III SA/Kr 281/14
WyrokWSA w Krakowie2014-07-24
Skład orzekający: Krystyna Kutzner, Bożenna Blitek, Janusz Bociąga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego powinno zostać zawieszone z chwilą ogłoszenia upadłości spółki, która dokonała zajęcia, i czy wierzytelność z tego tytułu podlega zgłoszeniu do masy upadłości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego powinno zostać zawieszone z chwilą ogłoszenia upadłości spółki. Wierzytelność z tego tytułu, jako mająca charakter pieniężny i powstała przed ogłoszeniem upadłości, podlega zgłoszeniu do masy upadłości. Kontynuowanie postępowania administracyjnego po ogłoszeniu upadłości, bez wcześniejszego zawieszenia i zgłoszenia wierzytelności, jest niedopuszczalne i stanowi naruszenie przepisów prawa upadłościowego oraz K.p.a.Stan faktyczny
Spółka A S.A. zajęła pas drogowy bez zezwolenia, za co organ I instancji nałożył karę pieniężną. Po ogłoszeniu upadłości spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję o karze. Syndyk masy upadłości zaskarżył decyzję SKO, zarzucając naruszenie przepisów prawa upadłościowego i K.p.a. poprzez brak zawieszenia postępowania i nieprawidłowe traktowanie kary pieniężnej jako wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, orzekając, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2014 r. sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości "A" w upadłości likwidacyjnej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 listopada 2013r. nr [ ] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Syndyka masy upadłości "A" w upadłości likwidacyjnej kwotę 10 262 zł (słownie: dziesięć tysięcy dwieście sześćdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] działając na podstawie art. 20 pkt 8, art. 40 ust. 12 pkt 1, ust. 13, ust. 15 w związku z art. 40 ust. 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 2004 r. w sprawie określenia warunków udzielenia zezwoleń na zajęcie pasa drogowego i art. 107 K.p.a., a także uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie stawek za zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg, uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia 9 lipca 2008 r. w sprawie reorganizacji jednostki budżetowej Zarząd Komunalny nałożył na A Spółka Akcyjna w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w K karę pieniężną w wysokości 304 425 zł za zajęcie bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego ulicy P (droga powiatowa).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w związku z nieusunięciem płyt ażurowych i nieprzywróceniem pasa drogowego drogi publicznej do stanu poprzedniego w nieprzekraczalnym terminie do dnia 20 sierpnia 2012 r. Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu (dalej powoływany jako ZIKiT) w dniu 11 grudnia 2012r. wystosował zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zajęcia bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego przez utwardzenie zieleńca płytami ażurowymi na powierzchni 5,50 m x 13,50 m, na wysokości posesji przy ul. P w K od dnia 21 sierpnia 2012 r.
W trakcie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 28 grudnia 2012 r. z udziałem strony stwierdzono, że przedmiotowe płyty nadal zajmują pas drogowy. Zajęcie pasa drogowego bez wymaganego zezwolenia zarządu drogi stanowi naruszenie art. 40 ustawy o drogach publicznych i powoduje naliczenie opłaty karnej w wysokości 10-ciokrotnej stawki. Stwierdzono zajęcie bez zezwolenia pasa drogowego o pow. 74,25 m2 Naliczono karę pieniężną za okres od dnia 21 sierpnia 2012 r. do dnia 13 marca 2013 r.
Od tej decyzji odwołanie wniósł syndyk masy upadłościowej A S.A. w K, wnosząc o jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji celem zawieszenia postępowania, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w związku z art. 144 ust. 1 oraz art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U z 2012r. poz. 1112 dalej pr.u.n.) poprzez brak przyjęcia, że nałożona kara pieniężna, jako wierzytelność pieniężna podlega zgłoszeniu w trybie przewidzianym w Prawie upadłościowym i naprawczym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 listopada 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w sprawie bezspornym jest fakt, że A S.A. (aktualnie A S.A. w upadłości likwidacyjnej) zajęło pas drogowy bez zezwolenia w okresie od 21 sierpnia 2012 r. do 13 marca 2013 r. a zarzuty pełnomocnika syndyka masy upadłości A S.A. w upadłości likwidacyjnej o naruszeniu przez organ I instancji art. 236 i 240 pr.u.n. jak i art. 97 § 1 pkt. 4 K.p.a. w związku z art. 144 ust. 1 oraz art. 145 ust. 1 pr.u.n. są całkowicie bezzasadne.
Organ odwoławczy uznał, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy jednoznacznie wynika, że organ I instancji zrealizował obowiązkową procedurę zgłoszenia wierzytelności Sędziemu - Komisarzowi w postępowaniu upadłościowym w trybie art. 236 i art. 240 pr.u.n., którą stanowiła nałożona na upadłego kara pieniężna w wysokości 304 425 zł z tytułu bezprawnego zajęcia przez spółkę pasa drogowego. W zgłoszeniu wierzytelności 22 kwietnia 2013 r. (sygn. akt [...]) wskazano, że w chwili ogłoszenia upadłości wskazana wierzytelność była objęta postępowaniem administracyjnym. Powstała przed ogłoszeniem w dniu 24 stycznia 2013 r. upadłości spółki A S.A.
Organ I instancji kilkakrotnie wzywał Spółkę A S.A. do przywrócenia pasa drogowego ul. P do stanu pierwotnego i usunięcia płyt ażurowych z pasa drogowego, informując jednocześnie spółkę, że za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi zostanie wymierzona w drodze administracyjnej kara pieniężna na podstawie art. 40 ust. 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
Z chwilą uzyskania zawiadomienia o ogłoszeniu upadłość spółki i wezwaniu do zgłaszania przez wierzycieli ich wierzytelności celem zamieszczenia ich na liście przez syndyka masy upadłości organ I instancji zakończył postępowanie administracyjne już wobec Spółki A S.A. w upadłości likwidacyjnej.
W dacie zgłoszenia wierzytelności tj. w dniu 22 kwietnia 2013 r. funkcjonowała w obrocie prawnym decyzja organu I instancji z dnia [...] 2013 r., na podstawie, której zgłoszona została wierzytelność w wysokości 304 425 zł. Wprawdzie, decyzja ta została uchylona w trybie odwoławczym przez SKO, to jednak powodem jej uchylenia było jedynie błędne określenie adresata decyzji tj. wskazanie syndyka masy upadłości A S.A. w upadłości likwidacyjnej zamiast bezpośrednio podmiotu upadłego tj. A S.A. w upadłości likwidacyjnej. Sędzia - Komisarz prowadząca postępowanie upadłościowe nie zakwestionowała zgłoszonej wierzytelności pomimo błędnego określenia adresata ww. decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w kodeksie postępowania administracyjnego brak przepisu, który przewidywałby zawieszenie wszczętego przeciwko upadłemu postępowania z mocy prawa z datą ogłoszenia upadłości. W związku z powyższym, organ I instancji miał obowiązek kontynuować uprzednio wszczęte postępowanie administracyjne bez jego zawieszenia. Stwierdziło, że w przypadku ogłoszenia upadłości i tworzenia listy wierzytelności w postępowaniu upadłościowym nie sytuacja rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, które ma miejsce jedynie wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej.
Zgodnie z art. 40 ust. 12 ustawy o drogach publicznych, wysokość kar pieniężnych zawsze wynika z decyzji administracyjnej, wobec tego Sędzia — Komisarz nie posiada kompetencji do określenia wysokości zobowiązania pieniężnego wynikającego z zajęcie bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego ul. P w K. W związku z powyższym organ I instancji zobowiązany był kontynuować rozpoczęte wcześniej postępowanie administracyjne, także po ogłoszeniu upadłości zobowiązanego. Prawidłowość takiego stanowiska potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 marca 2007 r., sygn. akt: I SA/Bd 54/07. Organ wyjaśnił również, że konstrukcja art. 40 ustawy o drogach publicznych wyłącza możliwość stosowania uznania administracyjnego. W konsekwencji zatem, w przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w cyt. przepisach, czyli w przypadku stwierdzenia zajęcia pasa drogowego bez stosownego zezwolenia, właściwy organ zobowiązany jest do podjęcia działań przewidzianych omawianymi przepisami, czyli zobowiązany jest naliczyć karę pieniężną, która stanowi rodzaj daniny publicznej.
Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł syndyk masy upadłości A S.A. w upadłości likwidacyjnej domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji celem zawieszenia postępowania, ewentualnie, uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia co do istoty sprawy oraz zasądzenia kosztów niniejszego postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 236 pr.u.n poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż wierzytelność z tytułu zajęcia pasa drogowego jest długiem upadłego i podlega zaspokojeniu po umieszczeniu jej na liście wierzytelności i dokonaniu podziału funduszów masy upadłości zgodnie z planem podziału, oraz naruszenie art. 97 § 1 pkt. 4 K.p.a. w związku z art. 144 ust. 1 pr.u.n. i art. 145 ust. 1 pr.u.n. poprzez stwierdzenie, że nie zachodziły przesłanki uzasadniające obligatoryjne zawieszenie postępowania przez organ I instancji.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że przepisy prawa upadłościowego i naprawczego dają wyraźne pierwszeństwo procedurze zgłoszenia wierzytelności w trybie art. 236 i następnych ustawy i nie jest możliwe zaspokojenie się z masy upadłościowej z jej pominięciem. Kary pieniężne nakładane przez organy administracji publicznej stanowią dług upadłego i podlegają przepisom prawa upadłościowego i naprawczego. Tryb zgłoszenia wierzytelności jest wyłączną drogą dochodzenia w postępowaniu upadłościowym należności publicznoprawnych powstałych przed ogłoszeniem upadłości. Mając na uwadze powyższe decydujące znaczenie w niniejszej sprawie ma nie tylko zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, gdyż dokonanie zgłoszenia przysługującej względem upadłego wierzytelności jest dopiero pierwszym etapem prowadzącym do zaspokojenia należności publicznoprawnej, ale również jej umieszczenie na liście wierzytelności w odpowiedniej kategorii oraz uwzględnienie w planie podziału funduszy masy upadłościowej oraz zaspokojenie w całości bądź w części z tych funduszów według zasad obowiązujących wszystkich wierzycieli upadłego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło faktu, że wyznaczenie 14 dniowego terminu na zapłatę kary pieniężnej, liczonego od dnia w którym decyzja organu I instancji stała się ostateczna stoi w sprzeczności z regulacją zawartą w prawie upadłościowym i naprawczym.
Od dnia ogłoszenia upadłości termin i warunki ponoszenia wszelkich kosztów oraz realizacji zobowiązań upadłego są określone przez prawo upadłościowe i nie ma możliwości indywidualnego ustalania przez wierzyciela jakichkolwiek zasad wykonywania zobowiązań przez upadłego.
Upadłość spółki A S.A. w upadłości likwidacyjnej została ogłoszona w dniu 24 stycznia 2013 r., a zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zajęcia bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego nastąpiło dnia 11 grudnia 2012 r. Zdaniem skarżącej z dniem ogłoszenia upadłości postępowanie administracyjne powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w związku z art. 144 ust. 1 pr.u.n. i art. 145 ust. 1 pr.u.n. Charakter prawny wierzytelności nie stanowi żadnej podstawy do wyłączenia jej spod zakresu przepisów prawa upadłościowego. Zawieszone postępowanie administracyjne może zostać podjęte przez organ administracji publicznej po kumulatywnym spełnieniu dwóch przesłanek – tylko przeciwko syndykowi i tylko w razie odmowy uznania danej wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. Zatem według skarżącej kontynuowanie postępowania administracyjnego przed odmową wciągnięcia należności na listę wierzytelności w postępowaniu upadłościowym nie jest dopuszczalne.
W sprawie nie ulega wątpliwości, że postępowanie dotyczy masy upadłości, gdyż jego wynik może mieć wpływ zarówno na stan masy upadłości, jak i możliwość zaspokojenia się z niej. Ponadto skoro zaspokojenie wszystkich wierzycieli ma się dokonać w jednolitym porządku postępowania upadłościowego zasadne jest by ustalenia ich praw dokonały co najmniej w pierwszej kolejności, organy sądowe tego postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.), Sąd sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako P.p.s.a.) wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości, co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym, w oparciu art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd także z urzędu dokonuje kontroli legalności decyzji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga powinna zostać uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa, które miało w pływ na wynik sprawy, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie
Okolicznością bezsporną pozostaje, że w dniu 24 stycznia 2013r. Sąd Rejonowy ogłosił upadłość likwidacyjną spółki A S.A.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zgodnie z art. 145 ust 1 pr.u,n. postępowanie sądowe lub administracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Stosownie zaś do treść art. 52 i 61 pr.u.n. masa upadłości powstaje w dniu, w którym ogłoszono upadłości. Masę upadłości można zdefiniować, jako część majątku upadłego, który służy zaspokojeniu wierzycieli w postępowaniu upadłościowym. Celem postępowania upadłościowego jest zaspokojenie wierzycieli w jak najwyższym stopniu. W trakcie postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku upadłego, zaspokojenie wierzycieli następuje w drodze likwidacji masy upadłości (czyli przez spieniężenie jej składników) i podziału uzyskanych funduszów między wierzycieli. Należyta ochrona wierzycieli w postępowaniu upadłościowym wymaga zrównania ich statusu pod względem możliwości zaspokojenia się z funduszów masy upadłości. Jednym z przejawów zrównania statusu wierzycieli w postępowaniu upadłościowym jest natychmiastowa wymagalność ich należności, o której mowa w art. 91 ustawy.
W związku z zarzutem skarżącego, iż wierzytelność z tytułu zajęcia pasa drogowego nie podlega zaspokojeniu z podziału funduszów masy upadłości należy więc ustalić, czy postępowanie administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego A S.A przez jest postępowaniem dotyczącym masy upadłości A S.A. oraz ewentualna wierzytelność z tego tytułu podlega zgłoszeniu do masy upadłości.
Zdaniem sądu przedmiotowa wierzytelność podlega zgłoszeniu i ewentualnemu zaspokojeniu się z masy upadłościowej. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 stycznia 2009r. w sprawie sygn. akt III CSK 244/2008, postępowanie dotyczy masy upadłości, jeżeli jego wynik mógłby mieć wpływ na stan masy upadłości i możliwość zaspokojenia się z niej. Do postępowań tych zalicza się postępowania, w których upadłemu przypada rola strony, bez różnicy czy chodzi w nich o pozycje czynne czy bierne masy upadłości, jak też bez różnicy, czy sprawa jest sprawą o świadczenie, ukształtowanie lub ustalenie (wyrok z 14 września 2003, uchwała z 24 maja 2002 r., III CZP 25/02, OSNC 2003/7-8, p. 94, uchwała z 10 lutego 2006 r., IV CZP 2/06, OSNC 2007/1/3). Nie dotyczą masy upadłości postępowania w sprawach o roszczenia niemajątkowe (np. w sprawach o prawa stanu, ochronę dóbr osobistych), oraz o roszczenia majątkowe nie podlegające zaspokojeniu z masy ze względu na swój charakter (roszczenia o zaniechanie wynikające z praw bezwzględnych) w sprawach o alimenty (art. 145 ust. 2 pr.u.n.), w sprawach dotyczących mienia niewchodzącego do masy upadłości (art. 63-67 pr.u.n.).
Wierzytelnością upadłościową jest zarówno wierzytelność pieniężna, jak i wierzytelność niepieniężna, która wskutek ogłoszenia upadłości na podstawie art. 91 ust. 1 zmieniła się w wierzytelność pieniężną. Zaspokojenie wierzytelności upadłościowych następuje przez podział (ogólny lub odrębny) funduszów masy upadłości. W zawiązku z powyższym, w tym stanie faktyczno prawnym obowiązek uiszczenia kary pieniężnej za bezprawne zajęcie pasa drogowego (rodzaj opłaty za korzystanie z pasa drogowego) stanowi nałożenie obowiązku o charakterze pieniężnym, który nie został wykonany przez spółkę A S.A przed ogłoszeniem upadłości. Zatem jest to niewątpliwie wierzytelność podlegająca zaspokojeniu z masy upadłości. Przepisy prawa upadłościowego nie wyłączają tego rodzaju wierzytelność z możliwości zaspokojenia z masy upadłości, także przepisów prawa w tym zakresie nie wskazał skarżący jedynie gołosłownie podnosząc zarzut naruszenia art. 236 pr.u.n.
Natomiast odnośnie kwestii konieczności zawieszenia postępowania administracyjnego z chwilą ogłoszenie upadłości to sąd podziela stanowisko skarżącego, chociaż w tym przedmiocie orzeczenia sądów administracyjnych są inne.
Zdaniem sądu gdy chodzi o postępowania administracyjne, to ogłoszenie upadłości prowadzi do jego zawieszenia, wtedy, gdy należność podlega zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym.
Zawieszenie postępowania przede wszystkim ma na celu umożliwienie syndykowi wstąpienia do postępowania ze względu na fakt, że jemu, zgodnie z art. 144 pr.u.n. przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. Dalej jednak z art. 145 pr.u.n. wynika, że podjęcie zawieszonego postępowania staje się możliwe tylko wówczas, gdy należność nie została umieszczona na liście wierzytelności.
Do podjęcia zawieszonego postępowania nie wystarcza, zatem fakt zgłoszenia się w sprawie syndyka, lecz staje się to możliwe dopiero po wykazaniu faktu odmowy wciągnięcia wierzytelności na listę.
Jeżeli należność zostaje umieszczona na liście wierzytelności, postępowanie administracyjne podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., ze względu na fakt, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
Skoro warunkiem podjęcia zawieszonego postępowania jest odmowa umieszczenia wierzytelności na liście, to niedokonanie zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym sprawia, że zawieszone postępowanie nie może być podjęte (J. Korzonek Prawo upadłościowe i prawo o postępowaniu układowym, Komentarz, Kraków 1935r, s. 234; S. Gurgul Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, Warszawa 2009r., s. 547). Jeśli zaś postępowanie nie może się toczyć, to zasadny wydaje się pogląd, że ulega ono zawieszeniu i brak jest podstaw aby postępowanie administracyjne tej zasadzie nie podlegało, zaś przywoływanie argumentów o kontynuowaniu postępowania z uwagi na szczególny publiczno prawnym charakter postępowania administracyjnego nie znajduje uzasadnienia w ustawie Prawo upadłościowe i naprawcze i jest niczym nieuzasadnionym wkraczaniem w kompetencje sędziego komisarza.
Zdaniem sądu w sprawie należy zastosować art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a, który stanowi, iż postępowanie administracyjne zawiesza się, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Należy przez to rozumieć sytuację, gdy zagadnienie to nie było jeszcze przedmiotem postępowania przed właściwymi organami albo w toczącym się postępowaniu nie zapadło prawomocne (ostateczne) rozstrzygnięcie w tej kwestii. Należy ponadto przyjąć, że istnieje konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, co należy rozumieć w ten sposób, że dana kwestia prawna stała się sporna w toku postępowania administracyjnego lub przepisy prawa wymagają ustalenia stanu prawnego w danej kwestii mającej znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w toku postępowania okaże się, że ustalenie tego stanu może nastąpić tylko w drodze rozstrzygnięcia właściwego organu lub sądu.
Za przyjęciem analogii z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przemawia ważny wzgląd praktyczny. Otóż, w odniesieniu do należności publicznoprawnych, podlegających zgłoszeniu do masy, podjęcie postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 145 ust. 1 pr.p.n, jest możliwe dopiero wtedy, gdy należności te nie zostały umieszczone na liście wierzytelności po wyczerpaniu trybu zgłoszenia wierzytelności. Zdaniem sądu jeszcze raz należy zauważyć że kontynuowanie postępowania administracyjnego przed odmową wciągnięcia należności na listę wierzytelności w postępowaniu upadłościowym nie jest zatem dopuszczalne. Skoro zaś postępowanie nie może się toczyć, to należy uznać, iż podlega ono zawieszeniu, zaś odnosząc to do stanu faktycznego w sprawie to Prezydent Miasta zawieszając postępowanie administracyjne w sprawie zajęcie bez zezwolenia zarządcy drogi pasa drogowego ulicy P, gdyż nie została wydana decyzja przed ogłoszeniem upadłości powinien zgłosić wierzytelność do sędziego komisarza na podstawie art. 236 pr.u.n.
Sąd podziela stanowisko skarżącego, że od dnia ogłoszenia upadłości termin i warunki ponoszenia wszelkich kosztów oraz realizacji zobowiązań upadłego są określone przez prawo upadłościowe i nie ma możliwości indywidualnego ustalania przez wierzyciela jakichkolwiek zasad wykonywania zobowiązań przez upadłego oraz że postępowanie administracyjne dotyczące mienia upadłego podlega zawieszeniu w każdym stanie sprawy z chwilą ogłoszeni upadłości. Podstawą prawną tak ujętego rozumowania jest art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Z datą ogłoszenia upadłości likwidacyjnej jedynym sposobem dochodzenia wierzytelności jest zgłoszenie jej sędziemu-komisarzowi, z określeniem kategorii.
Resumując zdaniem sądu, po ogłoszeniu upadłości nie ma wymogu zgłoszenia wierzytelności mającą podstawę prawną w prawie administracyjnym wyłącznie w oparciu o wydaną decyzję administracyjną, a wynikającą z prowadzonego postępowania administracyjnego wobec strony, co do której w trakcie tego postepowania administracyjnego ogłoszono upadłość.
Należy zauważyć, że przepis art. 240 pr.u.n. nie wymaga konieczności załączania stosownej decyzji administracyjnej, jako dowodu istnienia wierzytelności, podobnie przy zgłoszenie wierzytelności cywilnoprawnej nie ma wymogu załączenia wyroku, nakazu, lub innego orzeczenia sądu stwierdzającego ta wierzytelność. W obu przypadkach wystarczające jest przestawienie dowodów, co do istnienia przesłanek, które uzasadniałyby podjęcie jednej z tych decyzji (sądowej lub administracyjnej).
Należy zauważyć, że zgłoszenie wierzytelności co do której zawieszono postępowanie (art. 240 pkt 7 pr.u.n.) powinno zawierać wskazanie stanu sprawy, jeżeli co do wierzytelności toczyło się postępowanie sądowe lub administracyjne, a postępowanie zostało zawieszone. Opis stanu sprawy powinien, więc zawierać dane, czy postępowanie zostało zawieszone, czy został wydana decyzja przez organ I instancji, czy złożono od niej odwołanie, z jakich stosunków prawnych dochodzona jest wierzytelność, kwota wierzytelność i sposób jej wyliczenia. Dalsze czynności w sprawie ustalenia wysokości wierzytelności należą do sędziego komisarza prowadzącego daną upadłość.
W tych okolicznościach sprawy, zdaniem sądu, prowadzenie postępowania administracyjnego po ogłoszeniu upadłości było niedopuszczalne, powinno być zawieszone. Po zawieszeniu postępowanie administracyjne należało zgłosić wierzytelność sędziemu komisarzowi w warunkach określonych art. 240 pkt 7 pr.u.n. określając jej wysokość do daty ogłoszenia upadłości likwidacyjnej spółki A S. A.
Określenie wysokość wierzytelności do daty ogłoszenia upadłości likwidacyjnej jest istotne. Organ nie dostrzegł konsekwencji prawnych wynikającej z daty ogłoszenia upadłości dla jego wierzytelności, a to prowadziłoby także do uchylenia zaskarżonej decyzji. Decyzja określająca przedmiotową wierzytelność dotyczy dwóch różnych okresów bezprawnego zajęcia pasa drogowego. Okresu do ogłoszenia upadłości i okresu po ogłoszeniu upadłości. Organy niezasadnie uznały, że ogłoszenie upadłości nie ma znaczenia dla stopnia zaspokojenia się wierzyciela, który ma roszczenie charakterze ciągłym do upadłego.
Stanowisko organów jest błędne. Należności podlegające zaspokojeniu z funduszów masy upadłości dzielą się na kategorie kolejności zaspakajania wierzycieli. Zgodnie z treścią art. 342 pr.u.n. kategorie pierwsza obejmuje koszty postępowania upadłościowego i wierzytelności powstałe po ogłoszeniu upadłości, czyli tzw. wierzytelności w stosunku do masy upadłości. Mowa to o wierzytelnościach, które mimo ogłoszenia upadłości w dalszym ciągu powstają np. umowy o dostarczanie energii, wody etc. Uprzywilejowane natomiast wierzytelności powstałe przed ogłoszeniem upadłości zaliczone zostają do kategorii drugiej, a inne wierzytelności, nieuprzywilejowane powstałe przed ogłoszeniem upadłości do dalszych kategorii.
Niewątpliwie, zatem opata za zajęcie pasa drogowego za okres po ogłoszeniu upadłości jest wierzytelnością w stosunku do masy upadłości. Jest to kategoria pierwsza, natomiast kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego za okres przed ogłoszeniem upadłości należy do wierzytelności o dalszej kategorii zaspakajania się z masy upadłości.
W tym stanie sprawy organ powinien zająć stanowisko, czy po ogłoszeniu upadłości należałoby stosować karę pieniężną za zajecie pasa drogowego, a jeżeli tak to czy dopiero po wezwaniu syndyka i stwierdzenia jego bezczynności w tym przedmiocie. Przepis art. 144 ust. 1 pr.u.n. stanowi, że jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Postępowania, o których mowa w ust. 1, syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (ust.2) .Podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma, więc bezwzględny charakter. Ponadto niewątpliwie taka ewentualna kara pieniężna czy opłata powinna być określona od daty ogłoszenia upadłości.
Powyższe rozważania winny być wzięte pod uwagę przez organ przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.
Mając powyższe na uwadze należy uznać, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia 28 sierpnia 2013r. zapadły z naruszeniem przepisów postępowania tj: art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 145 ust 1 i art. 144 oraz art. 236 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a., w związku z art. 135 P.p.s.a. oraz 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło