III SA/Kr 253/11

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi I. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustawić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką. Określając majątek swój i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uwidoczniła, że w jego skład wchodzi dom drewniany o powierzchni użytkowej 40 m2 oraz działka zajęta pod zabudowę tego domu. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżąca oszacowała na kwotę ok. 1250 zł dochodu z działalności gospodarczej jaką prowadzi jej matka. Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że kontynuuje naukę na studiach w systemie dziennym i nie ma w praktyce możliwości zarobkowania. Na poczet studiów zaciągnęła kredyt, który po zakończeniu studiów będzie musiała spłacić. Powiada, ze utrzymuje się dzięki doraźnej pomocy najbliższej rodziny oraz narzeczonego. Nie ma żadnych oszczędności. Twierdzi, że żyje w stanie ubóstwa i świadczenia alimentacyjne o które wnioskuje są jej potrzebne w celu zabezpieczenia kontynuacji nauki. Wezwana o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych wyjaśniła, że zasady udzielania kredytów studenckich w Wielkiej Brytanii odbiegają od realiów w kraju. Kredyt na studia zaciągnęła w instytucji działającej przy uczelni a jedynym kryterium jakie musiała spełnić w celu jego uzyskania było potwierdzenie jej tożsamości poprzez wysłanie pocztą dowodu osobistego oraz potwierdzenie że znajduje się na liście studentów. Kredyt wypłacany jest w transzach. Zamknie się kwotą 9870 £. Jest nie oprocentowany. Instytucja kredytowa pozwala na prolongatę jego spłaty zanim poziom zarobków kredytobiorcy nie przekroczy 15000 £. Spłaty należy dokonać w przeciągu 25 lat od ukończenia uczelni. Należący do skarżącej rachunek bankowy w banku [...] służy generalnie do przekazywania należnych skarżącej alimentów od ojca. Dokonywane są na nim normalne operacje płatnicze. Wysokość miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego skarżąca określiła na ok. 150 zł podnosząc, że obie z matką żyją bardzo skromnie. Wodę czerpią z przydomowej studni, wywóz śmieci zamawiają sporadycznie, domek ogrzewają drewnem. Co się zaś tyczy obciążeń jakie ponosi w związku z zamieszkiwaniem w Londynie, to szacować go należy na ok. 1000 zł. Wchodzą w to wydatki na wyżywienie – ok. 470 zł, na dojazdy ok. 352 zł, na zakup materiałów szkolnych ok. 235 zł. Wydatków mieszkaniowych nie ponosi gdyż mieszka w pustostanie (tzw. skłot) co jednak jest zgodne z prawem obowiązującym w Wielkiej Brytanii. Na przestrzeni ostatnich 6 miesięcy ani skarżąca ani jej matka nie ubiegały się pomoc społeczną. Z okazanych przez skarżącą kopii dokumentów źródłowych wynika, że w roku 2010 matka skarżącej odnotowała zaledwie 5494,10 zł dochodu (vide: kopia deklaracji PIT 36). Działalność gospodarczą prowadzi od lipca 2010 r., wcześniej nie pracowała, była zarejestrowana w urzędzie pracy, utrzymywała się z zasiłków społecznych i prac dorywczych (vide: kopia uzasadnienia wyroku SR sygn. akt. [...]). Przyrzeczone kwoty finansowego wsparcia skarżącej na rok akademicki 2010/2011 miały zostać wypłacone w dwóch transzach. (vide: kopia pisma brytyjskiej instytucji kredytowej z 26.10.10 r. informujące o kwotach i terminach przekazania środków). Całość czesnego za rok studiów według szacunków zamknąć się ma kwotą 3475 £ (vide: kopia pisma uczelni z 6.05.10 r. Za wywóz nieczystości matka skarżącej płaciła ostatnio 11,55 zł, za energię elektryczną 19 zł, za telefon 29,48 zł, za gaz 19,21 zł (vide: kopie faktur i odcinków wpłat). Należący do skarżącej rachunek bankowy wykazuje niewielkie saldo dodatnie, wpływają na niego należne skarżącej alimenty (vide: kopia uzasadnienia wyroku SR sygn. akt. [...]), dokonywane są na nim niewielkie operacje (vide: wyciągi z rachunku bankowego [...]). W oparciu o przedstawione przez organ wraz ze skargą akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, iż skarżąca w latach 2008-2009 nie figurowała w ewidencji podatku rolnego, leśnego, od nieruchomości (vide: zaświadczenie nr 1839/2010 k. 9 akt admin.) w roku 2008 nie deklarowała dochodu do opodatkowania i nie prowadziła opodatkowanej działalności gospodarczej (vide: zaświadczenie Naczelnika USk. ), egzekucja świadczeń alimentacyjnych okazała się bezskuteczna (vide: zaświadczenie komornik k. 13 akt. admin.), jest studentką (vide: potwierdzenie [...] University wraz z tłumaczeniem k. 17-16 akt. admin.) Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi jest orzeczona przez organy odmowa przyznania zasiłku alimentacyjnego a jednocześnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym niniejszą sprawę opatrzono ostatecznie symbolem "6329" (vide: zarządzenie z 31.05.2011 r. k. 1) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. Skarżąca korzysta więc z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co zgodnie z art. 241 ppsa oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. Z przytoczonych względów orzeczono więc jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione dodatkowymi wyjaśnieniami popartymi kopiami stosownej dokumentacji źródłowej a także informacjami dostępnymi orzekającemu na zasadzie notorii urzędowej jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Obrazuje, że skarżąca i jej matka nie należą do osób zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać osoby z niewielkimi dochodami i skromnym majątkiem w postaci niewielkiego domu, bez oszczędności i przedmiotów wartościowych, obarczone kredytem do spłaty. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że przy wykazanych dochodach przy obecnym poziomie cen oraz usług środki jakie mają do dyspozycji wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb życiowych. Sprzedaży czy obciążenia domu który zaspakaja potrzeby bytowe matki skarżącej w celu zdobycia środków na koszty sądowe i opłacenie pełnomocnika z wyboru trudno wymagać od skarżącej. Rozporządzenia tego rodzaju godziłyby bowiem w podstawę egzystencji tych osób. W takiej sytuacji konieczność wygospodarowania środków na opłacenie kosztów sądowych oraz pełnomocnika z wyboru jest problematyczne i uzasadnia twierdzenie, że skarżąca aktualnie nie jest w stanie ich ponieść. Biorąc powyższe pod uwagę udzielono więc skarżącej zgodnie z wnioskiem pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekając jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.