III SA/Kr 275/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Elżbieta Kremer (spr.) Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane. Zaskarżoną przez W. K. decyzją z dnia 24 lutego 2010r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] 2009r. znak [...] zobowiązującą W. K. do zwrotu kwoty 608,16 zł, na które składa się zobowiązanie główne w wysokości 583,17 zł plus ustawowe odsetki na dzień 30.12.2009r. jako należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 01.04.2009r. do 30.09.2009r. przyznanych na podstawie decyzji znak [...] z dnia [...]2009r. dla osoby uprawnionej K. S. K. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 2, 9, 10, 18 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009r., Nr 1, poz. 7). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Pismem z dnia 08.04.2009r. W. K. został poinformowany przez Prezydenta Miasta o przyznaniu na podstawie art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów K. S. K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 240,00 zł miesięcznie na okres od 01.03.2009r. do 30.09.2009r. i obowiązku zwrotu przez skarżącego organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Wydaną w sprawie pierwotnie decyzją pierwszej instancji z dnia [...]2009r. znak [...] Prezydent Miasta zobowiązał na podstawie art. 27 w/w ustawy W. K. do zwrotu kwoty 583,17 zł jako należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 01.04.2009r. do 30.09.2009r. przyznanych na podstawie decyzji znak [...] z dnia [...]2009r. dla osób uprawnionych a w pkt II decyzji zobowiązał skarżącego do zwrotu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 597,56 zł (zobowiązanie główne w kwocie 583,17 zł plus odsetki ustawowe na dzień 30.10.2009r.) wraz z ustawowymi odsetkami w wysokości jak za zobowiązania ustawowe od kwoty 583,17 zł. Decyzja ta została w toku postępowania odwoławczego na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]2009r. znak [...] uchylona a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, z uwagi na brak przejrzystości w rozstrzygnięciu, z którego wynika konieczność uregulowania przez skarżącego dwojakiego rodzaju zobowiązań oraz braku uzasadnienia faktycznego decyzji. Organ pierwszej instancji nie wskazał w jaki sposób ustalono kwotę świadczenia podlegającego zwrotowi, jaka jest kwota należności głównej oraz kwota odsetek za zwłokę. Wydana w następstwie decyzja pierwszej instancji Prezydenta Miasta z dnia [...]2009r. znak [...] zobowiązała W. K. na podstawie art. 25 w zw. z art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów do zwrotu kwoty 608,16 zł, na którą składa się zobowiązanie główne w wysokości 583,17 zł plus ustawowe odsetki na dzień 30.12.2009r. jako należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 01.04.2009r. do 30.09.2009r. przyznanych na podstawie decyzji znak [...] z dnia [...]2009r. W uzasadnieniu organ przytoczył na wstępie treść przepisów prawnych znajdujących w sprawie zastosowanie, wyjaśniając, że wysokość zobowiązania skarżącego jako dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustalono na podstawie w/w decyzji z [...]2008r., z której wynika, że K. K. w okresie od 01.03.2009r. do 30.09.2009r. otrzymał kwotę 240 zł miesięcznie. Kwota zobowiązania głównego z tej decyzji wynosi 583,17 zł i nie zawiera należności wobec Skarbu Państwa z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oraz należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałych z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych przed dniem 01.05.2004r. Na poczet zobowiązania zostały zaliczone wyegzekwowane od dłużnika kwoty, przekazane przez komornika sądowego. Decyzja została wydana w związku z zakończeniem okresu świadczeniowego w dniu 30.09.2009r. Odwołując się od powyższej decyzji W. K. wniósł o jej uchylenie podnosząc, że istotnie na podstawie wyroku Sądu zasądzono od niego alimenty na rzecz syna K. K. w wysokości 240 zł miesięcznie. Zakwestionował jednak przyznanie małoletniemu synowi świadczenia z funduszu alimentacyjnego z tej racji, że nie może być mowy w jego przypadku o bezskuteczności egzekucji gdyż w okresie między marcem a wrześniem 2009r. pobrano od niego następujące kwoty: 362 zł – w czerwcu, lipcu i sierpniu 2009r. oraz kwotę 151 zł we wrześniu 2009r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, za podstawę prawną decyzji przyjmując art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 2,9,10 i 18 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że skarżący jest w sposób bezsporny dłużnikiem alimentacyjnym w rozumieniu w/w ustawy zobowiązanym do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Decyzja z [...]2009r. nie została uchylona a świadczenie zostało na jej podstawie wypłacone uprawnionemu. Na tym etapie nie można kwestionować prawidłowości przyznania świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego. Organ właściwy wierzyciela był natomiast zobowiązany do wydania decyzji o zwrocie wypłaconych świadczeń przez dłużnika alimentacyjnego. Odnosząc się do twierdzeń skarżącego zawartych w odwołaniu o niezasadności żądania od niego zwrotu określonej w decyzji kwoty gdyż egzekucja jest skuteczna – organ powołał się na przepis art. 28 ust. 1 w/w ustawy, który stanowi, że w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego, organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności m.in. należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy do ich całkowitego zaspokojenia. Sformułowanie zawarte w uzasadnieniu decyzji pierwszej instancji , że "na poczet zobowiązania zaliczone zostały wyegzekwowane od dłużnika kwoty przekazane przez komornika" oznacza w sprawie, że kwoty, które organ egzekucyjny uzyskał od skarżącego w okresie miedzy marcem a wrześniem 2009r. zostały zaliczone na poczet jego zobowiązań w stosunku do organu właściwego dłużnika i o kwotę tą jego zobowiązanie zostało pomniejszone. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego stała się przedmiotem skargi W. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której powtórzona została argumentacja z odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Powyższa kontrola, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd sprawując tę kontrolę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna. Przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia zwrotu przez W. K. organowi właściwemu wierzyciela (Prezydentowi Miasta) należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej – małoletniemu synowi K. K. na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Art. 27 ust. 3 tej ustawy stanowi, że: organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z kolei art. 28 ust. 1 tej ustawy przewiduje sytuację faktyczną, w której osoba uprawniona do alimentów otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego a jednocześnie prowadzona jest skutecznie egzekucja od dłużnika alimentacyjnego. Wówczas organ egzekucyjny zaspokaja w pierwszej kolejności należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy, do ich całkowitego zaspokojenia. Z akt sprawy wynika, że na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec małoletniego syna K. K. oraz, że została wydana w dniu [...]2009 r. decyzja znak [...], która przyznała małoletniemu świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 240,00 zł miesięcznie na okres od 01.03.2009r. do 30.09.2009r. Dokument decyzji nie znajduje się w aktach, niemniej jednak dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie w świetle przywołanych przepisów są ustalenia jakiej wysokości zobowiązanie ciąży na skarżącym z tytułu obowiązku zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Z sentencji decyzji pierwszej instancji wynika, że jest to kwota 608,16 zł, na którą składa się zobowiązanie główne w wysokości 583,17 zł i ustawowe odsetki na dzień 30.12.2009r. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są jednak decyzjami wydanymi z naruszeniem prawa, gdyż w uzasadnieniach decyzji brak jest szczegółowych ustaleń, z których ma wynikać taka a nie inna kwota zobowiązania skarżącego. Ogólnie rzecz ujmując, istnieje szereg wątpliwości niewyjaśnionych przez organy. Pierwsza wynika z porównania sentencji decyzji pierwszej instancji z uzasadnieniem. Mianowicie, organ wskazuje, że w/w kwota 608,16 zł to kwota należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 01 kwietnia 2009r. do 30 września 2009r., a w uzasadnieniu z kolei organ pisze, że należności zostały wypłacone w okresie od 1 marca 2009r. do 30 września, czyli w okresie dłuższym niżby wynikało to z sentencji decyzji. Następnie, jedynym uzasadnieniem wysokości kwoty zobowiązania skarżącego jest stwierdzenie, że "na poczet zobowiązania skarżącego zaliczone zostały wyegzekwowane od dłużnika kwoty przekazane przez komornika sądowego, co oznacza, że kwoty, które organ egzekucyjny uzyskał od skarżącego w okresie od marca do września 2009r. zostały zaliczone na poczet jego zobowiązań w stosunku do organu właściwego dłużnika i o kwotę tę jego zobowiązanie zostało pomniejszone." Stwierdzenie to nie pozwala jednak na uznanie, że ostateczna kwota zobowiązania jest prawidłowa. Jest zbyt ogólne. Skarżący podaje zarówno w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji jak i w skardze, że tytułem alimentów pobrano od niego "w okresie pomiędzy marcem a wrześniem 2009r. kwoty: 362 zł w czerwcu, lipcu i sierpniu 2009r. i 151 zł we wrześniu 2009r." Organy nie odniosły się szczegółowo do tych kwot, co pozwoliłoby na ostateczne ustalenie w jakiej wysokości kwota została faktycznie od skarżącego wyegzekwowana i jaka następnie zaliczona została na poczet należności alimentacyjnych. W podanym przez skarżącego ujęciu egzekwowanych należności alimentacyjnym nie można stwierdzić czy kwota 362 zł to kwota łączna za trzy miesiące czy kwota za każdy z miesięcy oddzielnie. Zwrócić tu także należy uwagę, że skarżący za początkowy termin zobowiązania podaje marzec 2009r. Ta okoliczność również nie została przez organy zauważona i zanalizowana. W ten sposób uzasadnione decyzje wymykają się kontroli Sądu pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego. Sąd nie był w stanie ocenić prawidłowości całościowego postępowania w sprawie, dokonanych na jego podstawie ustaleń i konsekwencji końcowego rozstrzygnięcia, które zostało zaskarżone. W ocenie Sądu doszło do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Z art. 107 § 3 kpa wynika, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z naruszeniem tego przepisu ściśle wiąże się naruszenie przepisu art. 7 kpa, stanowiącego z kolei, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W aktach nie znalazły się dokumenty, z których ma wynikać jakiego rzędu kwoty zostały wyegzekwowane w ramach postępowania egzekucyjnego od skarżącego. Organ oparł się jedynie na oświadczeniu skarżącego w tym względzie. Dane te są natomiast szczególnie istotne ze względu na art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Sąd przy tym nie przesądza, że kwota 608,16 zł jest kwotą nieprawidłowo wyliczoną a wskazuje, że brakuje w uzasadnieniach decyzji ścisłego wyjaśnienia na podstawie jakich danych ta kwota została wyliczona a także brakuje dokumentów, które by dane te odzwierciedlały. Należy zauważyć ponadto, że pierwotnie wydana w sprawie decyzja Prezydenta Miasta zobowiązująca skarżącego do zwrotu kwoty należności wypłaconych tytułem świadczenia alimentacyjnego tj. decyzja z dnia [...]2009r. znak [...]została uchylona przez organ odwoławczy również ze wskazaniem niewyjaśnienia sprawy w przedmiocie kwoty objętej zobowiązaniem zwrotu. Wydane w następstwie ponownego rozpoznania decyzje, zawierając w sobie tego samego rodzaju naruszenie przepisów postępowania administracyjnego uzasadniają ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając ponownie sprawę Prezydent Miasta wyda decyzję w przedmiocie zobowiązania skarżącego z tytułu wypłaconych należności alimentacyjnych po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego uwzględniającego wskazane wyżej wskazówki Sądu. W pkt II wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.