III SA/Kr 279/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. F. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 października 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i zwolnić go od kosztów sądowych. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dorosłym synem. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi 50 metrowy murowany dom jednorodzinny, który wymaga remontu i 37 arowa nieruchomość rolna. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych poza podstawowym wyposażeniem domu. Miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego skarżący oszacował na kwotę 556,02 zł otrzymywanej renty rodzinnej. Przy tej okazji wskazał też, że jego syn nie pracuje. Do wniosku dołączył odcinek renty z grudnia ubiegłego roku. Na podstawie dotychczas złożonych w sprawie oświadczeń i przedstawionych dokumentów źródłowych okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, iż skarżący jest wdowcem, ma pięcioro dorosłych dzieci. Czworo z nich pozawierało związki małżeńskie i nie zamieszkuje już ze skarżącym (k. 58). Syn z którym skarżący zamieszkuje jest zaś osobą poszukującą pracy. Skarżący kupuje gaz w butlach, wodę czerpie ze studni, radio ma na baterię a telewizora nie ogląda. Na przestrzeni ostatnich dwóch lat wydatki na prąd nie przekroczyły 130 zł/msc (k. 45; 61). Obciążenia podatkowe skarżącego wyniosły w ubiegłym roku 58 zł. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 252 w związku z art. 246 §1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02/153/1270 ze zm.) osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych o ile – poza samym wnioskiem (art. 243 ppsa) - złoży również oświadczenie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oświadczenie takie stopniowane jest przekonaniem sądu i referendarza, że strona podnoszone przez siebie okoliczności "wykazała" czyli, że przedstawiła je w sposób przekonywujący. Zgodnie natomiast z art. 255 ppsa jeżeli oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych względnie wzbudzi wątpliwości można zażądać od strony dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. Zestawienie tych przepisów pozwala dojrzeć przyjętą przez ustawodawcę konstrukcję prawną, która opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się w sytuacji strony i nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości względnie tyczą one nieistotnych składników stanu majątkowego strony lub jej sytuacji rodzinnej to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony o składanie dodatkowych oświadczeń i przedkładanie dokumentów źródłowych. Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że w jej aktualnej sytuacji wymagane koszty postępowania pozostają w takiej dysproporcji, że strony nie będzie stać na ich poniesienie, może wydać rozstrzygniecie bez konieczności prowadzenia dalszych czynności. W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Biorąc pod uwagę zalegające na kartach akt dokumenty źródłowe, jakie był składał wcześniej i wyjaśnienia jakich udzielił po pozostawieniu jego pierwszego wniosku bez rozpoznania nie było obecnie potrzeby podejmowania dodatkowych czynności bo dostępny materiał pozwala na zorientowanie się w możliwościach płatniczych skarżącego. Skarżący nie należy do osób specjalnie zamożnych. Tak bowiem należy postrzegać rencistę z niezbyt wysokim świadczeniem mającego na utrzymaniu niepracującego syna. Spojrzenia takiego nie zmienia ujawniony przezeń majątek. Chociaż bowiem co do zasady ma on określoną wartość podkładową dla ewentualnej pożyczki to jednak wysokość bieżących dochodów skarżącego powoduje, że kwestia wymaganej przez banki zdolności kredytowej jest więcej niż dyskusyjna. Zbycia tego domu czy nieruchomości rolnej w celu zdobycia środków na koszty postępowania trudno zaś od niego wymagać. Stanowiłoby to bowiem pozbawienie skarżącego koniecznego utrzymania (por. orzecz. SN z 6.11. 1953 r., IC 1427/53 OSN 54/2/52). Skarżący nie za bardzo miał możliwości by poczynić stosowne oszczędności, jego dochody są bowiem znacznie niższe od przeciętnych zarobków pracowników zatrudnionych w gospodarce. Okoliczność, że syn skarżącego powinien zintensyfikować swoje starania gdy chodzi o znalezienie też nie powinno przekreślać starań skarżącego. Jak bowiem wyjaśnił to swego czasu Sąd Najwyższy "Dla zwolnienia od kosztów sądowych może być stanowczy tylko stan majątku i dochodów ubiegającego się o to zwolnienie w czasie wniesienia prośby" (por. orz. SN z 19 września 1935 r. C. II 874/35 PPiA 36/1 s. 79). Stanowisko takie zasługuje na aprobatę albowiem pozwala dostrzec realne możliwości płatnicze strony w momencie ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Przy tym nie jest oderwane od realiów życia codziennego gdzie w związku ze spowolnieniem wzrostu gospodarczego powszechną bolączką staje się bezrobocie. Biorąc to pod uwagę należało skarżącemu udzielić pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zwolnić od kosztów zgodnie z wnioskiem. Z przytoczonych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.