoby pod danym adresem. Odmienne stanowisko pozbawiałoby możliwości uregulowania takiej sytuacji przez organy meldunkowe wbrew regulacjom ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, która określa w art. 6 ust. 1 że: "pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania" oraz w art. 10 ust. 2 iż: "zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu". W odniesieniu do kwestii badania prawidłowości czynności materialno - technicznej zameldowania jednolite jest stanowisko sądów administracyjnych, które Sąd w sprawie w pełni podziela. Uwzględniając cel, jakiemu służy obowiązek meldunkowy, ustawodawca wprowadził warunek przedstawienia potwierdzenia pobytu w lokalu jako okoliczności faktycznej. Jeżeli właściciel bądź inna osoba dysponująca prawem do lokalu nie może lub nie chce poświadczyć tej okoliczności, wówczas organ administracji, działając w oparciu o art. 47 ust. 2 ustawy, przeprowadza postępowanie wyjaśniające, które ma na celu ustalenie, czy osoba wnioskująca o zameldowanie, faktycznie w lokalu przebywa. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż nie tylko brak potwierdzenia pobytu w lokalu przez jego właściciela, ale i brak wyraźniej zgody na zameldowanie nie stanowi negatywnej przesłanki do dokonania zameldowania w określonym lokalu (m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2010 r., sygn. IV SA/Wa 1278/10, LEX nr 758732, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7.12.2011 r., sygn. II SA/Po 561/11, LEX nr 1259055, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11.10.2012 r., sygn. II SA/Bk 417/12, LEX 1226436). Zameldowanie osoby na pobyt stały jest dokonane prawidłowo, jeżeli osoba ta zamieszkuje w lokalu, w którym zarejestrowano jej pobyt stały i zamieszkiwała tam w dacie zameldowania z zamiarem pobytu stałego. Organ administracji publicznej badając prawidłowość zameldowania stanowiącego przedmiot sprawy oparł się na cytowanej podstawie prawnej, a postępowanie wyjaśniające zmierzało do ustalenia faktu zamieszkiwania z zamiarem stałego przebywania A. D. w przedmiotowym lokalu w dniach poprzedzających datę dokonania czynności zameldowania. Zdaniem Sądu, w sprawie organ pierwszej instancji ustalił prawidłowo, że A. D. w dacie zarejestrowania pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. K w lokalu tym przebywał z zamiarem stałego zamieszkiwania i przebywa w nim obecnie. W lokalu tym koncentruje swoje sprawy życiowe. Została zatem wykazana przesłanka wskazująca, że A. D. ubiegając się o zameldowanie w lokalu nr [...] przy ul. K w K faktycznie w nim przebywał z zamiarem stałego tam pobytu. Dokonanie przez organ meldunkowy w dniu 26 marca 2008r. rejestracji pobytu stałego A. D. w lokalu nr [...] przy ul. K było zatem uzasadnione i czynność ta - jak trafnie uznały organy obu instancji - nie mogła zostać anulowana. Organ meldunkowy przyjmując zgłoszenie pobytu stałego, w obowiązującym stanie prawnym, bada wyłącznie przesłankę przebywania osoby w danym lokalu z zamiarem stałego zamieszkiwania i w sprawie prawidłowo w ocenie Sądu organy uznały, że warunek ten został przez A. D. spełniony. Zasadnie też organy wskazały, że niewątpliwie zameldowanie wbrew woli właściciela stanowi dla niego uciążliwość, jednakże ze względu na rejestracyjny charakter jaki meldunkowi nadał ustawodawca, okoliczność ta nie może mieć znaczenia w sprawie. Na gruncie przepisów meldunkowych nie powinno się załatwiać innych spraw spornych (w tym majątkowych, finansowych czy rodzinnych), gdyż do rozstrzygania tych kwestii właściwe pozostają sądy powszechne. Konieczność dokonania zameldowania nie jest bowiem uzależniona od stosunków panujących między stronami, nie wpływa na charakter tytułu prawnego do lokalu zamieszkiwanego przez określoną osobę. Zameldowanie, jako rejestracja stanu faktycznego nie sankcjonuje tego stanu, jak również nie tworzy jakichkolwiek uprawnień do uzyskania praw do mieszkania, skoro dokonanie zameldowania również nie jest uzależnione od przysługującego tytułu prawnego do lokalu. Prawidłowość przeprowadzonego postępowania i stanowisko organów nie dają podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – tylko w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, jeżeli mogły one mieć wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W sprawie Sąd nie stwierdził takich wad i uchybień, dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.