III SA/Kr 259/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka Sędziowie WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu postanowieniem z dnia 25 listopada 2021 r. nr SKO-PS-4110-75/21 odmówiło skarżącemu M. M. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta N z dnia 27 lipca 2021 r. nr [...] w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt O. M. w Domu Pomocy Społecznej [...] w B. W uzasadnieniu organ wskazał w pierwszej kolejności, że w dniu 7 października 2021 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N wpłynął wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji z 27 lipca 2021 r. Wniosek ten został przesłany do Kolegium za pismem z dnia 8 października 2021 r. i wpłynął w dniu 13 października 2021 r. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że o istnieniu decyzji dowiedział się w dniu odbioru pisma znak: [...], tj. 1 października 2021 r. Wyjaśnił, że kontaktując się telefonicznie z MOPS w N uzyskał informację, iż Ośrodek wysłał mu decyzję lecz nie posiada potwierdzenia jej odbioru. Zaznaczył, że w tym okresie nie przebywał pod adresem ul. [...], a w skrzynce pocztowej znajdującej się na jego posesji, nie było żadnego awizowania listu. Dlatego uważa przywrócenie terminu za słusznie i sprawiedliwe. Kolegium wskazało następnie na dotychczasowy przebieg postępowania wyjaśniając, że w dniu 26 listopada 2020 r. wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia wysokości odpłatności za pobyt O. M. w Domu Pomocy Społecznej w B wnoszonej przez skarżącego jako osobę zobowiązaną. Pismo zawiadamiające o wszczęciu tego postępowania znak: [...] z dnia 26 listopada 2020 r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 listopada 2020 r., co potwierdził swoim podpisem. W dniu 11 marca 2021 r. skarżący złożył pisemne oświadczenie, że został zapoznany z aktami sprawy dotyczącej ponoszenia odpłatności za pobyt syna w DPS w B. Następnie ww. decyzją z dnia 27 lipca 2021 r. została ustalona odpłatność za pobyt syna skarżącego w DPS. Decyzję tą listem poleconym przesłano do skarżącego na adres K ul. [...], lecz z powodu niemożności doręczenia, przesyłka ta została pozostawiona na 14 dni w Urzędzie Pocztowym, a zawiadomienie o tym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Ze względu na niepodjęcie jej w terminie 7 dni, przesyłkę tę awizowano ponownie lecz adresat nie podjął awizowanej przesyłki i wobec tego zwrócona została do nadawcy. SKO podkreśliło, że z akt sprawy wynika, iż skarżący podawał różne adresy swego zamieszkania, co może wskazywać na to, że rozmyślnie uchylał się od doręczenia mu ww. decyzji, bo wiedząc, że postępowanie administracyjne toczy się w przedmiotowej sprawie (zawiadomienie o wszczęciu tego postępowania zostało mu skutecznie doręczone w dniu 12 listopada 2020 r.), powinien o każdej zmianie adresu swego pobytu lub zamieszkania poinformować organ prowadzący to postępowanie, a tego nie uczynił. Mając na uwadze art. 58 § 1 i 2 k.p.a., organ podkreślił, że skarżący wykazał się brakiem należytej staranności, a co najmniej niedbalstwem w związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym w jego sprawie, o czym świadczą okoliczności wskazujące na to, że był problem z doręczeniem mu decyzji. W jego przypadku nie można więc przyjąć, że istniała trudna do przezwyciężenia przeszkoda do złożenia w terminie odwołania. W oparciu o przedstawione wyżej okoliczności, zdaniem Kolegium, skarżący nie uwiarygodnił, iż przeszkoda w zachowaniu terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji była od niego niezależna i że mimo jego należytej staranności, istniała przez cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił, że błędnie przyjęto, iż nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy oraz, że rozmyślnie uchylał się od doręczenia mu decyzji poprzez podawanie różnych adresów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) dalej - p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Ze względu na przedmiot zaskarżenia należy stwierdzić, że tut. Sąd korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym. Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) - dalej k.p.a. Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z treści powołanego art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w terminowym dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Istota sprawy sprowadza się zatem do rozważenia, czy organ prawidłowo ocenił podane we wniosku okoliczności mające na celu uprawdopodobnienie braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie wskazywaną przyczyną mającą uprawdopodobnić brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia odwołania, była okoliczność nieotrzymania zawiadomienia o przesyłce (tzw. awiza) zawierającej zaskarżoną decyzję oraz przesłanie decyzji na adres ul. [...] w okresie urlopowym. Mając na uwadze wskazywane okoliczności oraz zgormadzony materiał dowody, zdaniem Sądu, Kolegium prawidłowo uznało, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Jak wynika bowiem z akt sprawy, organ dysponował dowodem potwierdzającym, iż przesłanki z art. 44 k.p.a. zostały spełnione, jeśli chodzi o przesyłkę skierowaną do skarżącego, zawierającą decyzję organu I instancji z dnia 27 lipca 2021 r. Na kopercie i zwrotnym poświadczeniu odbioru znajdują się bowiem adnotacje wskazujące na niemożność doręczenia przesyłki zgodnie z art. 42 i 43 k.p.a. oraz pozwalające ustalić, iż doszło do dwukrotnego awizowania przesyłki, w jakim miejscu pozostawiono awizo oraz w jakim miejscu może zostać przesyłka odebrana. Zawarto również informację o niepodjęciu przesyłki. Powyższe adnotacje opatrzone zostały niezbędnymi podpisami i stemplami oraz datami. W związku z tym powyższa decyzja została doręczona skutecznie skarżącemu zgodne z art. 44 § 1 i 4 k.p.a. Podkreślić przy tym należy, że adresat pisma może obalić domniemanie doręczenia pisma w dniu upływu ostatniego dnia terminu wskazanego w art. 44 § 1 k.p.a., jeżeli udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Ponadto adresat pisma może podjąć próbę podważenia mocy dowodowej treści zawiadomienia i adnotacji na kopercie, przez wniesienie reklamacji przesyłki pocztowej na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 26 lipca 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 2764/19). Zastępcze doręczenie na podstawie art. 44 k.p.a. opiera się na domniemaniu prawnym, że przesyłka dotarła do rąk adresata. Domniemanie to może podlegać wzruszeniu (obaleniu), co jednak wymaga od strony przedstawienia kontrdowodów (por. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 186/18). Skarżący nie wskazywał, aby podjął takie czynności reklamacyjne. Nie przedstawił również żadnych dowodów mogących podważyć powyższe domniemanie, ograniczając się do gołosłownego twierdzenia o braku awiza. Ponadto okoliczność, że w czasie dokonywania doręczenia skarżący nie przebywał pod adresem ul. [...], nie niweczy skutków prawnych wynikających z obowiązującego prawa. Zgodnie bowiem z art. 41 k.p.a., w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu (§ 1). W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§ 2). Jak słusznie zatem wskazał organ, skarżący mając na uwadze, że postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt syna w DPS toczy się (zawiadomienie o wszczęciu tego postępowania zostało skutecznie doręczone w dniu 12 listopada 2020 r.), powinien o każdej zmianie adresu swego pobytu lub zamieszkania poinformować organ prowadzący to postępowanie, a tego nie uczynił. W ocenie Sądu, skoro skarżący nie podjął stosownych kroków w celu zabezpieczenia swoich interesów, to niewątpliwie dopuścił się winy, co najmniej w jej lżejszej postaci, tj. niedbalstwa. W konsekwencji stwierdzić należy, że powołane przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodobniają braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Strona postępowania administracyjnego, która należycie dba o swoje interesy, mając wiedzę, że toczy się w stosunku do niej postępowanie oraz że może być nieosiągalna pod wskazywanym przez siebie organom adresem zamieszkania i z tego powodu w tym czasie nie będzie do niej docierała żadna korespondencja, powinna podjąć jakiekolwiek działania w celu zabezpieczenia swoich interesów w tym zakresie. Zachowanie skarżącego w tym zakresie, w ocenie Sądu, niewątpliwie świadczy o jego zaniedbaniu. Reasumując, zdaniem Sądu, organ ustalił właściwie i w wystarczającym zakresie okoliczności stanu faktycznego sprawy, a następnie dokonał właściwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, prawidłowo odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 27 lipca 2021 r. Podnoszone w skardze zarzuty naruszenia art. 58 k.p.a. należy uznać zatem za nieuzasadnione. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.