III SA/Kr 264/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Kutzner po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 czerwca 2014 r. wniosku M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Wojewody z dnia 13 grudnia 2013 r. nr [ ] w przedmiocie pozbawienia statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych postanawia: 1. umorzyć postępowanie sądowe w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. oddalić wniosek o ustanowienia adwokata. W dniu 16 stycznia 2014 r. skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżący podał, że jest osobą niepełnosprawną, od 1993 r. pozostaje w stałym leczeniu farmakologicznym i rehabilitacji , prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe ; posiada 65 metrowe mieszkanie i jak twierdzi, nie posiada zasobów pieniężnych , ani przedmiotów wartościowych. Skarżący wskazał, że źródłem jego utrzymania jest otrzymywana z ZUS renta inwalidzka w kwocie 582,30 zł miesięcznie , która nie starcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych skarżącego , takich jak : leczenie farmakologiczne, rehabilitacja , opłaty za czynsz , energię elektryczną i gaz .Skarżący oświadczył , że na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji oraz spłaty części zadłużenia w spółdzielni mieszkaniowej zaciągnął u osób trzecich pożyczki w wysokości ogółem 50.000 zł, których samodzielnie nie jest w stanie spłacić z renty. Skarżący wysokość czynszu określił na 490 zł, koszty zużycia energii elektrycznej i gazu na 250 zł , koszty zakupu żywności szacuje na 300 zł , zaś koszty leczenia i rehabilitacji - na 700 zł. , co daje kwotę ok. 1.740 zł . W ocenie skarżącego znajduje się on na pograniczu ubóstwa , dlatego wielokrotnie nie wykupywał leków. Ze względu na stan zdrowia i problemy zdrowotne skarżący nie może podjąć pracy zarobkowej , a otrzymywana pomoc społeczna nie pokrywa jego potrzeb. W skazując na powyższe okoliczności skarżący stwierdził , że z powodu trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej nie jest w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania opłacić samodzielnie honorarium pełnomocnika z wyboru. Ponadto jego sytuacja życiowa nie pozwala mu stawić się na rozprawie przed sądem , dlatego wnosi o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Oświadczenia skarżącego zawarte w aktualnie wypełnionym formularzu PPF były niemal tożsame z wcześniejszymi , jakie skarżący składał w innych sprawach, a jednocześnie okolicznością znaną z urzędu pozostaje, że w szeregu wcześniejszych sprawach skarżącemu cofnięto przyznane prawo pomocy, gdyż zdaniem Sądu skarżący próbował ukryć posiadane przez siebie zasoby pieniężne , przy czym ocena ta nie została zakwestionowana przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. przykładowo akta sprawy III SA/Kr 491/10 i I OZ 563/11) . W związku z powyższym wezwano więc skarżącego do uzupełnienia braków złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: • przedstawienie kopii odcinka renty skarżącego z ostatniego miesiąca ewentualnie kopii ostatniej decyzji waloryzacyjnej, • przedstawienie kopii rachunków z ostatniego miesiąca związanych z wydatkami skarżącego na leczenie farmakologiczne i rehabilitację, • przedstawienie pisemnych oświadczeń pożyczkodawców , z których wynikać będą daty udzielanych skarżącemu pożyczek, ich wysokość i terminy spłaty, • przedstawienie kopii rachunków za czynsz, prąd, gaz, wodę, wywóz nieczystości, RTV z ostatniego miesiąca albo za ostatni okres rozliczeniowy ; jeśli skarżący posiada z tego tytułu jakieś zadłużenie , albo ma problemy z terminowym regulowaniem tych zobowiązań - przedstawienie na tę okoliczność kopii stosowych wezwań, monitów, upomnień etc. • wyjaśnienie , czy skarżący posiada jeszcze jakieś środki ze sprzedaży nieruchomości , za którą uzyskał kwotę 100 tys. zł. ; jeśli tak , to w jakiej wysokości , jeśli nie - to przedstawienie szczegółowego zestawienia wydatków sfinansowanych z tych pieniędzy, • wyjaśnienie , czy skarżący posiada jakieś rachunki bankowe ; jeśli tak - to okazanie wydruku historii z tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał: • kopię decyzji o waloryzacji renty z której wynika, że od 1 marca 2013 r. wysokość jego świadczenia do wypłaty wynosi miesięcznie 563,82 zł. • kopię potwierdzenia salda z tytułu opłat za mieszkanie , które na dzień 30.11.2013r. wykazuje zaległość w wysokości 652,11 zł oraz zaległość odsetkową na 132,40 zł, • kopię przedsądowego wezwania do zapłaty odsetek od nieterminowych opłat za mieszkanie w wysokości 128,49 zł, • kopię pisma zarządu spółdzielni mieszkaniowej o wyrażeniu zgody na przedłużenie terminu zapłaty odsetek do końca stycznia 2014 r., • kopię informacji spółdzielni o wysokości opłat za mieszkanie i składniki niezależne od spółdzielni z której wynika , że aktualnie tj. od. 01.01.2014 r. miesięczna opłata za mieszkanie skarżącego wynosi 452,92 zł, • wydruk historii z posiadanego przez skarżącego rachunku bankowego za okres jednego miesiąca. Na rachunek ten w okresie 31.01.2014 r. do 24.02.2014 r. wpływało świadczenie skarżącego z ZUS ; za pośrednictwem tego rachunku skarżący opłacił należność za gaz w kwocie 61,69 zł, wykonał przelew kwoty 135 zł na rachunek UPC, dokonał z tego rachunku wypłat gotówkowych ogółem na kwotę 600 zł, wykonał zakupy przy użyciu karty na kwotę ok. 100 zł. Z pisemnych wyjaśnień skarżącego wynika, że na rachunku tym ma ustalony przez bank limit debetowy do kwoty 500 zł miesięcznie, • kopię faktury z apteki na kwotę 90,33 zł. i oświadczył , że nie posiada innych rachunków za leczenie i rehabilitację. Postanowieniem z dnia 9 maja 2014 r. Referendarz Sądowy w pkt 1 umorzył postępowanie sądowe w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i w pkt 2 oddalił wniosek o ustanowienia adwokata. Na powyższe postanowienie sprzeciw wniósł skarżący, który wskazał ponownie na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną . Skarżący podniósł, iż nieruchomość, której był właścicielem oddał osobie wskazanej przez rodziców aktem darowizny w związku z powyższym nie uzyskał dochodu w wysokości 100.000,00 zł. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z uwagi na fakt, iż niniejsza sprawa dotyczy pozbawienia statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych oznacza to, że skarżący z mocy prawa jest zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270) zwanej dalej p.p.s.a., w związku z art. 241 tej ustawy. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. b. p.p.s.a., obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej. Skoro skarżący jest z mocy prawa zwolniony od konieczności ponoszenia kosztów sądowych, to jego wniosek w tym zakresie jest bezprzedmiotowy. Z tego względów na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym postanowienia. Odnośnie wniosku skarżącego o ustanowienie dla niego adwokata, wniosek ten -zdaniem Sądu – nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z paragrafem 3 ww. przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący, nie przedstawił pisemnych oświadczeń pożyczkodawców , z których wynikałby daty, wysokość i terminy udzielanych mu pożyczek zasłaniając się twierdzeniem, że są to "honorowe długi" od najbliższych członków rodziny, które w danym miesiącu nie przekraczają ustawowej kwoty do opodatkowania. Odnosząc się do kwestii sprzedaży/darowizny nieruchomości , należy stwierdzić , że Sąd nie jest uprawniony do oceny motywów rozdysponowania przez skarżącego swojego majątku o niewątpliwie znacznej wartości. Skarżący darując innej osobie należącą do niego nieruchomość, z własnej woli znacząco pogorszył swoją sytuację majątkową, do czego, co należy podkreślić, miał pełne prawo. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić iż skarżący określił swoje dochody na kwotę 563, 82 zł , natomiast wydatki - na kwotę ok. 1.740 zł. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że ujawnione przez skarżącego dochody nie pokrywają faktycznie ponoszonych przez niego wydatków, a zatem skarżący korzysta z innych źródeł dochodu, których nie ujawnia . Wobec powyższych faktów Sąd uznał, iż skarżący nie może być uznany za osobę zasługującą na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy , w ocenie Sądu , skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek do ustanowienia adwokata z urzędu, dlatego Sąd działając na podstawie wyżej wymienionych postanowił jak w sentencji.