III SA/Kr 25/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2017 r. sprawy ze skargi A. S. na punkt II. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla decyzję w zaskarżonej części. Decyzją z dnia [...] 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta odmówił przyznania A. S. świadczenia wychowawczego na dziecko: A. S. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dochód członków rodziny wnioskodawczyni za 2014 r. wyniósł łącznie 41.402,28 zł, w tym dochód A. S. w wysokości – 29.389,98 zł oraz dochód z tytułu renty rodzinnej na dziecko A. S. w wysokości – 12.012,30 zł. Organ I instancji stwierdził, że w przypadku rodziny wnioskodawczyni nastąpiła utrata dochodu w wysokości 29.389,98 zł oraz uzyskanie dochodu z tytułu pobierania zasiłku dla bezrobotnych od dnia 10 grudnia 2015 r. w kwocie - 717,30 zł w stosunku do 2014 roku, który był podstawą ustalania dochodów rodziny. Miesięczny dochód rodziny wyniósł zatem – 1.718,33 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje kwotę 859,17 zł, która przekracza dopuszczalną ustawo kwotę dochodu 800 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydenta Miasta A. S. opisała swoja trudną sytuację życiową. Podniosła, że od 11 września 2015 r. jest zarejestrowana w Grodzkim Urzędzie Pracy i przez pierwsze trzy miesiące nie otrzymywała zasiłku, późnej przez kolejne trzy miesiące otrzymywała zasiłek w wysokości 717,30 zł, a przez następne po 572,87 zł. Obecnie odwołująca się nie posiada już prawa do zasiłku, a jej jedynym stałym dochodem jest renta rodzinna przyznana na dziecko – obecnie w wysokości 901,16 zł. Decyzją z dnia 27 października 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 2 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 5, pkt 6, pkt 13, pkt 14, pkt 16, pkt 19 i pkt 20, art. 4 ust. 1-3, art. 5 ust. 1 i 3, art. 7 ust. 1 i 3, art. 10 ust. 1, art. 13, art. 18 ust. 1, art. 27 ust. 3 i art. 48 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195), art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. nr [...] i orzekło w ten sposób, że w pkt I przyznało A. S. prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko: A. S. w okresie od 1 października 2016 r. do 30 września 2017 r. w kwocie 500,00 zł miesięcznie, a pkt II odmówiło przyznania A. S. prawa do świadczenia wychowawczego na wymienione wyżej dziecko w okresie od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2016 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że A. S. w roku 2014 uzyskała dochód z tytułu zatrudnienia w oparciu o umowę o pracę w kwocie 39.288,91 zł. Jednakże umowa ze stroną ustała z dniem 31 sierpnia 2015 r., a dochód z tego źródła jest tzw. dochodem utraconym, którego - zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci - nie należy brać pod uwagę. Kolegium wskazało również, że A. S. została najpierw uznana za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a następnie decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015 r. przyznano jej od dnia 10 grudnia 2015 r. prawo do zasiłku dla bezrobotnych, który za pierwszy pełny miesiąc po jego uzyskaniu, czyli styczeń 2016 r. wynosił 831,10 zł brutto, czyli 717,30 zł netto. Z kserokopii decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2016 r. wynika natomiast, że A. S. od dnia 10 września 2016 r. utraciła prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Zatem otrzymywany przez odwołującą się zasiłek dla bezrobotnych także należy uznać za dochód utracony w świetle art. 2 pkt 19 lit. b wymienionej wyżej ustawy. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 19 lipca 2013 r. przyznał małoletniej córce strony rentę rodzinną (po zmarłym ojcu) od dnia 5 czerwca 2013 r. w kwocie 987,85 zł miesięcznie. Kolegium uznało więc, że po dniu 10 września 2016 r. na dochód rodziny A. S. składa się tylko renta rodzinna, a zatem dochód w rodzinie strony wynosi 987,85 zł miesięcznie, co daje 493,93 zł w przeliczeniu na jednego członka rodziny. Oznacza to, zdaniem Kolegium, że rodzina odwołującej się spełnia ustawowe (art. 5 ust. 1 ustawy) kryterium dochodowe do ubiegania się o świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko w rodzinie, poczynając od dnia 1 października 2016 r. do końca okresu zasiłkowego, czyli do 30 września 2017 r. Kolegium podało, że skoro utrata dochodu z tytułu zasiłku dla bezrobotnych nastąpiła 10 września 2016 r., to prawo do świadczenia wychowawczego należało ustalić od dnia 1 października 2016 r., a nie za miesiące wcześniejsze. Organ odwoławczy dodał przy tym, że przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (art. 5 ust. 2) w tego typu przypadkach nie zezwalają na przyznanie i wypłatę świadczenia wychowawczego za niepełny miesiąc (wrzesień 2016 r.), a tym bardziej za miesiące wcześniejsze. Zatem Kolegium nie mogło przyznać wnioskowanego świadczenia za okres, kiedy dochód rodziny strony był formalnie wyższy niż ustawowe kryterium dochodowe wynoszące 800,00 zł, czyli za okres od 1 kwietnia do 31 sierpnia 2016 r. Kolegium stwierdziło, że wprawdzie w kwietniu i maju 2016 r. zasiłek dla bezrobotnych wypłacany A. S. wynosił faktycznie 572,87 zł netto miesięcznie i był niższy niż za miesiąc styczeń 2016 r., kiedy wynosił 717,30 zł netto, jednak obliczając dochód rodziny strony, w tym tzw. dochód uzyskany z tytuły wypłaconego zasiłku dla bezrobotnych, organ I instancji musiał się kierować dyspozycją art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zdaniem Kolegium, ewentualna zniżka wysokości zasiłku dla bezrobotnych w trakcie trwania tego prawa nie może być traktowana jako źródło utraty dochodu. Przeszkodą do takiego rozumowania jest bowiem fakt, że decyzja z grudnia 2015 r. o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych dla A. S. w tym czasie nie uległa zmianie, uchyleniu lub wstrzymaniu, ale była dokumentem statuującym pewne prawa dla strony nieprzerwanie przez 9 miesięcy, aż do dnia 10 września 2016 r. Kolegium wskazało, że choć decyzja organu I instancji na dzień jej wydania, czyli 25 sierpnia 2016 r. była prawidłowa, to zanim stała się ona ostateczna, zmieniła się sytuacja dochodowa rodziny, którą organ odwoławczy musiał wziąć pod uwagę rozpoznając sprawę w zwyczajnym toku postępowania Pismem z dnia 9 grudnia 2016 r. A. S. wniosła skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się jej zmiany poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia wychowawczego na córkę za okres od 1 kwietnia do 30 września 2016 r., ewentualnie wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji w tym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem następstw utraty dochodu z tytułu zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że utraciła dochód uzyskiwany z tytułu zasiłku dla bezrobotnych, a w związku z tym również i on nie powinien być brany pod uwagę. Ponadto skarżąca uważa, że krzywdzące jest branie pod uwagę drugiej wypłaty zasiłku dla bezrobotnych, gdyż był on wówczas najwyższy i nie był równy we wszystkich miesiącach, a tym samym nie odzwierciedlał faktycznego dochodu miesięcznego. Zdaniem skarżącej, sprawiedliwiej byłoby, gdyby dochód ten był uśredniony. Skarżąca podała, że początkowo przez pierwsze 3 miesiące nie miała prawa do zasiłku, a po tym czasie przez 9 miesięcy otrzymywała zasiłek dla bezrobotnych - łącznie za ten okres 5.670,27 zł, co po podzieleniu na 12 miesięcy dawało jej miesięcznie do dyspozycji kwotę 472,52 zł, a nie 717,30 zł - jak podano w decyzji I i II instancji. Skarżąca stwierdziła, że jej jedynym stałym dochodem miesięcznym jest renta rodzinna wypłacana w kwocie 901,16 zł (kwota po waloryzacji renty rodzinnej z dnia 1 marca 2016 r.), a nie jak podano w zaskarżonej decyzji 987,85 zł miesięcznie. Zdaniem skarżącej, dochód jej rodziny w przeliczeniu na osobę począwszy od stycznia 2014 r. nie przekracza kwoty 800 zł miesięcznie, a po odliczeniu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne i składki zdrowotnej wynosi 500,52 zł na osobę miesięcznie. Uwzględniając natomiast, że do dochodu uzyskanego za rok 2014 doda się uśredniony miesięczny dochód uzyskany z zasiłku dla bezrobotnych w 2016 r., tj. kwotę 472,52 zł, to faktyczny dochód rodziny skarżącej na jedną osobę wynosi 736,78 zł miesięcznie. Skarżąca podniosła, że organ wydając zaskarżaną decyzję, podobnie jak organ I instancji, dokonał analizy dochodów jej rodziny wyłącznie w oparciu o rok 2014, nie uwzględniając wszystkich zmian, jakie zaszły od tego czasu do chwili obecnej. Ponadto skarżąca uważa, że organ prowadząc postępowanie naruszył szereg przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż nie dopełnił obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego ani też obowiązku dokonania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 21 marca 2017 r. skarżąca sprecyzowała, że skarga dotyczy tylko punktu drugiego zaskarżonej decyzji. Sąd stwierdza z urzędu, że: - na karcie 5 akt administracyjnych znajduje się decyzja o przyznaniu renty rodzinnej z dnia 19 lipca 2013 Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dla uprawnionej A. S., z której wynika, że kwota 988 zł stanowi podstawę opodatkowania, zaliczka na podatek odprowadzana do urzędu skarbowego wynosi 132 zł, a wysokość świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 855,85 zł; - na karcie 6 akt administracyjnych znajduje się PIT-40A za rok podatkowy 2014 wystawiony dla skarżącej A. S. przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wynika, że skarżąca w 2014 r. osiągnęła przychód 12.012,30, a zaliczka na podatek pobrana i odprowadzona przez płatnika wyniosła 1.604 zł; - na karcie 18 akt administracyjnych znajduje się zaświadczenie Grodzkiego Urzędu Pracy z dnia 24 czerwca 2016 r., z którego wynika m.in., w jakiej wysokości netto skarżąca A. S. pobierała zasiłek dla bezrobotnych w okresie od 10 grudnia 2015 r. do 31 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zdaniem Sądu, skarga A. S. jest uzasadniona. Podstawę prawną wydanych decyzji stanowi ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), która w art. 2 pkt 1 stanowi: "Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) dochodzie - oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych;" Z powyższego wynika, że w zakresie pojęcia "dochodu" ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci odsyła do ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016, poz. 1518), a ta w art. 3 stanowi m.in.: "Art. 3. Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, (...)" Już tylko z treści powyższego przepisu wynika, że do obliczenia dochodu, od wysokości którego - w przeliczeniu na osobę w rodzinie – uzależnione jest świadczenie wychowawcze (tzw. "500 plus") przyjmuje się przychody, o których mowa w cytowanym przepisie pomniejszone o należny podatek dochodowy od osób fizycznych. Mając to na względzie Sąd stwierdza, że organy administracyjne błędnie przyjęły do obliczeń dochodu w rodzinie skarżącej kwotę renty rodzinnej w wysokości 987,85 zł zamiast otrzymywanej przez skarżącą kwoty 855,85 zł miesięcznie i jednocześnie kwotę 12.012,30 zł przychodu rocznego bez pomniejszenia o kwotę zaliczki na podatek pobranej i odprowadzonej przez płatnika w wysokości 1.604 zł. Sąd zaznacza, że przy przyjęciu przez organy obu instancji prawidłowych kwot renty rodzinnej do obliczania kryterium dochodowego, dla uprawnienia skarżącej do otrzymywania świadczenia wychowawczego nie miałaby znaczenia nawet maksymalna wysokość pobieranego przez nią okresowo w zróżnicowanej wysokości zasiłku do bezrobotnych, albowiem kryterium to – zgodnie z art. 5 ust. 3 omawianej ustawy o świadczeniach rodzinnych – jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 800 zł. Sąd zauważa, że skarżąca nie tylko w skardze, ale już w odwołaniu wskazywała na źle obliczoną wysokość jej dochodów, w szczególności wskazując na źle przyjmowaną wysokość renty rodzinnej należnej jej córce A. S., która to wysokość dopiero po waloryzacji w dniu 1 marca 2016 r. niewiele przekracza kwotę 900 zł i wynosi 901,16 zł miesięcznie. Organ odwoławczy jednak nie ustosunkował się wprost do tego zarzutu, tym samym nie dostrzegając istoty problemu i naruszając przepis art. 77 kodeksu postepowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie wymienione wyżej naruszenia prawa materialnego i procesowego Sąd uchylił decyzję w zaskarżonej części. Sąd jednocześnie zaznacza, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy wezmą pod uwagę wyrażone wyżej stanowisko, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., który stanowi: "Art. 153. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia." Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. b orzekł – jak w wyroku.