III SA/Kr 252/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym wniosku G. P. o ustanowienie adwokata w dniu 24 października 2014 r. w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2013 r. nr [ ] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, ustanawiając dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 grudnia 2013 r. nr [....] G. P. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Następnie w nadesłanym urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że jest właścicielem jednego piętra o powierzchni ok. 100 m2 w starej kamienicy w L., a czynsz za wynajem lokali mieszkalnych w tej kamienicy zajął komornik na poczet zadłużenia z tytułu zaległości alimentacyjnych wynoszących ok. 140.000 zł. Według oświadczenia skarżącego, nie posiada on innych nieruchomości, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Ponadto skarżący podał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, ustalony stopień niepełnosprawności został mu przyznany na stałe, a z uwagi na stan zdrowia pozostaje w stałym leczeniu (wydatki na leki wynoszą ok. 100 zł). Dochód skarżącego stanowi zasiłek stały w kwocie 529 zł. Skarżący oświadczył też, że mieszka w hotelu robotniczym, gdzie prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a miesięczna opłata za mieszkanie wynosi 620 zł. Postanowieniem z dnia 7 marca 2014 r. referendarz sądowy WSA oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w którym nie zgodził się ze stanowiskiem referendarza odmawiającym przyznania adwokata z urzędu w sprawach, w których zaskarżone decyzje organów administracyjnych są niezgodne z prawem, a niektóre decyzje – w ocenie skarżącego – zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący nie zgodził się również z twierdzeniem referendarza, że nie podjął negocjacji w sprawie zawarcia kontraktu socjalnego, gdyż – jak twierdzi – zawsze stawiał się na wezwania do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, a przypadku, gdy nie mógł tego uczynić – usprawiedliwiał swoją nieobecność. Skarżący zarzucił, że organy pomocy społecznej wydały 143 decyzje niezgodne z prawem, część z nich została zaskarżona do WSA i brak profesjonalnego pełnomocnika może spowodować wydanie niekorzystnych dla niego wyroków, a nadto nie będzie mógł wnieść skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. WSA postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2014 r. oddalił wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata. G. P. wniósł zażalenie na postanowienie WSA i Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2014 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zarządzeniem z dnia 17 września 2014 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez: a) nadesłanie dokumentów dotyczących zobowiązań alimentacyjnych, b) nadesłanie umów najmu należących do niego lokali mieszczących się w kamienicy w L., c) nadesłanie dowodów wpłaty za mieszkanie w hotelu robotniczym i wyjaśnienie skąd ma środki na pokrycie tych należności, d) wyciągów z rachunku bankowego, e) wyjaśnienie, czy otrzymuje skarżący jakąś pomoc z organizacji kościelnych, czy innych organizacji charytatywnych, a jeżeli tak to w jakiej formie i w jakiej wysokości oraz nadesłanie dokumentów związanych z tą pomocą, W wykonaniu powyższego zarządzenia skarżący nadesłał żądane dokumenty, z których wynika, że alimenty zaległe należne wierzycielom wraz z odsetkami na dzień 18 marca 2014 r. wynoszą 113.776,07 zł i 7.814,67 zł, zaś opłaty z tytułu czynszów za lokal w L. zajęte są na poczet tych wierzytelności. Skarżący korzysta z pomocy Arcybractwa [.....] i Caritas [.....] oraz z pomocy MOPS. Ponadto skarżący ma przyznane świadczenia: w formie zasiłku stałego w kwocie 529 zł, pobytu w Miejskim Dziennym Domu Pomocy Społecznej – Centrum Kultury i Rekreacji seniorów oraz świadczenie w formie gorącego posiłku od dnia 1 listopada 2013 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Artykuł 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem § 3, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym. gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ppsa sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący, ubiegając się o udzielenie prawa pomocy, winien był przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Sąd, mając obraz sytuacji majątkowej i rodzinnej przedstawionej przez skarżącego, przyznał prawo pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę, wziął pod uwagę fakt, iż skarżący jest osobą schorowaną i korzysta z pomocy osób trzecich, w tym Arcybractwa [.....], Caritas [.....] oraz z pomocy MOPS, może więc być uznany za osobę ubogą zasługującą na przyznanie prawa pomocy. Sąd dał wiarę skarżącemu, że nie stać go na opłacenie pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Mając na uwadze całokształt okoliczności, Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 1 i § 3 ppsa, postanowił jak w sentencji.