III SA/Kr 241/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania pierwszej instancji postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podał, że nie ma nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Zadeklarował brak stałych dochodów. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że nie ma możliwości opłacenia obrońcy bez uszczerbku dla swego utrzymania. Poczynił wzmiankę o bezskuteczności egzekucji zasądzonych alimentów. Nadmienił, że nie zna się na przepisach prawa. Podniósł, że nie ma możliwości swobodnego dojazdu na rozprawę oraz swobodnego kontaktu z obrońcą spoza okolicy jego miejsca zamieszkania. W oparciu o przedstawione przez organ wraz ze skargą akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, iż skarżący zamieszkuje z matką p. G. K. Ma zasądzone na swoją rzecz alimenty w kwocie po 400 zł miesięcznie. Egzekucja tych świadczeń jest jednak bezskuteczna (k. 38, 22v., 20, 15, 12v., 8, 6). Dodatkowo w oparciu o akta spraw prowadzonych w tutejszym wojewódzkim sądem administracyjnym pod sygn. III SA/Kr 605/11, III SA/Kr 970/11, III SA/Kr 674/11, III SA/Kr 31/12 na zasadzie notorii urzędowej znanym pozostaje, że do matki skarżącego należy objęty zajęciem komorniczym dom o powierzchni 482 m2 ze 100 metrową powierzchnią mieszkalną. Nie posiada ona zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Ostatnio wysokość dochodu gospodarstwa domowego szacowała na 400 zł. Wcześniej korzystała także ze wsparcia oferowanego przez ośrodki pomocy społecznej. Na gaz i energię elektryczną przeznaczała ostatnio ponad 300 zł, na wodę 111 zł. Ma jednak problemy z regulowaniem tych należności. Boryka się ze schorzeniami zdrowotnymi, które ograniczają jej zdolność do poruszania się. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest orzeczona przez organy odmowa przyznania pomocy społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6329" (vide: zarządzenie z 24.02.2012 r.) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jego wniosek należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami znanymi z urzędu jest wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Pewne nieścisłości należy zaś położyć na karb nieporadności strony. Sytuacja skarżącego jest nieszczególna. Tak bowiem należy postrzegać osobę deklarującą brak stałych miesięcznych dochodów, funkcjonującą w rodzinie mającej problemy z regulowaniem podstawowych należności, której członkowie borykają się z problemami zdrowotnymi. Okoliczność, że do matki skarżącego należy dom w którym zamieszkuje nie zmienia tego oglądu. Nadto nie można tracić z pola widzenia, że możliwości swobodnego nim rozporządzenia są ograniczone. Biorąc to wszystko pod uwagę i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W przedstawionej sytuacji skarżący nie jest bowiem w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W konsekwencji działanie takie stanowić będzie dla skarżącego pomoc, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.