III SA/Kr 266/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 14 grudnia 2016 roku nr: [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych M. D. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z rodzicami: H. D. i A. D. oraz bratem M. D. Rodzina utrzymuje się z dochodów w wysokości 2.140 zł, na który składają się: emerytura matki wnioskodawcy w wysokości 940 zł i jej dochód z tytułu umowy zlecenia w wysokości ok. 300 zł, emerytura ojca skarżącego w wysokości 670 zł i jego wynagrodzenie jako członka Rady Nadzorczej Banku [...]. Skarżący, ani jego brat nie osiągają żadnych dochodów. M. D. jest studentem studiów dziennych, a jego brat uczniem 4 klasy technikum. Cały uzyskiwany dochód przeznaczony jest na zaspokojenie podstawowych potrzeb czteroosobowej rodziny: zakup żywności, opłaty za media, utrzymanie domu oraz utrzymanie skarżącego na studiach w K (opłata za akademik i wyżywienie). Żaden z członków rodziny nie posiada zobowiązań, takich jak kredyty, pożyczki, czy alimenty. W skład majątku rodziców skarżącego wchodzi dom mieszkalny o powierzchni ok. 100 m² oraz dwa samochody o wartości około 6.000 zł. Brat skarżącego, M. D. w roku 2016 otrzymał w drodze darowizny od rodziców nieruchomość rolną o powierzchni 2,40 ha, która została bezpłatnie wydzierżawiona wraz z pozostałą częścią gospodarstwa rodziców i nie przynosi żadnych dochodów. Skarżący podniósł, iż nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych choćby w najmniejszej wysokości. Nie może także liczyć na pomoc finansową rodziców. Złożenie skargi jest w jego ocenie konieczne, ponieważ uzyskanie stypendium socjalne pozwoli wnioskodawcy na kontynuowanie nauki. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Mając na uwadze przedstawioną we wniosku sytuację skarżącego, należy stwierdzić, że uiszczenie kosztów sądowych przekracza jego aktualne możliwości finansowe. M. D. jest studentem pozostającym na utrzymaniu rodziców. Dochód czteroosobowej rodziny wnioskodawcy jest niewielki, wynosi bowiem 2.140 zł, co oznacza, że na osobę w rodzinie przypada kwota 535 zł. Środki w takiej wysokości w całości przeznaczane są na pokrycie bieżących kosztów utrzymania rodziny. Żaden z domowników skarżącego nie dysponuje oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mogłyby zostać spieniężone. Otrzymana w ramach umowy darowizny przez brata skarżącego nieruchomość rolna nie przynosi żadnych dochodów. W przedstawionej sytuacji poniesienie kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie i bliskim minimum warunków socjalnych. Ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby zatem pozbawić skarżącego prawa do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.