III SA/Kr 252/08
PostanowienieWSA w Krakowie2008-03-31
Skład orzekający: Grzegorz Karcz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka jawna, która nie osiąga przychodów i nie posiada środków finansowych, może zostać zwolniona z kosztów sądowych i ustanowiony dla niej doradca podatkowy w postępowaniu sądowym?Ratio decidendi
Spółka jawna, która nie generuje przychodów, nie posiada środków finansowych ani majątku trwałego, a jej wspólnicy znajdują się w trudnej sytuacji materialnej, może zostać zwolniona z kosztów sądowych i ustanowiony dla niej doradca podatkowy. Prawo do sądu gwarantowane konstytucyjnie nie może być ograniczane przez trudności finansowe strony.Stan faktyczny
Spółka jawna A & A złożyła wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie podatku akcyzowego. Spółka wykazała, że nie osiąga przychodów, nie posiada środków finansowych ani majątku trwałego, a jej wspólnicy znajdują się w trudnej sytuacji materialnej (emerytura, niepełnosprawność, utrata pracy). Do wniosku dołączono dokumenty potwierdzające trudną sytuację finansową spółki i jej wspólników.Rozstrzygnięcie
Referendarz Sądowy postanowił zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych oraz ustanowić dla niej doradcę podatkowego.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2008 na posiedzeniu niejawnym wniosku A & A spółka jawna w K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi A & A spółka jawna w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc sierpień 2002 r. postanawia: I. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, II. ustanowić dla strony skarżącej doradcę podatkowego, którego wyznaczy Krajowa Rada Doradców Podatkowych.
Strona skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPPr" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego.
Reprezentujący spółkę wspólnik, który wykazał swoje umocowanie przedkładając pełny odpis z rejestru przedsiębiorców KRS oświadczył, że spółka nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem.
Wysokość majątku spółki, środków finansowych, wartość środków trwałych i wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy oszacował na 0 zł. Równocześnie wyjaśnił, że spółka nie osiąga przychodów i składa tylko zerową deklarację VAT. Nie składa też bilansu prowadząc jedynie Podatkową książkę przychodów i rozchodów.
Uwidocznił, że spółka nie ma żadnych rachunków bankowych.
Uzasadniając starania spółki zaakcentował, że kłopoty finansowe spółki wynikają z tego, że w roku 2001 r. spółka została zaskoczona upadłością firmy B S.A. od której dzierżawiła obiekt stacji paliw zlokalizowany w K. na os. [...] na podstawie umowy z dnia [...] 1999r. W wyniku tej upadłości Spółka poniosła znaczną stratę wobec nieotrzymania zapłaty za dostarczone na potrzeby B paliwa, a ponadto znacznemu wzrostowi uległy obciążenia z tytułu dzierżawy obiektu, opłat za drogę dojazdową, a także w związku z koniecznością renegocjacji umowy dzierżawy z nowym właścicielem części terenu stacji paliw. Doprowadziło to do poniesienia przez Spółkę znacznej straty z działalności gospodarczej. Podjęte działania prawne w celu odzyskania utraconych należności do tej pory nie przyniosły żadnych rezultatów. W 2004r. Spółka musiała ograniczyć obroty do zera. Od tego okresu do chwili obecnej Spółka nie osiąga jakichkolwiek przychodów, składając odpowiednią deklarację VAT, która nie wykazuje obrotu. Spółka otrzymała zawiadomienie o zamknięciu rachunku bankowego i wypowiedzeniu umowy o prowadzenie rachunku bankowego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, z powodu zaległych prowizji i opłat. Wspólnikami Spółki są T. P. oraz S. K.
T. P. liczy 71 lat, utrzymuje się wyłącznie z emerytury , która po waloryzacji od l marca 2006r. wynosi 976,33 zł. T. P. jest inwalidą II grupy z ogólnego stanu zdrowia i ograniczeniami w poruszaniu się, natomiast mąż T. P. wymaga stałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji spowodowaną nieuleczalną chorobą i koniecznością podawania bardzo drogich leków opóźniających postęp choroby. Emerytura w całości przeznaczana jest na bieżącą egzystencję i zakup niezbędnych leków, niestety wobec nie znalezienia przez Dyrektora Izby Celnej podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji podjęta została z tych skromnych środków egzekucja powodując zagrożenie egzystencji jej i jej chorego męża. Wobec wniesienia sprzeciwu do bezprawnych działań egzekucyjnych i egzekwowania zaskarżonych decyzji z emerytury współwłaściciela bez zakończenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do Spółki, Dyrektor Izby Celnej anulował wystawione tytuły egzekucyjne i zaprzestał egzekucji z emerytury. Drugim wspólnikiem jest S. K. lat 46, syn T. P., który do listopada 2006r. był bez pracy. S. K. ma na utrzymaniu trzyletnie dziecko, które wychowuje wspólnie z żoną. W dniu 17 marca 2008 r. z powodu zmian organizacyjnych w dotychczasowym miejscu zatrudnienia otrzymał on wypowiedzenie umowy o pracę i w obecnej chwili jest bez zatrudnienia które było jedynym źródłem utrzymania, wobec utraty w 2007r. przez żonę S. K. pracy z powodów zdrowotnych i uznanie jej za osobę bezrobotną obecnie bez prawa do zasiłku. Dotychczasowy dochód osiągany przez niego z trudem pozwalał na utrzymanie rodziny i pomoc chorej matce pozbawionej przez pewien czas decyzją Dyrektora Izby Celnej znacznej części niewielkiej emerytury.
Do wniosku strona skarżąca dołączyła kopie dokonanego zgłoszenia wierzytelności, otrzymanego z banku zawiadomienia o zamknięciu rachunku i wypowiedzenie umowy o prowadzenie rachunku bankowego, wyciągu z tego rachunku, formularza VAT-7 deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2008 r., wypisu z treści orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia zaliczającego T. P. do drugiej grupy inwalidów, orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o zaliczeniu W. P. do znacznego stopnia niepełnosprawności ze stwierdzeniem, że ma ono charakter trwały, zaświadczenia lekarskiego wystawionego przez Szpital dla W. P. stwierdzającego, że wymaga opieki i pozostaje w stałym leczeniu ambulatoryjnym, pisma z Izby Celnej informującego T. P. że z jej świadczenia emerytalnego prowadzona będzie egzekucja należności z tytułu podatku akcyzowego krajowego objętej wymienionych w tym piśmie tytułami wykonawczymi Dyrektora Izby Celnej, decyzji Prezydenta Miasta orzekającej o uznaniu D. K. z dniem [...] kwietnia 2007 r. za osobę bezrobotną, pisemnego wypowiedzenia S. K. umowy o pracę.
Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje:
Stosownie do art. 252 ppsa w związku z art. 246 § 2 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym o ile - poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie którym wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu lub referendarza, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Takie jest bowiem rozumienie wyrażenia "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza 1. -udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić- (...) 2. -dać czemuś wyraz; przejawić, pokazać, uzewnętrznić- (...) 3. -ujawnić, stwierdzić coś- wykazać się - wykazywać się -udowodnić, że ma się kwalifikacje, umiejętności, uprawnienia do czegoś; okazać dokumenty coś stwierdzające; wylegitymować się-. (por. Słownik języka polskiego PWN, opracowany autorsko przez Redakcję Słowników Języka Polskiego PWN wydany w latach 1978-1981 pod redakcją naukową prof. Mieczysława Szymczaka.).
Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że strona skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenia te należy uznać za wystarczające dla oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Zasługują one także na wiarę. Znakomita większość twierdzeń strony skarżącej znajduje bowiem potwierdzenie w przedstawionych kopiach dokumentów źródłowych. Pozostałe odpowiadają z kolei zasadom doświadczenia życiowego. Ewentualne niewielkie rozbieżności pozostają bez znaczenia wynikając co najwyżej z nieporadności wspólnika reprezentującego spółkę.
Na podstawie tych wyjaśnień i przedłożonych kopii dokumentów źródłowych sytuacja strony skarżącej jawi się w ten oto sposób, że spółka nie tylko nie generuje zysków ale nawet nie osiąga przychodów. Nie ma bowiem miejsca żaden obrót związany z prowadzoną działalnością (dowód: kopia formularza VAT-7 deklaracji dla podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2008 r.). Strona skarżąca nie dysponuje środkami finansowymi (dowód: kopia wyciągu z rachunku bankowego) a potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest to, że jej rachunek bankowy został zamknięty wskutek nie opłacania kosztów jego obsługi (dowód: kopia otrzymanego z banku zawiadomienia o zamknięciu rachunku i wypowiedzenie umowy o prowadzenie rachunku bankowego). Nie bardzo też ma możliwość pozyskania funduszy potrzebnych na prowadzenie sprawy nie posiadając środków trwałych mogących podlegać sprzedaży. Przedstawionego oglądu nie zmienia również fakt posiadania przez stronę skarżącą wierzytelności na znaczną sumę (dowód: kopia dokonanego zgłoszenia wierzytelności). Nie można bowiem tracić z pola widzenia, powołanych przez stronę skarżącą okoliczności, z których wynika, że mimo dysponowania tymi wierzytelnościami strona skarżąca nie jest w stanie uzyskać kredytu czy pożyczki, które wystarczyłyby na pokrycie kosztów i opłacenie kwalifikowanego pełnomocnika. Zauważyć bowiem wypada, że dłużnik ogłosił był upadłość. Utrzymująca się zaś od kilku lat sytuacja wymogła na stronie skarżącej zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Faktycznie więc strona nie jest w stanie ani dać wystarczającego zabezpieczenia ani wykazać się wymaganą przez banki zdolnością spłaty zaciągniętych zobowiązań czyli tzw. zdolnością kredytową.
Sytuacja finansowa wspólników spółki oceniana przez pryzmat przepisów o prawie pomocy również nie stwarza możliwości wygospodarowania przez nich środków na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowym. T. P. jest 70 letnią inwalidką II grupy pobierającą emeryturę w wysokości 976,33 zł. miesięcznie. Jej mąż z powodu dolegliwości zdrowotnych wymaga stałej opieki. Drugi ze wspólników S. K. ma na utrzymaniu trzyletnie dziecko, które wychowuje wspólnie z bezrobotną żoną (dowód: kopia decyzji Prezydenta Miasta orzekającej o uznaniu D. K. z dniem [...] kwietnia 2007 r. za osobę bezrobotną). Nadto w dniu 17 marca 2008 r. z powodu zmian organizacyjnych w dotychczasowym miejscu zatrudnienia otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę i w obecnej chwili jest bez pracy która dotychczas była jedynym źródłem utrzymania rodziny (dowód: kopia wypowiedzenia S. K. umowy o pracę).
Mając to wszystko na uwadze należało przychylić się do wniosku strony skarżącej i udzielić jej "pomocy" o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Trudności finansowe strony nie mogą bowiem stronie ograniczać gwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu.
Z tych względów orzeczono jak sentencji na podstawie art. 246 § 2 pkt. 1 ppsa w związku z art. 245 § 2 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło