III SA/Kr 297/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka (spr.) Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Bożenna Blitek Protokolant Magdalena Karcz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi Z. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz Z. H. kwotę 200,00 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 13 kwietnia 2010 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek skarżącego Z. H. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010, obejmujące] jednolitą płatność obszarową (JPO). Wniosek dotyczył przyznania płatności i obszaru działek rolnych: (A - o pow. 0,15 ha, B - 0,13 ha, C - 0,34 ha, D - 0,53 ha, E - 0,69, F - 0,44 ha, G - 0,13 ha, H - 0,20 ha, l - 0,24 ha, J - 0,23 ha, K - 0,13 ha i FF - 0,77 ha, położonych na działkach ewidencyjnych o nr [...] (A), [...] (B), [...], [...] i [...] (C), [...] i [...] (D), [...] i [...] (E), [...] (G), [...] (H), [...] i [...] (l), [...] (J), [...] (K), [...] (FF), w gminie R. Strona łącznie zadeklarowała 3,98 ha do płatności JPO. Postępowanie zainicjowane wnioskiem strony zostało zakończone decyzją Kierownika w/w Powiatowego ARiMR nr [...] z dnia [...] 2011 r., na mocy której odmówiono skarżącemu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i nałożono sankcję w wysokości 831,89 zł, przez okres 3 lat. Na skutek rozpatrzenia odwołania skarżącego, decyzją [...] z dnia [...] 2011 r. organ II instancji uchylił w/w decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powodem tego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, iż organ l instancji dokonując kompensacji nie uwzględnił zaniżenia powierzchni działki rolnej H. W dniu [...] 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję nr [...] odmawiającą skarżącemu przyznania płatności JPO za rok 2010 i nałożył na skarżącego sankcję w wysokości 831,89 zł. Przyczyną w/w rozstrzygnięcia było ustalenie, powierzchnia faktycznie użytkowana rolniczo przez stronę była mniejsza niż powierzchnia, zadeklarowano do tych płatności. Powierzchnia stwierdzona (tj. faktycznie użytkowana rolniczo stronę, uprawniona do płatności) wyniosła, wg organu l instancji, w przypadku płatności JPO 2,50 ha. Zawyżenie powierzchni uprawnionej do płatności JPO dotyczyło następujących działek rolnych: C (deklarowana pow. 0,34 ha, stwierdzona 0,00 ha), D (deklarowana pow. 0,53 ha, stwierdzona pow. 0,12 ha), G (deklarowana pow. 0,13 ha, stwierdzona pow. 0,00 ha), l (deklarowana pow. 0,24 ha, stwierdzona pow. 0,00 ha) i FF (deklarowana pow. 0,77 ha, stwierdzona pow. 0 ha). Jednocześnie odnośnie działek F i H stwierdzono zaniżenie powierzchni zadeklarowanej do dopłat ( F – o 0,34 ha i H o 0,18 ha), w związku z czym dokonano kompensacji powierzchni, przy ostatecznym wyznaczeniu powierzchni uprawnionej do otrzymanie płatności. Organ wskazał różnicę pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną, w wymiarze 1,48 ha. Zawyżenie w stosunku do płatności JPO wyniosło 59,20% powierzchni stwierdzonej, i skutkowało odmową przyznania w/w płatności i nałożeniem sankcji wieloletnich. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym zakwestionował zasadność rozstrzygnięcia. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z dnia 27 grudnia 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Organ odwoławczy w pełni podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W dniu 7 lutego 2012 r. skarżący złożył skargę strony na w/w decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zarzucono, że wydane decyzje organów obu instancji są sprzeczne z obowiązującym prawem. Skarżący zakwestionował wykluczenie z płatności zadeklarowanych obszarów z powodu braku dobrej kultury rolnej, przy czym nie wzięto pod uwagę siły wyższej w postaci intensywnych opadów i powodzi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej - "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W badanej sprawie zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego albowiem przy ich wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie zaznaczyć należy, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, iż materiał dowodowy, w oparciu o który ma nastąpić rozstrzygnięcie sprawy musi być kompletny, a rozstrzygniecie sprawy musi poprzedzać "wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego", co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, ponieważ do decyzji tych stosuje się art. 107 § 3 K.p.a. Nadto w postępowaniu tym stosuje się zasady ogólne postępowania administracyjnego, wynikające z art. 6 do art. 16 K.p.a., przy czym niektóre z nich z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z treści przytoczonego art. 3 ust. 1 i 2 ustawy. Modyfikacje te dotyczą zasady ogólnej K.p.a. obowiązku informacyjnego organu statuowanej w art. 9 K.p.a. oraz zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym wynikającej z treści art. 10 K.p.a. W postępowaniach tych stosuje się natomiast pozostałe zasady K.p.a., takie jak: zasada praworządności, zasada prawdy obiektywnej, zasada uwzględniania w toku postępowania interesu społecznego i słusznego interesu strony, zasada pisemności, zasada przekonywania, zasada oddziaływania w toku postępowania świadomości i kultury prawnej obywateli, zasada dwuinstancyjności postępowania, zasada trwałości decyzji ostatecznych, zasada prawa skargi na decyzje administracyjne do sądu administracyjnego. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie wymogów właściwego ustalenia stanu faktycznego oraz w zakresie prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaznaczyć należy, że w toku postępowania o przyznanie płatności obszarowych głównym celem organu jest ustalenie obszaru powierzchni uprawnionego do przyznania tychże płatności. Na podstawie art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. (Dz.U. WE L 316 z 2.12.2009 r., str. 65 ze zm.) w przypadku stwierdzenia zawyżenia powierzchni uprawnionej do płatności względem powierzchni zadeklarowanej we wniosku, jeżeli różnica ta przekracza 50 %, rolnika wyklucza się również z otrzymania pomocy do wysokości równej kwocie odpowiadającej różnicy między obszarem zadeklarowanym, a stwierdzonym, zgodnie z art. 57 cyt. rozporządzenia. Kwota ta zostaje obliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji 9 (WE) nr 885/2006 z dnia 21 czerwca 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1290/2005 w zakresie akredytacji agencji płatniczych i innych jednostek, jak również rozliczenia rachunków EFGR i EFRROW z dnia 21.06.2006 r. (Dz. Urz. UE.L 2006 Nr 171, str.90). W niniejszej sprawie podstawą określenia powierzchni zadeklarowanej we wniosku oraz powierzchni stwierdzonej jako uprawnionej do przyznania płatności jest niewątpliwie wniosek oraz raport z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Z dokumentów tych jednoznacznie wynika, że powierzchnia zadeklarowana przez skarżącego wynosi 3,98 ha, co z resztą zostało potwierdzone przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Natomiast odnośnie powierzchni działek rolnych stwierdzonych (uprawnionych do płatności) w trakcie kontroli administracyjnej organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia określił jej obszar na 2,5 ha, a w związku z tym uznano, że zawyżenie powierzchni zadeklarowanej pierwotnie wyniosło w stosunku do powierzchni faktycznie uprawnionej 59,20 %. Stwierdzić należy, że suma arytmetyczna obszarów działek uprawnionych do płatności wynosi 2,61 ha. Natomiast wielkość obszaru powierzchni stwierdzonej oznaczona przez organ w nie znajduje pokrycia w danych wynikających z widniejącego w aktach administracyjnych sprawy raportu z czynności kontrolnych w zakresie kwalifikowalności powierzchni. Obszar w wielkości oznaczonej przez organ ten nie wynika też z żadnych innych dokumentów zebranych w sprawie. Ponadto organ w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie określił w jaki sposób doszedł do takiego wyliczenia, tj. nie przedstawił szczegółowego wyliczenia sumy powierzchni poszczególnych działek, uznanych w toku kontroli za uprawnione do przyznania płatności, co uniemożliwia Sądowi pełną kontrolę zaskarżonego aktu. Ponadto w uzasadnieniach decyzji organu pierwszej i drugiej instancji istnieją rozbieżności w zakresie uwzględnienia obszaru działki FF. Z decyzji organu pierwszej instancji wynika bowiem, że działka FF została wykluczona z jednolitej płatności obszarowej ze względu na stwierdzenie nieprawidłowości oznaczonej w raporcie kodem DR 18, natomiast z uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji wynika, że powierzchnia tej działki uprawniona do płatności wynosi 0,44 ha. Tymczasem stwierdzić należy, że prawidłowe ustalenie obszaru powierzchni uprawnionej do płatności, z uwagi na treść cyt. wyż art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, ma kluczowe znaczenia dla określenia, czy istnieją podstawy do nałożenia sankcji, a jeżeli tak to jaka jest jej właściwa wysokość. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących nieprawidłowego zdaniem skarżącego wykluczenia z płatności zadeklarowanych obszarów z powodu braku dobrej kultury rolnej oraz nie wzięcia pod uwagę siły wyższej w postaci intensywnych opadów i powodzi, Sąd stwierdza, że są one bezpodstawne. W zakresie tym Sąd w pełni podziela stanowisko organu, gdzie zaznaczono, że skarżący w 2010 r. nie zgłosił organowi okoliczności w postaci intensywnych opadów deszczu czy też powodzi. Tymczasem zgłoszenie siły wyższej powinno być potwierdzone odpowiednimi dokumentami wskazanymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie dowodów potwierdzających działanie siły wyższej z dnia 23 marca 2007 r. Reasumując stwierdzić należy, że organy obu instancji nie dochowały obowiązku wyczerpującego rozpatrzenia cały materiału dowodowego oraz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także nie uczyniły zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. przez co dopuściły się naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 134 P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W przedmiocie pkt. II wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.