III SA/Kr 26/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant starszy referent Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2015 r. przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej [....] M. S. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 października 2014r. nr [ ] w przedmiocie uznania za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych skargę oddala Decyzją z dnia [...] 2014 roku o numerze [...] Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 8b w zw. z art. 2 pkt. 9 oraz art. 1, 3 – 5 i 25 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1228) oraz art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013, poz. 267 ze zm.) wydał decyzję w sprawie uznania M. L. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Od decyzji tej, w dniu 12 września 2014 roku M. L. wniósł odwołanie, w którym zarzucił nieuwzględnienie w ustaleniu stanu faktycznego wysokości osiąganych przez niego dochodów w stosunku do wysokości świadczeń alimentacyjnych, dojrzałego wieku jego synów oraz braku podania adresu zamieszkania przez byłą żonę, w związku z czym odwołujący się nie znał adresu, pod który mógłby przesyłać alimenty. Na podstawie przywołanych wyżej zarzutów M. L. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W dniu 23 października 2014 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M. L., decyzją o numerze [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji uznając, że jest prawidłowa i nie ma podstaw do jej uchylenia. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło, że decyzja w sprawie uchylania się dłużnika alimentacyjnego od zobowiązań alimentacyjnych, wydawana na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie należy do kategorii decyzji uznaniowych. Organ odwoławczy stwierdził, że zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania w sprawie uznania M. L. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz przesłanki do wydania kwestionowanej decyzji. Za tym stwierdzeniem, zdaniem organu, przemawia okoliczność, że M. L. nie stawił się na wezwanie organu I instancji w Urzędzie Miasta w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania (które nastąpiło w dniu 22 maja 2014 roku), a ponadto w żaden sposób nie zareagował na doręczone w dniu 24 lipca 2014 roku zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznając, że zachowanie M. L. za "negatywne", co doprowadziło do zawinionego i świadomego uniemożliwienia przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Ponadto sam odwołujący nie wskazał żadnych dowodów uzasadniających przyjęcie, że w okresie 14 dni od daty doręczenia wezwania nie mógł on z przyczyn nie leżących po jego stronie i od niego niezależnych zgłosić się do Urzędu Miasta celem złożenia oświadczenia majątkowego i przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. M. L. nie przedstawił również żadnego dowodu, by dokonał tych czynności w terminie późniejszym. Tym samym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji, iż zaniechanie złożenia oświadczenia majątkowego i przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego przez M. L. oznaczało, że bez uzasadnionej przyczyny nie wykonał on czynności, o której wykonanie go wzywano. Ponadto organ drugiej instancji podzielił pogląd prawny i ustalenia faktyczne Prezydenta Miasta, że skoro na M. L. ciąży obowiązek alimentacyjny, a egzekucja tych świadczeń alimentacyjnych prowadzona przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym pozostaje bezskuteczna, (w okresie 6 miesięcy poprzedzających wydanie zaskarżonej decyzji M. L. nie dokonał żadnej wpłaty z tytułu alimentów na rzecz wierzycieli M. i N. L.), to zgodnie z treścią normatywną art. 5 ust. 3 pkt. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów po stronie organu powstał obowiązek wydania decyzji o uznaniu za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie podlega zniesieniu na zasadzie Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego M. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji, zarzucając naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi M. L. podniósł, że z uwagi na stan zdrowia psychicznego oraz problemy majątkowe oraz bytowe nie był w stanie świadomie zanalizować powagi wezwania do stawienia się w Urzędzie Miasta w celu złożenia oświadczenia majątkowego i przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego. Podniósł także, że z uwagi na znaczny uszczerbek na zdrowiu psychicznym przyznano mu rentę, a ponadto stwierdzono, iż jest on całkowicie okresowo niezdolny do pracy, nie kwalifikuje się do skierowania na rehabilitację leczniczą oraz na przekwalifikowanie zawodowe. Skarżący stwierdził, że zaniechanie stawienia się w Urzędzie Miasta nie było świadomym zaniechaniem i wyraził gotowość do wykonania czynności, do których był wzywany. Ponadto skarżący M. L. podał, że obecnie znajduje się w złej sytuacji materialnej, nie posiada żadnego majątku i utrzymuje się z renty, z której część jest zajęta przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym na poczet zaległości alimentacyjnych, przy których zasądzeniu przez Sąd Rejonowy nie uwzględniono jego sytuacji finansowej. M. L. podkreślił, że nie uchyla się od płacenia alimentów, jednak z uwagi na to, że nie posiada adresu zamieszkania swoich synów, nie jest w stanie przesyłać im dodatkowych środków na utrzymanie. W skardze zarzucił także wydanie decyzji przez Kolegium Odwoławczego bez jego udziału i z pominięciem poruszonych w skardze okoliczności sprawy. Do skargi M. L. dołączył kserokopie następujących dokumentów: zaświadczenia lekarskiego z dnia 19 listopada 2014 roku, wypisu z treści orzeczenia Lekarza Rzeczoznawcy Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 23 października 2013 roku, decyzji o ponownym ustaleniu wysokości renty rolniczej z powodu niezdolności z dnia 1 października 2014 roku oraz przekazu pocztowego dotyczącego wysokości otrzymanej renty za miesiąc sierpień 2014 roku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem Kolegium dokonano wyczerpującej i prawidłowej oceny stanu faktycznego i prawnego. W szczególności podkreślenia wymaga to, że zaskarżona decyzja jest decyzją związaną i warunkiem jej wydania było "negatywne" opisane w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zachowanie dłużnika. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że z dokumentów dołączonych do skargi w żaden sposób nie wynika, że skarżący w chwili doręczenia mu wezwania do stawienia się oraz zawiadomienia o wszczęciu postępowania był osobą całkowicie lub częściowo ubezwłasnowolnioną, albo miał faktycznie lub częściowo zniesioną lub ograniczoną zdolność rozumienia treści i znaczenia doręczonych mu pism. Organ wskazał, że fakt niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czy też pozostawanie w leczeniu psychiatrycznym pozostaje bez wpływu na ocenę prawidłowości doręczenia urzędowych pism M. L. i skutków tego doręczenia. W ocenie Kolegium, na uwzględnienie nie zasługują także zarzuty skargi dotyczące wydania decyzji z pominięciem "wszystkich okoliczności sprawy", ponieważ ich treść wskazuje na to, że "okoliczności sprawy" dotyczą opisanej w skardze sytuacji zdrowotnej, finansowej i rodzinnej skarżącego, a badanie tych okoliczności nie wchodziło w zakres postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ wskazał, że prawidłowo ustalono, czy zostały spełnione przesłanki z art. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a zarzuty podniesione w skardze nie są prawnie doniosłe i nie maja wpływu na ocenę kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oceniając wg tych zasad analizowane postępowanie administracyjne oraz wydane w jego wyniku rozstrzygniecie Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi. Materialnoprawną podstawę decyzji organów obu instancji stanowią przepisy art. 5 ust. 3 oraz art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.). Pozytywne przesłanki uprawniające organ do wszczęcia postępowania w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wymienione zostały enumeratywnie w treści art. 5 ust. 3 powyższej ustawy i należą do nich: 1) uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego lub odmowa złożenia oświadczenia majątkowego; 2) odmowa zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny lub poszukujący pracy; 3) bez uzasadnionej przyczyny odmowa przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowe. Z kolei art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. stanowi, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec tego dłużnika, który przez ostatnie 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze swych zobowiązań w kwocie nie niższej niż 50% wysokości bieżąco ustalonych alimentów. Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać wszczęte po wystąpieniu chociażby jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy oraz ustaleniu stosownie do treści przepisu art. 5 ust. 3a ustawy w/w, czy przez okres ostatnich 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego w każdym miesiącu, w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący nie zastosował się do wezwania i nie stawił się w organie celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. W konsekwencji, została spełniona jedna z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, co uprawniało organ do wszczęcia postępowania w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego. Nie można podzielić zarzutu skargi, iż obowiązkiem organu pierwszej instancji było ponowne wezwanie skarżącego na wywiad środowiskowy, czy też analiza skuteczności tego wezwania z uwagi na stan psychiczny adresata, czy jego niezdolność do pracy tym spowodowaną. Należy podkreślić, że do wszczęcia postępowania w przedmiocie uznania skarżącej za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wystarczy, aby materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał na realizację jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ww. ustawy, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Dysponując zaświadczeniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, że w okresie ostatnich 6 miesięcy M. L. nie dokonał żadnych wpłat na poczet zobowiązań alimentacyjnych organ zakończył wszczęte postępowanie wydając na podstawie art. 5 ust. 3a decyzję o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja ta nie ma charakteru uznaniowego, co oznacza, że w zaistniałym stanie faktycznym jej wydanie było obowiązkiem organu. Nie mogła też odnieść zamierzonego skutku argumentacja skarżącego dotycząca braku adresu osób uprawnionych do alimentów, ani polemika z tytułem wykonawczym, gdyż analiza tych kwestii nie należy do kompetencji organów administracji. Należy zauważyć, że gdyby wolą skarżącego było dokonanie wpłat z tytułu ciążących na nim zobowiązań alimentacyjnych, to mógł ich dokonać w toku egzekucji komorniczej niezależnie od tego czy posiadał aktualny adres osób uprawnionych. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusz prawa i wobec tego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Z tego względu skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.