III SA/Kr 269/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z byłym konkubentem. Określając swój majątek podała, że należy do niej dom o powierzchni 110 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 12,52 ha co daje 0,5525 hektarów przeliczeniowych. Określając swoje dochody podała, że 23 grudnia 2011 r. sprzedała drewno, które było na remont domu za kwotę 3592 zł Uzasadniając swoje starania zaakcentowała, że nie jest osobą wykształconą. Wskazując na tę okoliczność podniosła, że w sprawach prowadzonych pod sygn. akt. III SA/Kr 1430-1431/11 ustanowiono dla niej pełnomocnika z urzędu. Wskazała, że były konkubent jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i przebywa wyłącznie na utrzymaniu skarżącej, że należące do niej gospodarstwo rolne położone jest całkowicie w górach, że dom wymaga kapitalnego remontu i że nie otrzymała jeszcze dopłat z ARiMR za okres 2011 r. Kończąc wyjaśniła, że z pieniędzy które otrzymała w grudniu 2011 r. za sprzedaż drewna przeznaczonego na remont domu opłaciła KRUS za I kw kwotą 260 zł oraz podatek I ratę2012 r. w kwocie 64 zł, jak również zwrócił zadłużenie w kwocie 500 zł pożyczone w okresie listopad – grudzień 2011 r. Za kwotę 300 zł zakupił części do piły spalinowej a pozostałe środki przeznaczyła na utrzymanie swoje i konkubenta. Z uwagi na fakt, że niniejsza sprawa nie jest pierwszą ani jedyną jaka zawisła przed tutejszym wojewódzkim sądem administracyjnym więc w oparciu o wcześniejsze oświadczenia jakie skarżąca składała w sprawach prowadzonych pod sygn. akt. III SA/Kr 1430-1431/11, III SA/Kr 28/11 okolicznościami znanymi z urzędu postaje, że skarżąca nie pracuje zawodowo. Utrzymuje się gospodarstwa rolnego położonego w górach. Roczny dochód skarżącej z dopłat do gruntów wynosi 4.047,84 zł. Z powodu zadłużenia ma odcięty dopływ prądu do budynku mieszkalnego z powodu zadłużenia. Żyje oszczędnie a niewielki dochód wystarcza jej na żywność i ubranie. W listopadzie 2009 r. w jej domu wybuchł pożar, który spowodował wielkie zniszczenia. Wyjaśniła, że dom jest stary, drewniany i wymaga kapitalnego remontu. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6320" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jej wniosek należało uznać w tym zakresie za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, dochody. Oświadczenia te uzupełnione informacjami znanymi z urzędu są wystarczające do oceny możliwości płatniczych strony. Te nie rysują się szczególnie. Skarżąca nie należy do osób zamożnych. Posiada, co prawda majątek nieruchomy w postaci gospodarstwa rolnego, jednakże po pierwsze dochód z tego gospodarstwa stanowi podstawę jej egzystencji, po wtóre mimo że majątek ten posiada określoną wartość i mógłby stanowić zabezpieczenie ewentualnego kredytu, to jednak wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącą powoduje, że jej zdolność kredytowa jest wątpliwa. Roczny dochód skarżącej z dopłat do gruntów wynosi 4.047,84 zł, co daje miesięcznie kwotę 337,32 zł. Do tego należy dodać nieregularne wpływy ze sprzedaży drewna. Środki finansowe, którymi dysponuje skarżąca nie są wysokie, zważywszy na obecny poziom cen za dobra i usługi. Dom, w którym zamieszkuje skarżąca wymaga przeprowadzenia prac remontowych, a poza tym ma odcięty dopływ prądu ze względu na fakt nieopłacenia rachunków przez skarżącą. Wskazane okoliczności charakteryzują więc skarżącą jako osobę ubogą, która nie jest w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Uwzględniając to, udzielono więc skarżącej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jej rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Konieczność wygospodarowania przez skarżącą środków na koszty kwalifikowanego pełnomocnika przekracza bowiem aktualnie jej możliwości i grozi zachwianiem sytuacji materialnej oraz bytowej strony w taki sposób że nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Z tych względów orzeczono jak w pkt II sentencji na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).