III SA/Kr 293/12

Sygn. akt III SA/Kr 293/12 | | WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 grudnia 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer (spr.), Sędziowie WSA Halina Jakubiec, SO del. Janusz Bociąga, , Protokolant Urszula Bukowiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2012r., sprawy ze skargi U. D., na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 30 grudnia 2011r. nr [...], w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Zaskarżoną przez U. D. decyzją z dnia 30 grudnia 2011r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2011r. znak [...] odmawiającą U. D. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dzieci J. D. i K. D. Podstawą prawną decyzji był art. 3, art. 4, art. 5, art. 23, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 roku Nr 139, póz. 992 ze zm.), rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r., Nr 105, poz. 881 ze zm.), § 2, § 15, § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. Nr 105 poz. 881 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r. Nr 129, poz. 1058) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). U. D. wniosła w dniu 20.09.2011r. do Wójta Gminy o przyznanie jej prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku na dzieci J. D. i K. D. Wójt Gminy wydał w następstwie rozpoznania wniosku w dniu [...] 2011r. decyzję znak [...] odmawiającą przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku na J. D. i K. D. Podstawą prawną decyzji był art. 20 w zw. z art. 3 pkt 11, art. 3 pkt 10, art. 4, art. 5 w zw. z art. 3 pkt. 2, art. 6, art. 8, art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz 992 ze zm.), art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2010 r. nr 50, poz. 301), art. 104, art. 107, art. 108 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 52 ustawy z dnia 25 marca 2011 r. o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r., Nr 106, poz. 622), rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r., Nr 105, poz. 881 ze zm.) i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r., Nr 129, poz. 1058). Organ wyjaśnił w uzasadnieniu, że zgodnie z art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych - zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art.4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje – według art. 5 ust 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przechodząc do ustaleń faktycznych organ podał, że w roku 2009 miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł 538,27 zł i przekraczał kwotę 504,00 zł uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę 34,27 zł czyli niższą niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego tj. 68,00 zł przysługującego w okresie zasiłkowym 2010/2011. Dalej organ kontynuował, że w roku 2010 r. rodzina skarżącej uzyskała dochód w wysokości 26.811,09 zł co stanowi 2.234,26 zł miesięcznie. Jednak w styczniu 2010 roku U. D. utraciła zatrudnienie i od dnia 18.01.2010 r. uzyskała prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W związku z powyższym należało dochód rodziny pomniejszyć o dochód utracony w części nieznajdującej pokrycia w innym dochodzie uzyskanym w tym samym roku kalendarzowym i nieutraconym do dnia zgłoszenia wniosku o zasiłek. Na podstawie zebranych dokumentów ustalono, iż dochód z tytułu zatrudnienia po potrąceniu zaliczki na podatek oraz składek na ubezpieczenie społeczne i składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniósł 3.243,17, natomiast renta została przyznana w wysokości 784,17 zł. Tym samym, jak wskazał organ, dochodem nie znajdującym pokrycia w nowym dochodzie uzyskanym w tym samym roku jest dochód w wysokości 2459,00 zł (3.243,17 - 784,17) tj. 204,92 zł miesięcznie. W związku z powyższym organ ustalił, że miesięczny dochód rodziny po odliczeniu utraconego dochodu wyniósł 2.029,34 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 507,34 zł i przekracza kwotę 504,00 zł uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego, o kwotę 3,34 zł czyli niższą niż kwota najniższego zasiłku rodzinnego tj. 68,00 zł przysługującego w okresie zasiłkowym 2011/2012. Organ przy tym zauważył, że jest to kolejny okres zasiłkowy, w którym miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczył kryterium dochodowe tj. 504,00 zł. Odwołując się od powyższej decyzji U. D. zarzuciła organowi nieprawidłowe wyliczenie dochodu za 2010r., zwracając uwagę na kwotę dochodu utraconego – 3243,17 zł, która winna być odjęta w ocenie skarżącej od kwoty dochodu rocznego tj. od kwoty 26.811,09 zł. Dochód rodziny wynosi wówczas kwotę 23,567,92 zł, a w przeliczeniu miesięcznym na osobę kwotę 491 zł. Podała też, że wyliczenie dochodu zgodnie z podanymi przez organ pierwszej instancji zasadami daje w sumie kwotę również niższą od kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku rodzinnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania wydało opisaną na wstępie decyzję, w uzasadnieniu w pierwszej kolejności cytując znajdujące zastosowanie przepisy z ustawy o świadczeniach rodzinnych o przesłankach przyznania zasiłku rodzinnego oraz o sposobie obliczenia dochodu. Odnosząc się do ustaleń faktycznych w sprawie, organ podał, że z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 20.09.2011r. wynika, że U. D. oraz A. D., którzy jako małżonkowie rozliczają się razem, uzyskali w roku podatkowym 2010 r. dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w kwocie: 30 394, 61 zł. Organ wyjaśnił przy tym, że ustalając dochód rodziny pod kątem spełnienia kryterium dochodowego, należy wziąć pod uwagę treść art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 roku Nr 105, poz. 881). I tak, zgodnie z § 15 wyżej wymienionego rozporządzenia w przypadku, gdy członek rodziny osiąga dochody podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, dochód członka rodziny pomniejsza się: o podatek należny, składki na ubezpieczenia społeczne oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne oblicza się według wzoru: S = Sp (P - Sus), gdzie znaczenie poszczególnych symboli jest następujące: S - składka na ubezpieczenie zdrowotne wyrażona w złotych, Sp – stopa procentowa składki na ubezpieczenie zdrowotne, P – przychód i sus – składka na ubezpieczenia społeczne wyrażone w złotych. Przy czym stopa procentowa składki na ubezpieczenie zdrowotne zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity : Dz. U. z 2008, nr 164, poz. 1027 ze zm.) wynosi 9 %. Po zweryfikowaniu dokonanych przez organ I instancji obliczeń ustalono, że w 2010 r. dochód rodziny stanowił kwotę: 26 811 zł, co w przeliczeniu daje miesięczny dochód na osobę w rodzinie w wysokości: 558,57 zł. (26811, 09 :12 = 2234, 26 :4 = 558, 57 zł). W tym miejscu organ wskazał, iż ustalając wysokość dochodu rodziny U. D. należało uwzględnić wystąpienie zdarzenia powodującego utratę dochodu, zamieszczoną w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną: uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego i wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie z § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Mając na uwadze powyższe należy według organu od dochodu rodziny uzyskanego w 2010 roku odjąć kwotę przeciętnego miesięcznego utraconego dochodu rodziny skarżącej. Miesięczna przeciętna kwota utraconego dochodu wg znajdującego się w aktach PIT-11 wyniosła w tym przypadku kwotę: 204,92 zł (3 243, 17 zł- 784,17 zł: 12 = 204, 92 zł). O tak wyliczoną kwotę utraconego dochodu należy pomniejszyć średni miesięczny dochód rodziny uzyskany w 2010 r. ( tj. 2234, 26 zł - 204, 92 zł ). Tym samym miesięczny dochód rodziny U. D., który należy poddać ocenie pod kątem spełnienia kryterium dochodowego wyniósł: 2029, 34 zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje kwotę: 507,34 zł (2029, 34 zł: 4 osób). W konsekwencji miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył kwotę uprawniającą do pobierania świadczeń rodzinnych, pomimo uwzględnienia utraty dochodu. Organ wyjaśnił także, że nie jest możliwie przyznanie zasiłku rodzinnego w oparciu o art. 5 ust. 3 ustawy, ponieważ w okresie zasiłkowym poprzedzającym bezpośrednio okres zasiłkowy, na który aktualnie ustalane jest prawo do zasiłku, zasiłek rodzinny był przyznany wyjątkowo, tzn. pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym następującym po roku, w którym "warunkowo" przyznano zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, ów zasiłek rodzinny nie przysługuje. Skarżąc się do Sądu na w.w decyzję, U. D. zaskarżyła ją w całości, zarzucając naruszenie art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne polegające na niewłaściwym ustaleniu przez organy obu instancji kwoty dochodu utraconego, mającego wpływ na ostateczną wysokość dochodu rodziny, podlegającego ocenie pod kątem spełnienia kryterium dochodowego, co w konsekwencji skutkowało błędnym przyjęciem przez organy, że rodzina skarżącej nie spełnia kryterium dochodowego a także skarżąca zarzuciła naruszenie art. 8, 1, 107 § 3 kpa poprzez nieprawidłowe uzasadnienie , w szczególności brak ustosunkowania się przez organ II instancji do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, przez co decyzja nie spełnia wymogu przekonywania strony co do przesłanek rozstrzygnięcia i uniemożliwia realizację zasady pogłębionego zaufania uczestników. Wniosła wobec tych zarzutów o uchylenie obu decyzji. W uzasadnieniu przedstawiła wyliczenie dochodu, pokrywające się z wyliczeniem z odwołania. W szczególności zarzuciła organowi II instancji, że podsumował jej wyliczenie określeniem, że skarżąca " przedłożyła swoje wyliczenie" natomiast w żaden sposób nie odniósł się do niego merytorycznie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tak określonej kognicji Sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny badając, czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem bierze pod uwagę stan prawny obowiązujący w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Skarga w przedmiotowej sprawie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, 77 k.p.a Mianowicie przedmiotem sporu pomiędzy skarżącą a organem jest wysokość ustalonego dochodu na członka rodziny. O ile bezsporną jest okoliczność dotycząca wysokości dochodu rodziny osiągniętego w 2010r. tj kwota 26.811,09 zł co stanowi 2.234,26 zł miesięcznie, to przedmiotem sporu pozostaje sposób ustalenia utraconego dochodu, w związku z zaprzestaniem wykonywania pracy przez skarżącą i uzyskaniem świadczenia rentowego. A konkretnie ustalenie miesięcznej kwoty utraconego dochodu, albowiem taką kwotę - zgodnie z § 17 powoływanego rozporządzenia – należy odjąć od dochodu rodziny. Organy obliczając utracony dochód , na podstawie zebranych dokumentów ustaliły , iż dochód z tytułu zatrudnienia po potrąceniu zaliczki na podatek oraz składek na ubezpieczenie społeczne i składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniósł 3.243,17, natomiast renta została przyznana w wysokości 784,17 zł. Tym samym, jak wskazał organ, dochodem nie znajdującym pokrycia w nowym dochodzie uzyskanym w tym samym roku jest dochód w wysokości 2459,00 zł (3.243,17 - 784,17) tj. 204,92 zł miesięcznie. Natomiast skarżąca kwestionowała w tym sposobie liczenia miesięcznej kwoty utraconego dochodu fakt odliczenia kwoty renty. Sposób uregulowania przez ustawodawcę problematyki utraconego dochodu jest niezmiernie lakoniczny, stąd też w praktyce pojawia się szereg problemów związanych z stosowaniem instytucji utraconego dochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny co do zasady podziela stanowisko, iż ustalając miesięczną kwotę utraconego dochodu należy mieć na uwadze nie tylko dochód jaki został utracony w związku z ustaniem zatrudnienia, ale należy również uwzględniać dochód jaki został uzyskany z tytułu np. renty inwalidzkiej. Uzyskanie bowiem renty inwalidzkiej niewątpliwie powoduje, że wysokość utraconego dochodu z tytułu ustania zatrudnienia jest mniejsza, niż w przypadku gdy osoba utraciła zatrudnienie, ale nie uzyskała prawa do renty inwalidzkiej. Natomiast zdaniem Sądu w sprawie zachodzą wątpliwości co ustalenia pewnych elementów stanu faktycznego związanych z ustalaniem utraconego dochodu. Mianowicie w aktach administracyjnych znajduje się kserokopia świadectwa pracy skarżącej z dnia 21 stycznia 2010r. w którym podano, że stosunek pracy skarżącej ustał w dniu 17 stycznia 2010r. na podstawie wypowiedzenia umowy przez zakład pracy, oraz potwierdzone za zgodność z oryginałem świadectwo pracy skarżącej z dnia 22 stycznia 2010r. w którym podano, ze skarżąca była zatrudniona do 19 lutego 2010r., a umowa o pracę została rozwiązana za porozumieniem stron. Z kolei z przedłożonej informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach (PIT) wynika, że dochód z tytułu zatrudnienia po potrąceniu zaliczki na podatek oraz składek na ubezpieczenie społeczne i składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniósł 3.243,17 zł., jednak z treści tego dokumentu wynika, że jest to informacja o dochodach za okres od 1 stycznia 2010r. do 10 marca 2010r., a nie tylko za miesiąc styczeń. W przedstawionych obliczeniach organy traktowały ten dochód jako uzyskany w miesiącu styczniu, stąd też odejmowały od niego kwotę w wysokości jednej renty inwalidzkiej. Wskazane wyżej wątpliwości co do ustalenia stanu faktycznego sprawy nie pozwalają na jednoznaczne zajęcie stanowiska w sprawie zasadności ustalenia utraconego dochodu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę, albowiem doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania.