III SA/Kr 306/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. D. na pismo Zarządu Cmentarzy Komunalnych w Krakowie z dnia 22 listopada 2022 r. -postanawia- 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu W. D. 200 (dwieście) złotych uiszczone tytułem wpisu od skargi. I. Pismem z 5.09.2025 r. W. D. (dalej: "skarżący") wniósł skargę na "czynności Zarządu Cmentarzy Komunalnych w Krakowie (dalej: ZCK), które zostały podjęte z rażącym naruszeniem kompetencji i z naruszeniem prawa". Jako przedmiot skargi wskazał "czynność ZCK z 25.07.2025 r." Jednocześnie skarżący podał, że wnosi o stwierdzenie nieważności czynności ZCK polegającej na uznaniu skargi z dnia 25.07.2025 r. za bezzasadną, mimo że ZCK nie posiada kompetencji do rozpoznawania skarg w trybie art. 229 k.p.a. Dodatkowo wniósł o m.in. stwierdzenie nieważności decyzji ZCK z 16.12.2004 r. oraz z 22.11.2022 r. o dopisaniu osób trzecich jako współdysponentów do grobu. II. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Przedstawił czynności podejmowane przez organ w związku z pismami skarżącego. Wskazał, że zaskarżona czynność ZCK w Krakowie nie mieści się w katalogu spraw rozpoznawanych przez sądy administracyjne i nie dotyczy spraw z zakresu administracji publicznej. Organ podkreślał, że Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie - jako miejska jednostka organizacyjna - nie jest organem uprawnionym do wydawania decyzji w trybie k.p.a. Organ wskazał, że wszelkie sprawy dotyczące prawa do grobu powinny być rozstrzygane wyłącznie przez sąd cywilny. III. Z uwagi na wyłaniające się ze skargi wątpliwości odnośnie przedmiotu zaskarżenia, Sąd na rozprawie w dniu 20.01.2026 r. zakreślił pełnomocnikowi skarżącego 7-dniowy termin na jednoznaczne sprecyzowanie przedmiotu skargi poprzez podanie daty zaskarżonego aktu, jego przedmiotu i organu, który go wydał - pod rygorem odrzucenia skargi. IV. W piśmie z 27.01.2026 r. (uzupełnionym pismem z 25.03.2026 r.) pełnomocnik skarżącego wskazał, że przedmiotem skargi są czynności z zakresu administracji publicznej polegające na ustaleniu w pismach Zarządu Cmentarzy Komunalnych z 16.12.2004 r. oraz z 22.11.2022 r., w których ustalono krąg współdysponentów grobu. Wyjaśnił m.in., że bezprawne dopisanie innych osób, jako współdysponentów grobu stwarza sytuację, w której osoby te mogą podejmować działania dotyczące grobu z pominięciem woli i praw skarżącego. V. Wobec przywołanego wyżej pisma pełnomocnika skarżącego z 27.01.2026 r., zarządzeniem z 04.04.2026 r. rozdzielono sprawy ze skarg wniesionych przez skarżącego, w ten sposób, że pod niniejszą sygnaturą akt pozostawiono skargę na pismo ZCK w Krakowie 22.11.2022 r., natomiast skarga na pismo ZCK w Krakowie z 16.12.2004 r. została zarejestrowana pod sygnaturą akt III SA/Kr 1284/25. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: VI. Merytoryczne rozpoznanie skargi w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest poprzedzone badaniem, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego. VII. Zakres kognicji sądów administracyjnych został określony w art. 3 § 2 pkt 1 – 9 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz.143; dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. VIII. Badanie przez Sąd dopuszczalności skargi odbywa się zatem z perspektywy powołanego wyżej, zamkniętego katalogu spraw objętych kognicją sądów administracyjnych. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. IX. Jak wynika z akt sprawy, pismem z 22.11.2022 r. (k. 75) Zarząd Cmentarzy Komunalnych w Krakowie stwierdził, że współdysponentami grobu (...) są skarżący, J. M. oraz K. S. Organ wskazał, że nabycie tego prawa nastąpiło na podstawie dyspozycji K. Z. z 6.07.2001 r. (odnośnie skarżącego) oraz – względem pozostałych osób – na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie Wydział I Cywilny z dnia 02.08.2000 r. o nabyciu spadku po M. S. zmarłej w dniu 07.05.2000 r. (sygn. akt [...]), która była – jedną z dwóch osób – które uzyskały pozwolenie na budowę grobu (k. 23; drugą osobą była K. Z.). W ocenie skarżącego natomiast, bezprawne było dopisanie przez organ w.w. osób, jako współdysponentów grobu, bowiem została pominięta m.in. dyspozycja pośmiertna K. Z. z 2001 r., przez co wykreowane zostały tytuły prawne i dopisane osoby, które nie miały legitymacji. Z pisma skarżącego z 5.09.2025 r. (pierwotnej skargi) wynikało przy tym, że zarówno on, jak i jego syn – mają być wyłącznie uprawnionymi do przedmiotowego grobu, co ma wynikać z przywołanej wyżej dyspozycji pośmiertnej oraz umowy z 2022 r (k. 6). Zaprezentowane stanowisko pozwala stwierdzić, że zasadniczy spór występujący w sprawie obejmuje w istocie ustalenie kręgu osób uprawnionych do dysponowania grobem. Na taką kwalifikację sporu naprowadzała jasno także pismo pełnomocnika skarżącego z 25.03.2026 r. eksponujące znaczenie takich kwestii jak: decydowanie o utrzymaniu grobu, podejmowanie decyzji o ekshumacji zwłok, tudzież o możliwości kolejnych pochówków w przedmiotowym grobie. Wskazany przedmiot sporu przekładał się natomiast bezpośrednio na ocenę dopuszczalności skargi przesądzając negatywne stanowisko w tym względzie. Wyjaśnić bowiem należy, iż zagadnienie dotyczące prawa do grobu, tj. podejmowania przez określone (uprawnione) osoby czynności i decyzji wskazywanych przez skarżącego - ma złożony charakter, zarówno osobisty (m.in. prawo do opieki nad grobem, prawo do pochowania zwłok uprawnionego w wybranym przez niego miejscu), jak też majątkowy (m.in. ponoszenie wydatków związanych z utrzymaniem grobu). Jakiekolwiek więc kwestie sporne obejmujące prawo do grobu mogą być rozstrzygane wyłącznie przez sąd cywilny w drodze odpowiedniego powództwa (por. wyrok SN z 17.02.2016 r., sygn. akt III CSK 84/15, zob. też np. S. Rudnicki, Cywilne prawo - ochrona dóbr osobistych - prawo do grobu. Glosa do wyroku SN z dnia 8.11.2007 r., III CSK 151/07). Jeżeli zatem skarżący poddaje w wątpliwość (kwestionuje), oparte na przywołanych przez organ administracji dokumentach (dyspozycja pośmiertna, orzeczenie sądu) powszechnego ustalenie w kwestii wskazania określonych osób jako współdysponentów grobu, to kwestionuje w istocie prawo tych osób do grobu. Skuteczność zaś takiego zakwestionowania zależna jest od powodzenia adekwatnego środka prawnego, którym jest stosowne powództwo np. o ustalenie nieistnienia prawa do współdysponowania grobem (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 17.12.2013 r., sygn. akt I ACa 1295/13). Uzyskany w następstwie takiego powództwa tytuł prawny może być podstawą do aktualizacji rejestru prowadzonego przez ZCK. Podkreślić przy tym trzeba, że same wpisy dokonywane w księdze grobów mają charakter wyłącznie porządkowy, ułatwiający ustalenie miejsca pochowania określonych osób i umożliwiający zachowanie prawa do grobu (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 11.04.2014 r., sygn. akt VI ACa 840/13). Nie budzi więc wątpliwości to, że ujawnienie w ewidencji cmentarnej "współdysponentów grobu" ma jedynie charakter informacyjno-porządkowy, a celem takiego "ujawnienia" nie jest ani nadanie, ani też odebranie komukolwiek praw do grobu. Tym samym, objęte skargą pismo informacyjne z 16.12.2004 r., nie mieści się w wymienionym w pkt VIII uzasadnienia zakresie przedmiotowym spraw, w ramach których sądy administracyjne sprawują kontrolę. Jeszcze raz podkreślić bowiem należy, iż kwestia "dopisania" osób trzecich jako współdysponentów grobu rodzinnego leży na płaszczyźnie zagadnień cywilnoprawnych i wykracza poza porządkową naturę ewidencjonowania grobów i ich dysponentów prowadzonego przez ZCK. X. Z przedstawionych przyczyn, Sąd działając na podstawie art. 58 par. 1 pkt 1 p.p.s.a. – skargę odrzucił (pkt 1 sentencji). Przepis ten stanowi, że Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. XI. O zwrocie skarżącemu uiszczonego od skargi wpisu, Sąd orzekł na zasadzie art. 232 par. 1 pkt 1 p.p.s.a. Przepis ten mówi, że Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.