III SA/Kr 284/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 23 stycznia 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie przyznania płatności p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych; I) oddalić wniosek skarżącego o ustanowienie adwokata W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł od skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 23 stycznia 2012 r. Nr: [...] w przedmiocie przyznania płatności, skarżący R. D. złożył wniosek, na urzędowym formularzu "PPF" o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną M. D. i córką P. D. Mieszka z matką S. D., której dochodem jest emerytura rolnicza w kwocie 850 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 75 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 3,94 ha (2,9315 ha przeliczeniowych). Jedynym źródłem dochodów R. D. jest prowadzone przez niego gospodarstwo rolne. Na córkę P. skarżący płaci alimenty w kwocie 300 zł miesięcznie. Ponadto skarżący podniósł, iż rozpoczyna się okres prac polowych i poniesie związane z tym koszty zakupu nawozów, środków ochrony roślin, materiałów siewnych oraz paliwa. Odpowiadając na wezwanie Referendarza Sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że jego żona M. D. mieszka wraz ze swoją matką J. P. w B pod nr [...], natomiast skarżący zamieszkuje wraz z córką P oraz matką S. D. W związku z prowadzonym gospodarstwem rolnym skarżący ponosi następujące wydatki: nawozy ok. 2.000 zł, paliwo rolnicze ok. 2.500 zł, środki ochrony roślin ok. 1.000 zł. Przeciętny roczny dochód z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym skarżącego, według zaświadczenia z UG, wynosi 6.677,96 zł. Skarżący uzyskuje także dochód ze sprzedaży mleka, a jego wysokość za okres ostatnich trzech miesięcy wyniosła 978,35 zł. Matka skarżącego, S. D., pobiera emeryturę w wysokości 971,80 zł. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej. Wnioskodawca jest właścicielem ciągnika Ursus C-330, rok produkcji 1980 oraz samochodu osobowego marki Fiat 126p, rok produkcji 1986.Wydatki skarżącego na wyżywienie, zakup ubrań i środków czystości wynoszą około 400 zł. Do pisma skarżący załączył następujące dokumenty: odcinek emerytury matki za marzec 2012 roku, zaświadczenie z dnia 2 kwietnia 2012 roku wydane przez Wójta Gminy o składnikach majątku skarżącego i dochodowości gospodarstwa rolnego, wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za okres od 1 stycznia 2012 roku do 31 marca 2012 roku, kopię faktury za gaz z dnia 8 listopada 2011 roku opiewającą na kwotę 73,99 zł wraz z potwierdzeniem wpłaty, kopie dowodów wpłat należności za gaz za listopad 2011 roku w kwocie 102,90 zł i za styczeń 2012 roku w kwocie 69,18 zł, kopie trzech odcinków płatności za energię elektryczną opiewających na kwoty 185,18 zł, fakturę z dnia 4 sierpnia 2011 roku za węgiel kamienny opiewającą na kwotę 1.965 zł, kopię informacji KRUS o wysokości składek ubezpieczeniowych wraz z dowodem wpłaty składki w kwocie 345 zł za I kwartał 2012 roku, kopię faktury za wodę z dnia 6 marca 2012 roku na kwotę 116,21 zł, kopię faktury za usługi telekomunikacyjne z dnia 3 marca 2012 roku na kwotę 65,44 zł wraz z dowodem wpłaty oraz kopie dwóch dowodów rejestracyjnych: ciągnika URSUS C-330 i samochodu Fiat 126p. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) instytucja przyznania prawa pomocy, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy w taki sposób, iż nie jest on w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Podkreślić należy, że co do zasady strony zobowiązane są do ponoszenia kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Skarżący w niniejszej sprawie wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zdaniem orzekającego okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy w takim zakresie wobec skarżącego nie występują. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie nie można uznać, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do całkowitego zwolnienia kosztów sądowych oraz przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego (art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Sytuacja majątkowa skarżącego nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. Z danych zawartych we wniosku oraz piśmie stanowiącym jego uzupełnienie wynika bowiem, że skarżący jest właścicielem nieruchomości w postaci domu o powierzchni 75 m², gruntów rolnych o powierzchni 3,67 ha, gruntów leśnych o areale 1,12 ha oraz gruntów w nieruchomości o powierzchni 1.500 m². Skarżący prowadzi gospodarstwo rolne, które przynosi dochody. Z przedłożonego zaświadczenia z dnia 2 kwietnia 2012 roku z Urzędu Gminy wynika, że roczna dochodowość gospodarstwa rolnego R. D. wynosi 6.677,96 zł. Skarżący uzyskuje także dochód ze sprzedaży mleka w wysokości około 320 zł miesięcznie (978,35 zł za okres trzech miesięcy od stycznia do marca 2012 roku). Otrzymuje także dopłaty do gruntów. Na załączonym zestawieniu operacji na rachunku bankowym odnotowana jest w dniu 20 stycznia 2012 roku wpłata kwoty 1.643,56 zł z ARiMR. Istotnym w sprawie jest także fakt, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką S. D., która dysponuje stałym miesięcznym dochodem z emerytury w wysokości 971,80 zł. Ponadto, jak wynika z załączonego zestawienia operacji na rachunku bankowym wynika, że jego saldo jest dodatnie. Na dzień 31 marca 2012 roku skarżący posiadał wolne środki w wysokości 1.826,36 zł. Przedstawiona sytuacja pozwala zdaniem orzekającego na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, jeżeli jego udział, w ocenie wnioskodawcy, jest konieczny. Dlatego orzekający nie przychylił się do wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy. W ocenie orzekającego istnieją natomiast podstawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go w całości od kosztów sądowych. Dochody uzyskiwane przez R. D. nie są wysokie. Wnioskodawca ponosi znaczne, w stosunku do dochodów, koszty utrzymania i nakładów związanych z prowadzoną działalnością rolniczą. Na jego utrzymaniu pozostaje 11-letnia córka. Skarżący nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, jak również przedmiotami wartościowymi, które mogłyby zostać spieniężone. Wygospodarowanie środków finansowych na wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru oraz pokrycie kosztów sądowych byłoby zatem dla niego zbyt dużym obciążeniem. Stąd decyzja o zwolnieniu wnioskodawcy od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wydając takie rozstrzygnięcie orzekający kierował się tym, aby nie zamykać skarżącemu drogi postępowania sądowoadministracyjnego w dochodzeniu swoich roszczeń. Odmowa przyznania adwokata, oprócz argumentów natury finansowej, podyktowana została argumentem, iż na obecnym etapie postępowania nie występuje konieczność działania przez kwalifikowanego pełnomocnika. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto należy wskazać, iż stronom działającym bez adwokata lub radcy prawnego Sąd udziela potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 powołanej ustawy). Z tych względów orzeczono w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1-3, art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).