III SA/Kr 3/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi C. K. na czynność Prezydenta Miasta w przedmiocie odmowy przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Miejskiej postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić na rzecz skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną uwidocznił brak osób z którymi pozostawałby we wspólnym gospodarstwie domowym. Określając swój majątek podał, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Swoje miesięczne dochody oszacował na kwotę 464 zł otrzymywanych z MOPS. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że jest osobą bezdomną, bez pracy, niepełnosprawną. Jedyne źródło jego utrzymania stanowi otrzymywany z MOPS zasiłek stały. Jest w stałym leczeniu. Bywa, że niekiedy nie stać go na wykup lekarstw. W oparciu o przestawione sądowi akta administracyjne okolicznościami znanymi z urzędu pozostaje, że skarżący do czerwca 2008 r. przybywał w zakładzie karnym (k. 2). Po zwolnieniu (k. 15) skarżący korzystał ze schronień w noclegowniach dla bezdomnych. (k. 4). Na skarżącym ciąży eksmisja (k. 13). W początkach 2008 r. złożył pozew o rozwód, lecz ten do chwili obecnej nie doszedł do skutku (k. 16). Legitymuje się orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (k. 21). Zasiłek stały w kwocie 444 zł miesięcznie przyznano skarżącemu do dnia 30 czerwca 2012 r. (k. 22). Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest odmowa przyznania lokalu mieszkalnego z zasobów Gminy Miejskiej. Opierając się na argumentacji zbieżnej z tą jaka legła u podstaw uznania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, że przyznawanie dodatków mieszkaniowych mieści się w szeroko rozumianej kategorii spraw z zakresu pomocy społeczne należy wyrazić zapatrywanie, że skoro na pomoc mieszkaniową gminy mogą liczyć mieszkańcy mający niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe i osiągający niskie dochody to sprawy mające za przedmiot odmowę lub przyznanie lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu mieszkaniowego kwalifikować należy w podobny sposób. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jej wniosek w tym zakresie należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącego a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne". Owa "dokładność" stopniowana jest z kolei przeświadczeniem czy to sądu czy też referendarza, że strona okoliczności te wykazała to znaczy przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, iż przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja prawna opiera się na założeniu, że jeżeli oświadczenie strony pozwala na zorientowanie się co do tego, że nie będzie jej stać na uiszczenie wymaganych kosztów oraz nie wzbudza jakichś istotnych wątpliwości to tym samym nie ma obowiązku wzywania strony do składania dodatkowych oświadczeń lub przedkładania dokumentów źródłowych (arg. ex art. 255 ppsa). Konkludując należy stwierdzić, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że wymagane koszty pozostają w takiej dysproporcji z deklarowanym przez nią stanem majątkowym, że strony najzwyczajniej albo nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat albo odbędzie się to kosztem istotnego uszczuplenia jej majątku to może wydać rozstrzygniecie w przedmiocie zwolnienia bez konieczności dalszych wezwań. W realiach niniejszej sprawy skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to uzupełnione informacjami dostępnymi na zasadzie notorii urzędowej jest wystarczające do oceny aktualnej sytuacji skarżącego. Ta nie należy do łatwych. Skarżący jako osoba niepracująca, utrzymująca się z zasiłku przyznanego przez ośrodek pomocy społecznej, zmuszony korzystać niekiedy ze schronienia w noclegowniach dla osób bezdomnych wpisuje się w charakterystykę osoby ubogiej w potocznym tego słowa znaczeniu. Z zasad doświadczenia życiowego wynika też, że skromne środki wystarczają skarżącemu na opędzenie najbardziej podstawowych potrzeby życia codziennego. Z uwagi na zaszłości oraz charakter wzajemnych relacji między skarżącym i jego małżonką (vide: kopia wyroku k. 27-26) z przyczyn dość zrozumiałych nie za bardzo może liczyć na pomoc z jej strony. Biorąc z kolei pod uwagę ograniczenia wynikające z orzeczonego stopnia niepełnosprawności trudno czynić skarżącemu zarzut, że nie stara się poprawić swej sytuacji, bo w okresie panującego kryzysu i wiążących się z tym trudności na rynku pracy nie jest to proste nawet dla osób zdrowych. Uwzględniając te wszystkie okoliczności udzielono skarżącemu pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawiając na jego rzecz adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z przytoczonych względów orzeczono jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.