III SA/Kr 239/19

|Sygn. akt III SA/Kr 239/19 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 kwietnia 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bożenna Blitek (spr.), Sędziowie: WSA Hanna Knysiak-Sudyka, WSA Maria Zawadzka, , Protokolant: Specjalista Agata Zaręba-Piotrowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r., sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia skargę oddala Decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił umorzenia J. L. zadłużenia w kwocie 4.032,30 zł wynikającego z wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz osób uprawnionych A. L. i M. L. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że z analizy karty rozliczeniowej nadesłanej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, wynika, że J. L. nie spełnia przesłanek wynikających z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, co z kolei oznacza, że organ nie może zastosować wnioskowanej ulgi w postaci umorzenia zadłużenia. Organ I instancji zaznaczył, że istotnym jest to, iż zadłużenie powstało w wyniku wypłacenia osobie uprawnionej zaliczki alimentacyjnej, a nie np. alimentów z funduszu alimentacyjnego. Oznacza to, że organ właściwy dłużnika może umorzyć zaległości z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych w wysokości 30%, 50% lub 100% jedynie pod warunkiem, że postępowanie egzekucyjne było skuteczne przez okres – odpowiednio: 3, 5 lub 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Organ podkreślił, że z wymienionej wyżej nadesłanej przez Komornika Sądowego karty rozliczeniowej wynika, iż egzekwowane od J. L. kwoty w okresie od lutego 2002 r. do grudnia 2016 r. były poniżej kwoty zasądzonych na przestrzeni lat alimentów i nie stanowiły nieprzerwalnego ciągu co najmniej trzech lat. Dopiero od miesiąca lipca 2017 r. komornik egzekwuje kwoty, które przewyższają wysokość zasądzonych alimentów. W związku z powyższym organ I instancji uznał, że brak jest podstaw do tego, aby uwzględnić wniosek J. L. o umorzenie zadłużenia. Organ wskazał, że przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dotyczy tylko należności powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Nie dotyczy natomiast należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Umarzanie zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych określa przepis art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 4 ustawy. W myśl tych regulacji organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 4 ustawy, jeżeli został spełniony, określony w tym przepisie w sposób procentowy, warunek skuteczności egzekucji. Przepis art. 28 ust. 1 pkt 2 odnosi się właśnie do należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Zdaniem organu, na gruncie obowiązujących przepisów umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych byłoby możliwe jedynie w przypadku skutecznej egzekucji, na warunkach wymienionych w art. 30 ust. 1 ustawy. Tymczasem z akt sprawy wynika, że w przypadku J. L. warunek ten nie został spełniony. Prezydent Miasta wskazał również, że art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej przewidywał możliwość umorzenia przez organ właściwy wierzyciela należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek z uwagi na trudną sytuację dochodową i rodzinną, jednak przepis ten został uchylony przez ustawę z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ I instancji podkreślił, że art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z dnia 7 września 2007 r. jest jedynym obowiązującym artykułem, w oparciu o który można rozpatrywać sprawy o umorzenie zaliczek alimentacyjnych. Wynika to jednoznacznie z art. 47 tej ustawy, który mówi że ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej traci moc z dniem 1 października 2008 r. za wyjątkiem art. 17 ust. 5, który traci moc z dniem 1 grudnia 2008 r. Niejako na marginesie organ I instancji zauważył, że sytuacja materialno - bytowa w jakiej się obecnie znajduje J. L. nie jest sytuacją szczególną. J. L. posiada bowiem źródło dochodu, z którego komornik dokonuje potrąceń tytułem zaległości alimentacyjnych, a wyegzekwowane kwoty przekazywane są na rachunek bankowy Urzędu Miasta i stopniowo pomniejszają zadłużenie wynikające z wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. W związku z powyższym istnieje, zdaniem organu I instancji, realna szansa na stopniową i całkowitą spłatę zadłużenia z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydenta Miasta J. L. wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Decyzji organu I instancji odwołujący się zarzucił naruszenie prawa, a w szczególności nieuwzględnienie jego sytuacji osobistej i życiowej. W ocenie odwołującego, decyzja Prezydenta Miasta jest bezzasadna, niesłuszna i niesprawiedliwa, gdyż powołanie się przez organ I instancji na liczne przepisy prawne i ich wykładnię nie koresponduje z końcową częścią uzasadnienia decyzji, gdzie w sposób ogólnikowy, bez wszechstronnego wyjaśnienia i nieprawidłowo dokonana jest ocena jego szczególnej sytuacji materialno - bytowej. Odwołujący stwierdził, że nie jest obecnie aktualne i zgodne z prawdą ustalenie organu I instancji, że posiada on źródło dochodu, z którego komornik dokonuje potrąceń tytułem zaległości alimentacyjnych. Obecnie odwołujący jest bowiem osobą bezrobotną, nie posiadającą majątku, przez co szansa na stopniową, a następnie całkowitą spłatę zadłużenia ma charakter teoretyczny. Zdaniem odwołującego się, pozbawianie go przez komornika znaczącej części jego wynagrodzenia spowodowało, że jego zaległość uległa istotnemu zmniejszeniu kosztem jego bieżącego utrzymania, co powinno mieć wpływ na pozytywne ustosunkowanie się do wniosku o umorzenie zadłużenia. Decyzją z dnia 18 grudnia 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 25, art. 27, art. 28, art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 poz. 554 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. nr [...]. Kolegium stwierdziło, że podziela stanowisko organu I instancji, według którego, mając na uwadze materiał dostarczony przez komornika sądowego, J. L. nie spełnia przesłanek z art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ II instancji wskazał, że jedynie w oparciu o art. 30 ust. 1 tej ustawy można rozpatrywać sprawy dotyczące umorzenia pobranych zaliczek alimentacyjnych, a zadłużenie w niniejszej sprawie powstało właśnie z tytułu wypłacenia zaliczek alimentacyjnych. Wyżej wskazany artykuł wyraźnie podkreśla bowiem, że organ właściwy dłużnika może umorzyć zaległości alimentacyjne w wysokości 30%, 50% lub 100%, jeżeli postępowanie było skuteczne odpowiednio przez okres lat 3, 5 lub 7. Mając powyższe na uwadze Kolegium uznało, że odwołujący nie spełnia ustawowych kryteriów dotyczących umorzenia powstałych zaległości w postaci wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Z powyższą decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie zgodził się J. L. i pismem z dnia 24 stycznia 2019 r. wniósł na nią skargę, domagając się jej uchylenia wraz z decyzją organu I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego, zaskarżona decyzja organu II instancji jest niesłuszna, niesprawiedliwa i krzywdząca. Skarżący podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie ustosunkowało się do jego zarzutów, bazując tylko na danych uzyskanych przez organ I instancji od komornika prowadzącego egzekucję alimentów. Tymczasem dane pochodzące od komornika nie posiadają, zdaniem skarżącego, obiektywnego charakteru, gdyż są uzależnione od celu prowadzonego postępowania egzekucyjnego, którym jest – według skarżącego – "zwiększanie sukcesu przez uzyskiwanie na rzecz wierzyciela jak największych środków finansowych". Ponadto skarżący podniósł, że organ I instancji przesyłając akta sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, w skierowanym do niego piśmie ujawnił, że podane w odwołaniu okoliczności nie były znane w trakcie rozpoznawania sprawy, a pomimo tego organ I instancji nie skorzystał ze swoich uprawnień wynikających z treści przepisu art. 132 k.p.a. i nie uchylił swojej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie powyższych kryteriów należy stwierdzić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z prawem. Jest między stronami bezspornym to, że zadłużenie skarżącego powstało z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Spornym jest to, czy organy administracyjne mają uprawnienie do umorzenia tak powstałego zadłużenia skarżącego z uwagi na wskazywaną przez niego trudną sytuację życiową – jak chce tego skarżący uznając, że organy nie pochyliły się nad jego sytuacją, czy też – jak twierdzą organy obu instancji – rodzaj zadłużenia skarżącego (powstałego w wyniku wypłacenia osobie uprawnionej zaliczek alimentacyjnych - na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej) uniemożliwia organom umorzenie takiego zadłużenia z powodu trudnej sytuacji dłużnika. Zdaniem Sądu, rację mają organy administracyjne, albowiem brak jest przepisu prawa umożliwiającego organom administracyjnym umorzenie zadłużenia – powstałego w wyniku wypłacenia zaliczek alimentacyjnych – z powodu trudnej sytuacji dłużnika. Inna sytuacja byłaby wówczas, gdyby osobie uprawnionej były wypłacane np. świadczenia z funduszu alimentacyjnego, albowiem istnieją przepisy, które pozwalają na umorzenie dłużnikowi długu powstałego z takiego tytułu. Materialnoprawną podstawę umorzenia dłużnikowi alimentacyjnemu długu stanowią przepisy art. 30 (w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - Dz. U. z 2018 r., poz. 554), który stanowi: "Art. 30. 1. Organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości: 1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. 2. Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. 3. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej." Z powyższego wynika, że organ może umorzyć 30%, 50% i 100% zadłużenia z powodu skutecznej egzekucji mającej miejsce odpowiednio w okresie 3, 5 i 7 lat w sytuacji określonej w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów: "Art. 28. 1. W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności: 1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia, 2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia, 3) (...), 4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia - po należnościach określonych w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego." W tej sytuacji prawnej Sąd zwraca uwagę na to, że przytoczony wyżej przepis art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów pozwalający organom na umorzenie należności dłużnikowi alimentacyjnemu (w całości lub części) z powodu jego sytuacji dochodowej i rodzinnej dotyczy tylko "należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego", a nie "należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r." W zakresie tym Sąd orzekający stwierdza, iż podziela stanowisko sądownictwa administracyjnego, jak np. stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zawarte w wyroku z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 192/12 (opubl. LEX nr 1249841): "Przepis art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. dotyczy tylko należności, powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, a nie dotyczy on należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. Umarzanie tych ostatnich należności określa art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 u.p.o.u.a." Z powyższego względu organy administracyjne nie mogły rozpatrywać sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że – jak wynika z akt - sytuacja życiowa skarżącego pozwala mu na systematyczne spłacanie zadłużenia, co w przyszłości pozwoli organom na ewentualne umorzenie skarżącemu części lub całości pozostałego zadłużenia. Mają rację organy administracyjne wskazując, że na gruncie obowiązujących przepisów umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych byłoby możliwe w przypadku skutecznej egzekucji, na warunkach wymienionych w art. 30 ust. 1 ustawy, których jednakże skarżący J. L. nie spełnił. Prezydent Miasta wskazał również, że art. 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej przewidywał możliwość umorzenia przez organ właściwy wierzyciela należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych zaliczek z uwagi na trudną sytuację dochodową i rodzinną, jednak przepis ten został uchylony przez ustawę z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ I instancji podkreślił, że art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów z dnia 7 września 2007 r. jest jedynym obowiązującym artykułem, w oparciu o który można rozpatrywać sprawy o umorzenie zaliczek alimentacyjnych. Wynika to jednoznacznie z art. 47 tej ustawy, który mówi że ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej traci moc z dniem 1 października 2008 r. za wyjątkiem art. 17 ust. 5, który traci moc z dniem 1 grudnia 2008 r. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji.