III SA/Kr 242/12
WyrokWSA w Krakowie2012-10-18
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Krystyna Kutzner, Janusz Bociąga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchylenie decyzji przyznającej świadczenia rodzinne na podstawie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych może nastąpić ze skutkiem wstecznym (ex tunc)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej przyznającej świadczenia rodzinne na podstawie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma charakter konstytutywny i może wywoływać skutki prawne wyłącznie na przyszłość (ex nunc), a nie wstecz (ex tunc). Niedopuszczalne jest wstrzymanie wypłaty świadczeń od daty wcześniejszej niż data wydania decyzji uchylającej lub zmieniającej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji przyznającej M. S. zasiłek rodzinny i dodatki. Po otrzymaniu renty z tytułu niezdolności do pracy, organ pierwszej instancji uchylił decyzję przyznającą świadczenia rodzinne ze skutkiem od 1 stycznia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję, wskazując na naruszenie procedury i błędne zastosowanie skutku wstecznego. Prokurator Rejonowy zaskarżył decyzję SKO, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i błędne ustalenia faktyczne. Sąd administracyjny oddalił skargę Prokuratora, podzielając stanowisko SKO co do naruszeń proceduralnych przez organ pierwszej instancji, ale jednocześnie korygując stanowisko SKO co do momentu wejścia w życie uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Prokuratora Rejonowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (spr.) SO del. Janusz Bociąga Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego skargę oddala
Burmistrz Miasta i Gminy w dniu [...] 2010r. wydał decyzję Nr [...] przyznającą uczestniczce postępowania M. S. (dalej zwaną uczestniczką) na syna S. S.: 1/ zasiłek rodzinny w kwocie 91,00 zł miesięcznie, 2/ dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w kwocie 80,00 zł miesięcznie – oba te zasiłki na okres od 1 listopada 2010r. do dnia 31 października 2011 r. oraz jednorazowo dodatek do zasiłku rodzinnego w tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie 100,00 zł .
W przedmiotowej decyzji zostało zawarte pouczenie m.in. o treści art.25 ust.1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz.992 ze zm.) , zgodnie z którym w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, osoba, o której mowa w art. 23 ust.1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne.
W dniu 07 kwietnia 2011 r. uczestniczka dostarczyła do organu kserokopię decyzji o przyznaniu jej - do dnia 29 lutego 2012r. - renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową . Świadczenie to zostało przyznane od dnia 01 grudnia 2010 r. wysokości netto za miesiąc grudzień 2010 r. 1.107,67 zł.
W związku z powyższą okolicznością organ I instancji w dniu 07 kwietnia 2011r. wydał " Zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego" w sprawie wydania decyzji dotyczącej świadczeń rodzinnych. Na dokumencie tym znajduje się odręczna adnotacja uczestniczki , że została poinformowana o konieczności uchylenia decyzji oraz nienależnie pobranych świadczeniach oraz że " wyrazi zgodę po wydaniu decyzji uchylenie + zwrot".
W tym samym dniu tj. 07 kwietnia 2010r. organ wydał " Zawiadomienie " o zakończeniu postępowania w sprawie o wydanie decyzji dotyczącej świadczeń rodzinnych i w trybie art.10 Kodeksu postępowania administracyjnego pouczył uczestniczkę , że przysługuje jej prawo zapoznania się z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zgłoszenia uwag i wniosków. Jednocześnie organ pouczył uczestniczkę , że z aktami sprawy można zapoznać się w terminie 10 dni od dnia otrzymania przedmiotowego zawiadomienia.
Pismem z dnia 08 kwietnia 2011r. M. S. poinformowała organ , że wyraża zgodę na " otrzymanie od Was 1 decyzji zamiast 2 decyzji , ale nie zgadza się na zwrot nienależnie pobranych świadczeń za m-ce I, II, III 2011 rok ...". Uczestniczka oświadczyła , że była w tym okresie na zasiłku z MOPS-u i nie otrzymała z ZUS-u żadnych świadczeń. Jak stwierdziła w tym piśmie " prawo nie działa wstecz".
Burmistrz Miasta i Gminy, działając na podstawie :
- art. 3 pkt. 24 lit. d, art. 5, art. 6, art. 8, art. 13, art. 14, art. 32 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych,
- art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego
- Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z dnia 15 czerwca 2005 r.) –
decyzją z dnia [...] 2011r. nr [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...] 2010r. nr [...] przyznającą M. S. zasiłek rodzinny wraz dodatkami na syna S. S.
Jednocześnie organ wstrzymał wypłatę powyższych świadczeń z dniem 01 kwietnia 2011r.
W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ podniósł, że zgodnie z art. 5 ust 2 ww. ustawy , zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 583,00 zł. W przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany tj. 68 zł w okresie zasiłkowym 2010/2011, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje.
W ocenie organu , materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy pozwala przyjąć, iż dochód z 2009 roku, który stanowił podstawę ustalania prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2010/2011 wyniósł 4.800,00zł oraz uwzględniając dochód uzyskany , to dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie uczestniczki wynosi 753,84 zł i przekracza kryteria dochodowe uprawniające do otrzymania ww. świadczeń.
Ponadto organ podniósł , że zgodnie z § 18 pkt. 3 ww. rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 02 czerwca 2005r. " w przypadku, gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym pełnym miesiącu od uzyskania dochodu'' .W niniejszej sprawie świadczenia rodzinne nie przysługują od dnia 01 stycznia 2011r.
Wskazując na powyższe okoliczności organ stwierdził , że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w art. 32 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych umożliwiające uchylenie decyzji przyznającej świadczenia bez zgody strony. Ponadto organ podniósł, że w dniu 07 kwietnia 2011r. M. S. zapoznała się z aktami sprawy , została poinformowana o konieczności uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne , lecz nie zgłosiła żadnych istotnych uwag, które miałyby wpływ na ustalenia merytoryczne , dlatego zasadne było wydanie przedmiotowej decyzji .
W odwołaniu od powyższej decyzji M. S. wniosła o jej uchylenie i ponowne jej rozpatrzenie podnosząc , że w okresie od stycznia do marca 2011r. otrzymywała tylko zasiłek z Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej i nie wiedziała , czy zostanie przyznana jej renta z tytułu niezdolności do pracy. Decyzję o przyznaniu renty otrzymała , jak pisze , pod koniec kwietnia 2011r. , a wypłacone pieniądze przeznaczyła na koszty leczenia i spłatę długów , które zaciągnęła na zaspokojenie podstawowych potrzeb swoich i dziecka oraz na jego rehabilitację i leczenie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy stwierdziło, że decyzja organu I instancji nie jest prawidłowa, w związku z czym należało ją uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji przytoczył treść art. art. 3 pkt 24 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych i stwierdził , że świadczenie z tytułu renty stanowi dochód uzyskany w rozumieniu powyższego przepisu, a więc zgodnie z § 18 ww. rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych.
Niezależnie od oceny prawidłowości obliczenia przez organ I instancji dochodu rodziny w związku z uzyskaniem dodatkowego dochodu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło , że akta sprawy nie zawierają zawiadomienia o wszczęciu postępowania i " trudno uznać w sposób dorozumiany, że postępowanie faktycznie zostało wszczęte, nawet jeżeli Organ I instancji przeprowadził czynności dowodowe pozwalające zweryfikować stan faktyczny w sprawie. Nie wszczynając formalnie postępowania Organ I instancji naraża się na zarzut naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu."
W ocenie organu odwoławczego, drugą istotną kwestią w rozpatrywanej sprawie jest moment , z jakim następuje uchylenie decyzji przyznającej świadczenia. Decyzja organu I instancji o przyznaniu świadczeń rodzinnych jest decyzją ostateczną .
Art. 32 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych , dopuszczający możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej , na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych , bez zgody strony , ma charakter przepisu lex specialis w stosunku do uregulowań zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Organ odwoławczy podniósł , że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem tut. Sądu , uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji organu pierwszej instancji następuje ze skutkiem ex nunc tj. w dacie wydania decyzji zmieniającej lub uchylającej decyzje ostateczną. Brak jest zatem podstaw , zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego , by zmieniać lub uchylać ostateczną decyzję przyznającą prawo do świadczeń rodzinnych ze skutkiem ex tunc, tj. wstecz z chwilą zaistnienia zmiany sytuacji dochodowej uprawnionego , czy też pobrania świadczenia nienależnie pobranego.
Zarówno zmiana decyzji pierwotnej, jak i jej uchylenie ma charakter konstytutywny, ponieważ decyzja ta wpływa na dotychczasowy zakres przyznanych świadczeń rodzinnych. Ze względu na konstytutywny charakter decyzji może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc, tj. na przyszłość od daty wydania decyzji.
W związku z powyższym , w ocenie organu odwoławczego, Burmistrz Miasta i Gminy błędnie uchylił swoją wcześniejszą decyzję ostateczną przyznającą uczestniczce świadczenia rodzinne wraz z dodatkami – ze skutkiem ex tunc tj. od dnia 01 stycznia 2011r. , gdyż był uprawniony do uchylenia przedmiotowej decyzji ze skutkiem ex nunc tj. w dacie wydania zaskarżonej decyzji , a więc z dniem [...] 2011r.
Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożona przez Prokuratora Rejonowego, który zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa procesowego , a to art.7, art.77, art.80 oraz art.107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego . Wskazane naruszenia , w ocenie Prokuratora , miały wpływ na wynik sprawy .
W uzasadnieniu skargi podniesiono , że Samorządowe Kolegium Odwoławcze oparło się na błędnej analizie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, z których jednoznacznie wynika , że M. S. w dniu 07 kwietnia 2011r. została powiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego. Ponadto, zdaniem Prokuratora, uczestniczka została zawiadomiona również o zakończeniu tego postępowania oraz pouczona o prawie zapoznania się z całością akt sprawy oraz zgłoszeniem uwag i wniosków w trybie art.10 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ponadto Prokurator nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego wedle którego uchylenie decyzji ostatecznej przyznającej świadczenia rodzinne nie mogło nastąpić ze skutkiem ex tunc tj. od dnia 01 stycznia 2011r. , lecz ze skutkiem ex nunc tj. w dacie wydania zaskarżonej decyzji , a więc z dniem [...] 2011r.
Zdaniem skarżącego Prokuratora, z treści decyzji organu pierwszej instancji wynika, że wstrzymanie świadczenia następuje z dniem 1 kwietnia 2011r., natomiast nie przysługują one M. S. od dnia 1 stycznia 2011r.
Prokurator podniósł, że zgodnie z art.26 ust.1 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenia rodzinne wypłaca się nie później niż do ostatniego dnia miesiąca , za który przyznane zostało świadczenie rodzinne , zatem niemożliwe jest wstrzymanie wykonania decyzji w innym dniu niż pierwszy dzień danego miesiąca, a tym konkretnym stanie faktycznym – z dniem 1 kwietnia 2011r.
Reasumując, Prokurator zarzucił, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze oparło się o ustalenia będące w rażącej sprzeczności z treścią dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy.
Utrzymanie w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji , w ocenie Prokuratora , narusza zasady praworządności.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Odpowiadając na zarzuty skargi organ stwierdził , że do znajdujących się w aktach sprawy zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, nie zostały dołączone potwierdzenia odbioru tych dokumentów , a z odręcznej adnotacji M. S. na zawiadomieniu o wszczęciu postępowania nie wynika, z jaką datą została poinformowana o tej czynności. Wskazane okoliczności uzasadniały uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.
Ponadto organ ma obowiązek wstrzymania się od wydania decyzji do czasu złożenia oświadczenia przez stronę postępowania w terminie wyznaczonym w zawiadomieniu o zakończeniu postępowania, wydanym na podstawie art.10 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :
Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2002 .1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 2012 .270) .
Z kolei art.134 § 1 w/w ustawy stanowi , że sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to , że Sąd ma prawo , a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa , a także wszystkie przepisy , które powinny znaleźć zastosowanie w rozpatrywanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji , nawet , gdy dany zarzut nie został podniesiony ( wyrok WSA w Warszawie , z dnia 25.02.2004 r , syg.akt III S.A. 1456/02 , Lex nr 113588 ).
Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić , że w rozpatrywanej sprawie zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego , jakkolwiek Sąd nie podzielił w całości ani zarzutów skargi , ani stanowiska organu odwoławczego.
W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę , za uzasadniony należy uznać zarzut, że uczestniczka postępowania M. S. została poinformowana o wszczęciu postępowania administracyjnego " w sprawie wydania decyzji dot. świadczeń rodzinnych". Powyższą okoliczność potwierdza pismo uczestniczki z dnia 08 kwietnia 2011r. , w którym potwierdziła fakt swojej obecności w Miejsko-Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w dniu 07 kwietnia 2011r. Mimo braku potwierdzenia odbioru " Zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego", odręczna adnotacja uczestniczki na tym zawiadomieniu w sposób dostateczny dowodzi , że twierdzenie skarżącego Prokuratora o spełnieniu przesłanki określonej w art.61 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nakazującej zawiadomić wszystkie strony będące stronami w sprawie o wszczęciu postępowania z urzędu – należy uznać za udowodnione.
Stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że nie można w sposób dorozumiany uznać , że w niniejszej sprawie postępowanie faktycznie zostało wszczęte , jest w sprzeczności z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy i stanowi wyraz nadmiernego formalizmu ze strony organu .
Zauważyć jednak należy , że organ ogólnikowo określił w zawiadomieniu przedmiot postępowania tj. " w sprawie wydania decyzji dot. świadczeń rodzinnych " , nie precyzując , czego konkretnie to postępowanie dotyczy. Z adnotacji skarżącej wynika, że została poinformowana o konieczności uchylenia decyzji przyznającej jej świadczenia rodzinne oraz o nienależne pobranie tych świadczeń ; tak więc są to dwa różne postępowania .
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że odmienna jest sytuacja , jeżeli chodzi o zawiadomienie o zakończeniu postępowania.
Jak wyżej podniesiono, organ wydając zawiadomienie o zakończeniu postępowania "w sprawie wydania decyzji dot. świadczeń rodzinnych ", pouczył uczestniczkę o treści art.10 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ administracji publicznej obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania , a przed wydaniem decyzji umożliwić im, wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Zawiadomienie o zakończeniu postępowania zostało wydane w tym samym dniu , w którym nastąpiło wszczęcie przedmiotowego postępowania tj. w dniu 07 kwietnia 2011r. Data wydania powyższego zawiadomienia musi budzić uzasadnione zastrzeżenia z trzech powodów: po pierwsze – uczestniczka w dniu następnym po wszczęciu postępowania złożyła pismo dotyczące przedmiotowego postępowania , w którym przedstawiła swoje stanowisko odnośnie uchylenia decyzji przyznającej jej świadczenia rodzinne na dziecko oraz obowiązku zwrotu tych świadczeń . Powyższa okoliczność świadczy o tym , że postępowanie w sprawie nie mogło zakończyć się przed wyjaśnieniem wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a szczególności bez umożliwienia uczestniczce przedstawienia swojego słusznego interesu .
Po drugie – skoro organ wyznaczył w zawiadomieniu o zakończeniu postępowania termin 10 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma - na zapoznanie się z aktami sprawy , niedopuszczalne było wydanie decyzji przed upływem tego terminu.
W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wydał decyzję w dniu [...] 2011r. , a zatem w dniu następnym po wszczęciu postępowania w tej sprawie , bez zachowania wyznaczonego przez organ terminu do zapoznania się z aktami sprawy oraz umożliwienia uczestniczce wypowiedzenia się w sprawie.
Po trzecie – z akta sprawy nie wynika, że zawiadomienie o zakończeniu postępowania zostało skarżącej doręczone .
W związku z powyższym należy stwierdzić, że zarzut skargi , iż organ pierwszej instancji nie naruszył przepisów proceduralnych w zakresie art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego , jest nieuzasadniony .
Ponadto należy podnieść , iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się , że zarzut naruszenia art.10 Kodeksu postępowania administracyjnego może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, iż zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych ( postanowienie NSA z dnia 22 marca 2012r. , II GSK 431/12) .
Z okoliczności rozpatrywanej sprawy wynika , że uczestniczka nie miała możliwości przedstawienia swojego stanowiska, skoro organ pierwszej instancji wydał decyzję w dniu następnym , po wszczęciu postępowania w sprawie , a jedyne pismo skarżącej wpłynęło do organu w dniu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji . Takie postępowanie organu narusza zasadę określoną w art.8 Kodeksu postępowania administracyjnego , zgodnie z którą organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Niezależnie od powyższego , należy zauważyć , że podstawą prawną wydania decyzji przez organ pierwszej instancji był art.32 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi , że organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną , na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych , jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych , członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Przytoczony przepis stanowi o nadzwyczajnym trybie umożliwiającym zmianę lub uchylenie decyzji administracyjnej i stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej , dlatego powinien być stosowany w ściśle określonych w nim sytuacjach. Wystąpienie przesłanek wymienionych w tym przepisie uprawnia właściwy organ do wydania decyzji orzekającej o zmianie lub utracie świadczenia rodzinnego , bądź też okresu , na jaki to świadczenie zostało przyznane , jednak z zastrzeżeniem , że takie działanie jest możliwe jedynie ze skutkiem na przyszłość. Podkreślić należy , że uchylenie lub zmiana decyzji przyznającej świadczenie rodzinne na podstawie art.32 ww. ustawy , nie może nastąpić z mocą wsteczną. Decyzja wydana w oparciu o wskazany przepis jest aktem administracyjnym wywołującym skutek prawny od momentu jej wydania lub od momentu wskazanego w jego rozstrzygnięciu co do uzyskanego przez stronę prawa do świadczenia rodzinnego w okresie , gdy strona z tego prawa korzysta. Decyzja taka zatem wpływa na dotychczasowy zakres uprawnień strony. Oznacza to , że decyzja ma charakter konstytutywny. Ze względu na ten konstytutywny charakter decyzja taka może wywierać wyłącznie skutki ex nunc, czyli kształtujące sytuację strony wyłącznie na przyszłość.
Sąd w powyższym zakresie podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego , jednak twierdzenie tego organu , że uchylenie decyzji przyznającej świadczenia rodzinne mogło nastąpić od daty wydania tej decyzji tj. z dniem [...] 2011r. – należy uznać za nie zgodne z prawem.
Zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę niedopuszczalne jest , aby organ w decyzji wskazywał datę , od której następuje uchylenie dotychczasowej decyzji , bowiem skuteczne uchylenie lub zmiana decyzji , na podstawie której świadczenie zostało przyznane , dokonuje się dopiero w momencie , kiedy rozstrzygnięcie w tym przedmiocie staje się decyzją ostateczną.
Skutki uchylenia decyzji administracyjnej wstecz mogą być wskazane wyłącznie w decyzjach o charakterze deklaratoryjnym .
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że niedopuszczalne było wstrzymanie wypłaty przyznanych świadczeń rodzinnych od dnia 01 kwietnia 2011r. , gdyż stanowi to naruszenie art.32 ust.1 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 04 lutego 2010r , sygn. akt I OSK 1208/09 stwierdził m.in. " z uwagi na konstytutywny charakter decyzji wydawanej w trybie art.32 ust.1 u.ś.r. niedopuszczalne jest , aby organy wskazywały datę , od której następuje uchylenie dotychczasowej decyzji , a jedynie w sytuacji uznania , iż świadczenie miało charakter świadczenia nienależnego , ustalenie daty tego świadczenia jest uzasadnione".
Sąd w rozpatrywanej sprawie podzielił powyższe stanowisko.
Reasumując należy stwierdzić , że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie uchyliło , w trybie art.138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia , gdyż została ona wydana z naruszeniem wyżej wskazanych przepisów postępowania , a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Skarga Prokuratora Rejonowego nie może być uwzględniona , gdyż wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte w zaskarżonej decyzji nie dają podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego ww. rozstrzygnięcia .
W tym stanie rzeczy , Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270) , orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło