III SA/Kr 24/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia 26 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata M. S. - Kancelaria Adwokacka K ul. [...] tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Zaskarżoną decyzją z dnia 26 października 2018 r., nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] 2018 r., znak [...] o wymeldowaniu J. S. (dalej: skarżący) z pobytu stałego z lokalu przy ul. P w K. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. P. S. (syn skarżącego) w dniu 4 maja 2018 r. wystąpił do Prezydenta Miasta z wnioskiem o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego pod adresem: K, ul. P. Wniosek uzasadnił tym, że skarżący nie mieszka pod wskazanym adresem od 2012 r. Wnioskodawca stwierdził, że skarżący wyprowadził się w 2012 r. i od tamtej pory nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Dodał, że skarżący jest alkoholikiem i między skarżącym, a wnioskodawcą i matką wnioskodawcy istnieje konflikt. W toku postępowania skarżący stwierdził, przy ul. P znajduje się jego rodzinny dom, który stanowi jego centrum życiowe. Pozostały tam przedmioty zwane mieniem ruchomym, stylowe meble, wyposażenie kuchni, narzędzia i sprzęt do wykonywania jego zawodu. Przyznał, że w 2007 roku zapisał swoją część synowi P, który okazał się wobec niego rażąco niewdzięczny, ponieważ wyrzucił go z domu i pozamieniał zamki. Dodał, że nie posiada innego lokalu do zamieszkania i cały czas podejmuję kroki prawne zmierzające do zamieszkania lub odebrania części majątku za rażącą niewdzięczność. W toku postępowania administracyjnego przeprowadzono rozprawę administracyjną, na której przesłuchano w charakterze świadków M. P., D. P., R. P. i M. Z. Z zeznań świadków wynika, że skarżący wyprowadził się z przedmiotowego lokalu wiele lat temu i nie posiada tam żadnych rzeczy osobistych. Opuszczenie lokalu przez skarżącego było osadzone w atmosferze konfliktu wywołanego alkoholizmem i agresywnym zachowaniem skarżącego, co powodowało u wnioskodawcy i jego matki poczucie zagrożenia z jego strony. Po przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej organ I instancji ocenił, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i decyzją z [...] 2018 r., orzekł o wymeldowaniu skarżącego z przedmiotowego lokalu. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi l instancji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, poprzez błędne ustalenie, że budynek przy ul. P w K nie jest miejscem jego stałego pobytu oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 35 ustawy o ewidencji ludności, poprzez błędne ustalenie, że opuścił miejsce swojego stałego pobytu ponieważ pomimo że faktycznie tam nie przebywa łączy z tym lokalem zamiar stałego pobytu. Zaskarżoną decyzją Wojewoda orzekł jak na wstępie. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał mające zastosowanie w sprawie przepisy art. 25 ust. 1, art. 28 ust. 4, art. 33 ust. 1 i art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U.2018.1382) oraz wskazał, że materiał dowodowy sprawy jednoznacznie wskazuje, że skarżący opuścił miejsce stałego zameldowania w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności, a opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. Organ podkreślił, że skarżący nie przedstawił w toku postępowania dowodów potwierdzających jego twierdzenia, że podejmuje kroki prawne zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu i powrotu do zajmowanego lokalu. Organ podniósł też, że nie ma wątpliwości, że skarżący nie przebywa w przedmiotowym lokalu od 2012 r. i wyraża jedynie deklarowany zamiar przebywania w przedmiotowym lokalu bez uwzględnienia realnych i prawnych możliwości zamieszkania w tym lokalu. Końcowo organ wskazał ewidencyjny charakter decyzji w przedmiocie wymeldowania oraz potrzebę odzwierciedlania w rejestrach państwowych faktycznego miejsca pobytu osób na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzucił w niej naruszenie art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 78 § 1 K.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, a także naruszenie przepisów art. 25 ust. 1 oraz art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów postępowania skarżący stwierdził, że nie przesłuchano funkcjonariusza Policji, który uczestniczył w interwencji w lokalu, jak też nie przesłuchano osoby, która była naocznym świadkiem nie wpuszczenia go do lokalu. Stwierdzi też, że pominięto zeznania świadka potwierdzającego wyrzucenie go z domu, a także zakwestionował wiarygodność zeznań przesłuchanych świadków. Zdaniem skarżącego, nie opuścił on miejsca stałego pobytu dobrowolnie, gdyż został wyrzucony przez syna. Traktuje dom jako miejsce swojego zamieszkania i cały czas zamierza do lokalu powrócić. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Pismem z 2 lipca 2019 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów: wyroku Sądu Rejonowego z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt [...] z uzasadnieniem, wyroku Sądu Okręgowego z dnia 6 listopada 2013 r. sygn. akt [...] z uzasadnieniem, c) protokołu rozprawy przed Sądem Rejonowym z 11 października 2012 r. sygn. akt [...], d) protokołu rozprawy przed Sądem Rejonowym z dnia 22 listopada 2012 r. sygn. akt [...], których kopie załączono do pisma - na okoliczność podjęcia przez skarżącego działań prawnych i faktycznych potwierdzających jego zamiar stałego przebywania w lokalu przy ul. P w K, e) zaświadczenia Noclegowi i Schroniska dla Bezdomnych Mężczyzn z 30 marca 2018 r., które skarżący załączył do skargi - na okoliczność przymusowego opuszczenia lokalu przez skarżącego. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący wniósł przeciwko uczestnikowi (synowi) pozew o przywrócenie posiadania lokalu, a zatem podjął działania prawne potwierdzające jego zamiar stałego przebywania w lokalu. Zatem dowodzi to jednoznacznie braku dobrowolności w opuszczeniu lokalu przez skarżącego gdyż podejmował kilkakrotne próby powrotu do lokalu, co jednak skutecznie uniemożliwił mu syn. Dodatkowo podniósł, że już z końcem 2011 r. skarżący zamieszkał w noclegowni, co potwierdza, że nie opuścił on lokalu w sposób dobrowolny. Sąd dopuścił dowód z wymienionych dokumentów na zawnioskowana okoliczność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga podlega oddaleniu. Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2018.2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2018.1302) - dalej "p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie (odpowiednio wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Rozpoznając przedmiotową sprawę w tak zakreślonych granicach Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa i brak jest podstaw o wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji - dalej: "u.e.l.". Zgodnie z art. 33 ust. 1 cyt. ustawy ewidencyjnej obywatel polski, który opuszcza miejsce pobytu stałego albo opuszcza miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się. Stosownie do treści art. 35 tej ustawy, właściwy organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 (posiadającego tytuł prawny do lokalu), decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Zgodzić się należy ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie, że literalne brzmienie art. 35 ustawy ewidencyjnej sprowadza się do konieczności wymeldowania każdej osoby, która nie przebywa w miejscu stałego pobytu. Czynność ta ma bowiem charakter czynności materialno-technicznej zmierzającej do potwierdzenia istniejącego stanu faktycznego. Nadto, nieprzebywanie (opuszczenie lokalu) powinno mieć cechę trwałości i dobrowolności lub powinno wynikać z czynności właściwego organu mających oparcie w przepisach prawa. Przyjęte w orzecznictwie kryterium tzw. "dobrowolności", zawężające w istocie rozumienie pojęcia "opuszczenia lokalu" nie może być jednak odnoszone do wszelkich przypadków opuszczenia lokalu wbrew woli zainteresowanego. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy skarżący podnosi, że nie wyprowadził się z przedmiotowego lokalu w sposób dobrowolny, a został pozbawiony dostępu do niego przez syna – co nastąpiło wbrew jego woli. Twierdził, że nie porzucił zamiaru powrotu do lokalu i podejmował kroki prawne w celu przywrócenia naruszonego posiadania. W postępowaniu przed sądem przedłożył protokoły rozpraw z postępowania o przywrócenie posiadania przez sądem powszechnym oraz wyroki sądu I i II instancji, na mocy których prawomocnie oddalono powództwo skarżącego przeciwko wnioskodawcy o przywrócenie naruszonego posiadania przedmiotowego lokalu. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w prawomocnym wyroku z dnia 15 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 1021/15 – który to orzekający w niniejszej sprawie Sąd w pełni podziela – "(...) w sprawie o wymeldowanie istotne jest ustalenie faktu pobytu w danym lokalu, a nawet bezprawne usunięcie z lokalu i uniemożliwienie zamieszkiwania wbrew woli osoby zameldowanej, nie jest przeszkodą do wymeldowania, w sytuacji, gdy nie doszło do przywrócenia jego posiadania." Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z powodu konfliktu rodzinnego i agresywnego zachowania skarżącego względem wnioskodawcy i jego matki, skarżący nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od 2012 r. W istocie skarżący podejmował kroki prawne w celu odzyskania utraconego posiadania. Niemniej jednak jego powództwo o przywrócenie utraconego posiadania zostało oddalone na mocy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego z dnia 29 listopada 2012 r. sygn. akt [...]. Apelacja skarżącego od ww. wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego Wydział II Cywilny Odwoławczy z 6 listopada 2013 r. Z wyroków tych sąd administracyjny przeprowadził dowód w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a. Z uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji wynika, że powództwo wniesione przez skarżącego wykazało cechy rażącego nadużycia prawa w rozumieniu art. 5 k.c. dlatego zostało oddalone. Sąd powszechny wskazał między innymi na skazanie skarżącego wyrokami karnymi za znęcanie się nad wnioskodawcą i jego matką oraz za groźby karalne względem nich (w tym groźbę pozbawienia życia), podpalenie drzewa w ogrodzie wnioskodawcy wiosną 2012 r., wulgarne wyzywanie wnioskodawcy i jego matki, zaatakowanie matki wnioskodawcy na ulicy w czerwcu 2012 r. grożenie jej i ubliżanie, a także na złożenie przez skarżącego wizyty w wnioskodawcy w lipcu 2012 r., podczas której skarżący miał ze sobą maczetę. Podkreślić należy, że o trwałości opuszczenia lokalu świadczy znaczny upływ czasu od opuszczenia przez skarżącego przedmiotowego lokalu oraz zgodne twierdzenia skarżącego i wnioskodawcy, że od tego czasu skarżący nie przebywa w przedmiotowym lokalu. Stan ten trwa niezmiennie od 2012 r. A zatem trwałe opuszczenie lokalu mieszkalnego skorelowane z brakiem możliwości (prawnych i faktycznych) powrotu do tego mieszkania prowadzi do wniosku, że poprawne były decyzje organów obu instancji o wymeldowaniu. Brak realnych oraz prawnych możliwości zamieszkania w spornym lokalu przez skarżącego uzasadniał stanowisko przyjęte przez organy obu instancji o jego wymeldowaniu (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 2874/16). W takiej sytuacji deklarowany przez skarżącego zamiar powrotu do lokalu jest jedynie jego subiektywnym oświadczeniem nie znajdującym pokrycia w obiektywnych okolicznościach stanu faktycznego sprawy, a tym samym nie może wywołać skutku w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji o wymeldowaniu. Konkludując podkreślić należy, że zameldowanie na pobyt stały służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma potwierdzać fakt pobytu osoby w miejscu, w którym jest zameldowana. W niniejszej sprawie bezspornie udowodniono, że skarżący nie mieszka w miejscu swego stałego meldunku, nie znajduje się tam jego centrum życiowe, a nadto brak jest prawnej i faktycznej możliwości powrotu do tego miejsca ponieważ wytoczone przez skarżącego powództwo o ochronę posiadania w tym zakresie zostało prawomocnie oddalone. Zasadnie zatem orzeczono o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z lokalu przy ul. P w K. W konsekwencji nie mogą zasługiwać na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia zasad postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 78 § 1 K.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Co prawda w toku postępowania administracyjnego organy nie miały wiedzy o podjętych przez skarżącego krokach prawnych w celu ochrony posiadania (skarżący powołał się na te okoliczności dopiero w toku postępowania przed sądem administracyjnym), nie mniej jednak wobec faktu, że próby te okazały się nieskuteczne, okoliczność ta nie może doprowadzić do zmiany zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie to mimo nieaktualnego uzasadnienia w zakresie stwierdzenia braku podejmowania przez skarżącego środków pranych dla ochrony posiadania – odpowiada prawu. Sąd nie dopatrzył się także w działaniach organu naruszenia prawa zarówno na płaszczyźnie procesowej jak i materialnej. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a.