III SA/Kr 252/18

|Sygn. akt III SA/Kr 252/18 | POSTANOWIENIE Dnia 4 lipca 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Janusz Kasprzycki (spr.), Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Hanna Knysiak-Sudyka, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2018 r., sprawy ze skargi M. B. na czynność Prezydenta Miasta z dnia 1 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia umowy najmu lokalu socjalnego i wyłączenia tego lokalu z zasobu lokali socjalnych postanawia: I. odrzucić skargę, II. przyznać od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz adwokata R. P. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach Pismem z dnia 15 lutego 2018 r. (złożonym w Urzędzie Miasta, Punkt Obsługi Mieszkańców w dniu 22 lutego 2018 r.) M. B. (dalej skarżąca) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na czynność Prezydenta Miasta z dnia 1 lutego 2018 r., znak: [...], polegającą na odmowie przedłużenia umowy najmu lokalu socjalnego i o wyłączeniu tego lokalu z zasobu lokali socjalnych. W skardze zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego, a to: - art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 150, zwanej dalej ustawą o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie znajduje się w sytuacji uzasadniającej zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego w sytuacji, gdy skarżąca znajduje się separacji faktycznej z mężem, któremu przysługuje prawo do lokalu, a w konsekwencji nie posiada rzeczywistej możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych z uwagi na brak kontaktów z mężem, a ponadto gdy w stosunku do współwłaściciela nieruchomości J. B. wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne z przedmiotowej nieruchomości oraz w sytuacji, gdy prawo skarżącej do lokalu socjalnego zostało ustalone wyrokiem Sądu Rejonowego, Wydział l Cywilny z dnia 23 stycznia 2015 r., sygn. akt [...], które to prawo nie zostało ograniczone czasowo i nie zostało obalone poprzez wydanie wyroku ustalającego brak prawa skarżącej do lokalu mieszkalnego; - § 26 pkt. 1 w zw. z § 18 ust.1 uchwały nr [...] Rady Miasta z 8 lipca 2015 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz tymczasowych pomieszczeń w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że osoby pozostające w separacji faktycznej w sytuacji, gdy drugi z małżonków posiada tytuł do lokalu mieszkalnego posiadają prawo do realizacji potrzeb mieszkaniowych w lokalu przysługującym drugiemu małżonkowi, w sytuacji gdy możliwość realizowania własnych potrzeb mieszkaniowych w lokalu przysługującym drugiemu małżonkowi zależy od konkretnego, istniejącego układu sytuacyjnego, który powinien zostać wyjaśniony w prowadzonym postępowaniu przez organ i nie powoduje automatycznego uznania, iż osobie takiej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego innego niż lokal socjalny; - art. 22 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i wyłączenie lokalu socjalnego nr 4, położonego w budynku mieszkalnym na osiedlu [...] w K w sytuacji, gdy jak wynika z wyroku Sądu Rejonowego, Wydział l Cywilny, sygn. akt [...] skarżącej przysługuje bezterminowo prawo do lokalu socjalnego, a prawo to nie zostało obalone innym wyrokiem sądowym, ustalającym brak prawa skarżącej do lokalu socjalnego, a tym samym z uwagi na spełnienie przez skarżącą przesłanek do przedłużenia z nią umowy najmu lokalu socjalnego, brak było możliwości faktycznych do wyłączenia przedmiotowego lokalu z zasobu lokali, które przeznacza się na wynajem jako socjalne; Nadto zarzuciła również mające wpływ na wynik rozstrzygnięcia naruszenia prawa procesowego, a to: - art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, zwanej dalej w skrócie k.p.a.) w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie w sposób niewyczerpujący i niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, jak pozostawanie przez skarżącą w separacji faktycznej, która uniemożliwia jej zrealizowanie prawa do zaspokojenia własnym potrzeb mieszkaniowych, na którą to okoliczność nie przeprowadzono dowodu z zeznań świadków czy też przesłuchania skarżącej, a która to okoliczność doprowadziła do błędu w ustaleniach faktycznych, polegającym na przyjęciu, że skarżącej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego męża, co skutkowało odmową przedłużenia umowy najmu lokalu socjalnego, pomimo złożenia w tym zakresie wniosku; - art. 8 k.p.a. poprzez wydanie aktu o odmowie przedłużenia najmu lokalu socjalnego w sytuacji, gdy skarżącej przysługuje prawo do lokalu socjalnego z mocy wyroku Sądu Rejonowego, Wydział l Cywilny, sygn. akt [...], które to prawo nie zostało ograniczone terminowo ani też nie zostało obalone przez wyrok ustalający brak prawa skarżącej do lokalu socjalnego, a tym samym prowadziło do prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania skarżącej do władzy publicznej; - art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie pouczenia skarżącej o przysługujących środkach zaskarżenia aktów organów W związku z tymi zarzutami wniosła, na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt. l lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) o uchylenie zaskarżonego aktu Prezydenta Miasta z zakresu administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o odrzucenie skargi jako niepodlegającej kognicji sądu, ewentualnie o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym skargą skarżącej na czynność Prezydenta Miasta z dnia 1 lutego 2018 r., znak: [...], polegającą na odmowie przedłużenia umowy najmu lokalu socjalnego i o wyłączeniu tego lokalu z zasobu lokali socjalnych, w pierwszym rzędzie do rozstrzygnięcia była kwestia, czy tego rodzaju sprawy podlegają w ogóle kognicji sądów administracyjnych. Wskazać należy, że zakres spraw objętych kontrolą sądów administracyjnych został określony przez ustawodawcę w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Przepis ten stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W ocenie Sądu odmowa przedłużenia umowy najmu lokalu socjalnego i wyłączenie tego lokalu z zasobu lokali socjalnych nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej i nie mieści się w katalogu spraw, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Kwestionowane przez skarżącą stanowisko organu zawarte w piśmie z dnia 1 lutego 2018 r. nie stanowi bowiem decyzji administracyjnej, czy postanowienia. Nie jest też aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Brak jest także przepisu szczególnego, który przewidywałby kognicję sądów administracyjnych w stosunku do takich działań organu jednostki samorządu terytorialnego. Wskazać należy, że zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy unormowane są w ustawie z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 150), z której wynika, że odpłatne używanie lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy (art. 5 ww. ustawy) jak i najem wydzielonych z tego zasobu lokali socjalnych (art. 23 ww. ustawy) regulowane są umowami cywilnoprawnymi. Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowane jest stanowisko, że sprawa zawarcia lub przedłużenia umowy najmu lokalu socjalnego jest sprawą cywilną, załatwianą w drodze umowy cywilnoprawnej (por. m. in. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt l OSK 530/12, dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wprawdzie w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt l OPS 4/08, wskazano, że uchwała zarządu dzielnicy miasta odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy określonej osoby do wynajęcia lokalu oraz umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, jest aktem z zakresu administracji publicznej, ale w uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że już czynności dotyczące zawarcia lub odmowy zawarcia umowy najmu lokalu nie są związane z wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy. Wobec powyższego czynność Prezydenta Miasta, polegająca na odmowie przedłużenia umowy najmu lokalu i wyłączeniu tego lokalu z zasobu lokali socjalnych należy uznać za oświadczenie woli jednej ze stron umowy najmu, tj. gminy, złożone przez jej organ. Stąd też, zdaniem Sądu, nie należy ona do zakresu władztwa publicznego przysługującego Prezydentowi jako organowi administracji publicznej i nie podlega kognicji sądu administracyjnego, lecz sądu powszechnego. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzekł, jak w punkcie I sentencji postanowienia. Na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Sąd przyznał wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej – koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości wynikającej z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715 ze zm.), orzekając, jak w punkcie II sentencji postanowienia.