III SA/Kr 260/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) Protokolant Starszy Referent Kinga Ładyga po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 stycznia 2024 r., nr. 180000/71/34669/2024 w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżoną decyzję. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rzeszowie, 6 grudnia 2023 r. wydał decyzję nr 2424/2023 o odmowie M. B. (dalej skarżący) umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w tym odsetek. Decyzja została doręczona skarżącemu 11 grudnia 2023 r. Wnioskiem z 15 stycznia 2024 r. za pośrednictwem platformy PUE ZUS skarżący wniósł pismo, w którym wezwał Dyrektora ZUS do odniesienia się do następujących kwestii: podanie podstawy prawnej, dającej możliwość wstrzymania czynności egzekucyjnych w okresie od kwietnia 2021 r. do 19 września 2023 r.; podanie przyczyn bezczynności organu egzekucyjnego w tym okresie oraz podanie przyczyn, które doprowadziły do przewlekłości postępowania egzekucyjnego o okres bezczynności organu egzekucyjnego. Skarżący wniósł też o rozpatrzenie prośby o umorzenie odsetek za sporny okres oraz pisemne wyrażenie stanowiska w tej kwestii. Decyzją z 18 stycznia 2024 r. znak sprawy 180000/71/34669/2024 Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu decyzji, organ powołując się na treść art. 83 ust. 4 u.s.u.s. oraz art. 129 § 2 k.p.a. wskazał, że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Powyższe informacje zostały zawarte w pouczeniu decyzji z 6 grudnia 2023 r. doręczonej skarżącemu. Jak wskazano, termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął bezskutecznie 27 grudnia 2023 r. Jednocześnie skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zatem upływ tego terminu Zakład musiał uwzględnić z urzędu i nie mógł wydać innej decyzji niż decyzja o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze podniósł, że zaskarżona decyzja nie dotyczy sprawy, o którą wnosił do ZUS w piśmie z 15 stycznia 2024 r., w kwestii naliczenia i umorzenia odsetek za okres bezczynności ZUS. Skarżący podniósł, że w zaskarżonej decyzji organ odwołał się do odmowy umorzenia zadłużenia w całości, opartej o oświadczenie majątkowe i przepisy takie umorzenie należności wraz z odsetkami warunkujące. Zdaniem skarżącego wnioskował o to w innym trybie, nie związanym z tematem prawidłowości wykonania obowiązków wynikających z prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W dalszej części skargi skarżący kwestionował prawidłowość prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz zarzucał przewlekłe jego prowadzenia przez organ. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) dalej: w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) tej działalności administracji publicznej, a więc czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak określonych granicach sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1230 ze zm.), dalej "u.s.u.s." oraz przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) dalej "k.p.a.". Zgodnie z treścią art. 83 ust. 4 u.s.u.s. min. od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 83b u.s.u.s. jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję. Zgodnie z treścią art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie z treścią art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Jednocześnie zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jednocześnie zgodnie z art. 63 § 2 k.p.a. podanie powinno zawierać min. żądanie. Zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. jeżeli podanie nie spełnia innych (niż wskazanie adresu) wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W niniejszej sprawie, 6 grudnia 2023 r. ZUS Oddział w Rzeszkowie wydał decyzję o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Odmowa umorzenia obejmowała także odsetki. Decyzja ta została doręczona skarżącemu 11 grudnia 2023 r. Wnioskiem z 15 stycznia 2024 r. skarżący wniósł o pismo, wzywając Dyrektora ZUS do odniesienia się do następujących kwestii: podanie podstawy prawnej, dającej możliwość wstrzymania czynności egzekucyjnych w okresie od kwietnia 2021 r. do 19 września 2023 r.; podanie przyczyn bezczynności organu egzekucyjnego w tym okresie oraz podanie przyczyn, które doprowadziły do przewlekłości postępowania egzekucyjnego o okres bezczynności organu egzekucyjnego. Skarżący wniósł też o rozpatrzenie prośby o umorzenie odsetek za sporny okres oraz pisemne wyrażenie stanowiska w tej kwestii. Składając przedmiotowe pismo skarżący nawiązał do swojego wniosku z 2 października 2023 r. W piśmie z 2 października 2023 r. skarżący wnosił o umorzenie lub nienaliczanie odsetek za okres zaistniałej zdaniem skarżącego bezczynności organu egzekucyjnego, tj. od 31 marca 2021 r. do 18 września 2023 r. W ocenie Sądu, treść pisma skarżącego z 15 stycznia 2024 r. w żaden sposób nie odnosi się do decyzji wydanej 6 grudnia 2023 r. Takie twierdzenia skarżący prezentował też w skardze do tutejszego Sądu. Ponieważ jednak rozstrzygnięcie z 6 grudnia 2023 r. obejmowało odsetki za wskazany przez skarżącego okres (zdaniem skarżącego okres bezczynności organu egzekucyjnego), organ powinien był wezwać skarżącego w trybie art. 64 § 2 k.p.a. o sprecyzowanie czy wniesione pismo stanowi wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, czy też – zgodnie z jego treścią - stanowi wniosek o umorzenie odsetek za wskazany przez skarżącego okres. Dopiero precyzyjne ustalenie żądania zawartego w piśmie z 15 stycznia 2024 r., da organowi podstawy do dalszego działania zgodnie z intencją skarżącego. W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, organ w sposób nieuprawniony zastosował wskazaną w art. 134 k.p.a. instytucję stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy bez uprzedniego wyjaśnienia, czy pismo z 15 stycznia 2024 r. stanowi taki właśnie wniosek. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni stanowisko wyrażone w niniejszym wyroku. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.