III SA/Kr 274/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 11 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić na rzecz skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że brak jest osób które pozostawałyby z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podał, że nie ma żadnych nieruchomości ani zasobów pieniężnych, a z przedmiotów wartościowych jedyni używany 10 letni samochód osobowy marki Ford Fiesta, którego wartość szacuje na ok. 6.000 zł. Na miesięczne dochody skarżonego składa się kwota 444 zł zasiłku z opieki społecznej. Został mu on jednak zabrany we wrześniu ubiegłego roku. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jest inwalidą II grupy, ma ograniczony słuch oraz uszkodzoną prawą nogę. Poruszać się może jedynie za pomocą kul. Ukończył 61 lat. Nie ma pracy ani żadnego stałego dochodu. Mieszkanie, gdzie przebywa należy do jego dzieci, którym mieszkanie to podarował w 2000 r. zastrzegając sobie prawo zamieszkiwania w nim. Czynszu nie płaci, gaz kupuje butlowy. Miesięcznie jest to koszt ok. 66 zł. Ostatnie rachunki za wodę kształtują się pomiędzy 44 zł a 71 zł (vide: faktury). Wydatki na prąd wyniosły ok. 99 zł (vide: pokwitowania). Jak powiada pieniądze z odszkodowania wydał na spłatę długów. Cześć środków tj. 6500 zł przeznaczył na zakup używanego samochodu osobowego (vide: kopia faktury). Dalsze musiał przeznaczyć na pokrycie honorarium adwokackiego. Z pieniędzy tych spłacił także częściowo zaciągnięty wcześniej kredyt bankowy przeznaczony na zakup lampy do światło terapii (vide: kopia faktury). Do tego doszły ostatnio jeszcze wydatki na ubezpieczenie samochodu (vide: kopia pokwitowania). Przedstawiona kopia wyciągu z rachunku bankowego uwidacznia, że przelana kwota odszkodowania została wypłacona na przestrzeni miesiąca września ubiegłego roku (vide: zestawienie operacji). Skarżący na chwilę obecną nie prowadzi zgłoszonej działalności gospodarczej i jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna (vide: zaświadczenie UP). Przedstawiona kopia dokumentacji medycznej potwierdza że skarżący był hospitalizowany, przeszedł zabieg naprawczy, jest objęty leczeniem specjalistycznym, ponosi określone wydatki na leki, korzysta ze sprzętu rehabilitacyjnego, nadto obecnie zmuszony jest znowu poddać się leczeniu szpitalnemu (vide: karta informacyjna, skierowania, faktury z aptek i za naprawę aparatu słuchowego). Sytuacja rodzinna skarżącego należy do skomplikowanych. Z jednej strony z wyjaśnień skarżącego wynika, że jest żonaty. Z drugiej natomiast przeprowadzane aktualizacje wywiadów środowiskowych konsekwentnie podają, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo (vide: akta admin.) skarżący akcentuje zaś, że żoną pozostaje w rozdzielności majątkowej. Wyjaśniając w czym przejawia się sugerowana odrębność gospodarstw domowych skarżącego i małżonki skarżący podniósł, że mieszkanie gdzie przebywa składa się dwu pokoi, kuchni, łazienki i przedpokoju. Pokoje rozdzielone są przechodnią kuchnią, każde z małżonków na swój sposób je urządziło i zamieszkuje. W kuchni każde ma swoją lodówkę do przechowywania własnej żywności z której oddzielnie i samodzielnie przygotowuje sobie posiłki. Koszty rachunków dzielą. Z uwagi na wskazywane zaszłości małżonkowie są ze sobą na tyle skonfliktowani, że jak skarżący powiada D. M. jest obecnie dla niego osobą całkowicie obcą. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest zasiłek stały, sprawa opatrzona zaś została symbolem "6321". W konsekwencji stwierdzenia, że skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jego wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem czy to sądu czy to referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Na wezwanie udzielił zaś dodatkowych wyjaśnień przedkładając wymagane dokumenty źródłowe. Uzupełnione o te informacje oświadczenie skarżącego jest wystarczające do oceny jego aktualnej sytuacji i możliwości płatniczych. Te w przypadku osoby bezrobotnej, bez stałego dochodu i w zasadzie bez majątku, z problemami zdrowotnymi, zmuszonej do poszukiwania wsparcia w ośrodkach pomocy społecznej nie rysują się specjalnie. Dostrzeżone problemy zdrowotne skarżącego siłą faktu ograniczają jego możliwości zarobkowe Na pomoc małżonki skarżący liczyć nie może albowiem relacje między nimi tak jak je obrazuje skarżący są skomplikowane. Ze względu na sygnalizowane problemy zdrowotne z poruszaniem się zbycia samochodu w celu pozyskania środków nie za bardzo można wymagać od skarżącego. Z zasad doświadczenia życiowego wynika też, że osoby borykające się z problemami zdrowotnymi powinny dysponować pewnym zabezpieczeniem na wypadek jakichś poważniejszych powikłań nawet gdy Państwo deklaruje powszechny oraz bezpłatny dostęp do służby zdrowia. Pozostaje bowiem cały szereg kosztów dodatkowych choćby na część leków nierefundowanych czy zaordynowanej diety. Mając na uwadze powyższe i przewidując tylko minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że choć obiektywnie niewielkie to jednak skarżący nie będzie w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie. Stąd, zgodnie z wnioskiem ustanowiono na rzecz skarżącego adwokata udzielając mu tym samym pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi a w związku z tym orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.