III SA/Kr 31/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie : WSA Dorota Dąbek NSA Krystyna Kutzner spr. Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M. O. i W. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr : [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego I . s k a r g ę od d d a l a, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A. Z. – Kancelaria Adwokacka w K. ul. [...] kwotę 240 zł ( dwieście czterdzieści złotych ) powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług - z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta odmówił przyznania M. i W. O. świadczenia w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 8 ust 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351,00 zł, zwanym dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie" oraz rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, zwanej dalej "kryterium dochodowym rodziny", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej, a to: długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość otrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. W związku z powyższym organ I instancji ustalił, że kryterium dochodowe obliczone na podstawie art. 8 ust 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wynosi w przypadku rodziny skarżących 1.404 zł, a więc dochód rodziny w kwocie 1226,23 zł nie przekroczył w/w kryterium. Organ I instancji podkreślił jednak, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Natomiast zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Decyzją z dnia [...] [...] przyznano skarżącym pomoc finansową na zakup żywności w wysokości 200 zł z realizacją w dniu 25.09.2007r. Zatem, zdaniem organu I instancji, zgłaszany wniosek o pomoc na zakup żywności w dniu 8 sierpnia 2007r. był nieuzasadniony. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli skarżący wnioskując o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego podnosząc , że znajdują się w trudnej sytuacji życiowej, mają problemy zdrowotne oraz ponoszą duże wydatki m.in. na ksiązki dla dzieci leki, odzież. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie i stwierdziło , że jest ono zgodne z prawem. Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351,00 złotych oraz jednoczesnego zaistnienia jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Jednym ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest zasiłek celowy. W myśl art. 39 ust. 1 i 2 ww. ustawy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W przedmiotowej sprawie ustalono, iż skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z synami K. O. i M. O. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, ustalając dochód rodziny organ wziął pod uwagę miesięczne przychody z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, czyli przychody z lipca 2007 roku. Źródło utrzymania rodziny w tym miesiącu stanowiła: renta W. O. w wysokości 634,98 złotych, zasiłek stały - 159,25 złotych, zasiłek okresowy - 300,00 złotych, świadczenia rodzinne - 132,00 złotych. Oznacza to, iż dochód rodziny wyniósł 1226,23 złotych, a w przeliczeniu na osobę - 306,55 złotych, a więc nie przekroczył kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania zasiłku celowego. Organ II instancji zaznaczył jednak, iż nie oznacza to, że organ I instancji był zobowiązany przyznać skarżącym świadczenie pieniężne z pomocy społecznej. Ustawodawca wyraźnie zaznaczył, że organ stosujący prawo może przyznać zasiłek celowy, a więc pozostawił organowi administracji możliwość działania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Tym samym to organ I instancji, po wszechstronnym rozważeniu okoliczności sprawy, powinien stwierdzić czy rzeczywiście istnieje niezbędna potrzeba bytowa, uzasadniająca przyznanie zasiłku celowego. Organ odwoławczy podniósł , że świadczenie w postaci zasiłku celowego przyznawane jest zawsze na określony cel, co podkreśla już nazwa zasiłku. Z art. 39 ustawy o pomocy społecznej wynika, że zasiłek nie jest przyznawany na pokrycie pełnych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej ukierunkowanej na konkretny cel życiowy. W przedmiotowej sprawie Ośrodek Pomocy Społecznej uznał, iż wniosek o pomoc na zakup żywności na miesiąc wrzesień jest nieuzasadniony, gdyż na mocy decyzji z dnia [...], nr [...], przyznano skarżącym zasiłek celowy z przeznaczeniem na zakup żywności w wysokości 200,00 złotych. Ustalono, iż świadczenie zostanie zrealizowane w dniu 25 września 2007 r., co oznacza iż skarżący uzyskali już pomoc na cel objęty wnioskiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło , iż skarżący objęci są wszechstronną pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej. Jak wynika z akt sprawy, skarżący uzyskują nie tylko zasiłek stały i okresowy, ale również zasiłki celowe. Na mocy decyzji z [...] (czyli wydanej tego samego dnia co zaskarżona decyzja) otrzymali oni zasiłek celowy w wysokości 60,00 złotych z przeznaczeniem na zakup leków oraz zasiłek celowy w wysokości 40,00 złotych z przeznaczeniem na zakup energii elektrycznej. Ponadto synowie skarżących – M. i K. uzyskują świadczenie w postaci gorącego posiłku. Świadczy to o tym, że organ I instancji nie pozostaje obojętny wobec trudnej sytuacji życiowej skarżacych i świadczy im pomoc. Kolegium zauważyło również, iż organ administracji rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Oznacza to, iż w przedmiotowej sprawie Ośrodek Pomocy Społecznej obowiązany był uwzględnić interes społeczny (ogółu świadczeniobiorców), a więc wziąć pod uwagę niezbędne potrzeby innych osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej. Na powyższą decyzję skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze ponownie opisali swoją trudną sytuację życiową oraz zgłosili szereg zastrzeżeń co do pracy pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art.145§ 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Dz 2002 r Nr 153, poz.1270) . W rozpatrywanej sprawie okolicznością bezsporną jest , że skarżący spełniali kryterium dochodowe określone w art.8 ust.1 ww. ustawy o pomocy społecznej do przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności w miesiącu wrześniu 2007 r. Zgodnie z art.39 tej ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej . Użyte przez ustawodawcę określenie " może" oznacza, że decyzje wydawane w tym zakresie mają charakter uznaniowy. Z kolei art.3 ust.4 ww. ustawy stanowi , że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione , jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ pomocy społecznej nie negując uprawnień skarżących do otrzymania wnioskowanej pomocy odmówił uwzględnienie wniosku z dnia 08.08.2007 r i przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności , a to z tego powodu , że wcześniej wydał decyzję nr [...] z dnia [...] przyznającą skarżącym pomoc finansową na zakup żywności w kwocie 200,00 zł z realizacją w dniu 25.09.2007 r. Fakt przyznania ww. zasiłku , jego wysokość , ani też termin jego realizacji nie był przez skarżących kwestionowany , dlatego należy uznać , że cel przyznania tego zasiłku – w rozumieniu art.3 ust.4 ustawy - został spełniony. Kolejny wniosek skarżących w tej sprawie z dnia 08.08.2007 r nie mógł być zatem uwzględniony i organy pomocy społecznej nie naruszyły obowiązującego prawa , bo jak wcześniej podniesiono , nawet przy spełnieniu kryteriów ustawowych , decyzje wydawane w tym zakresie mają charakter uznaniowy. Uznaniowy charakter rozstrzygnięć nie oznacza , iż organy je wydające mogą dokonać oceny stanu faktycznego w sposób dowolny . W rozpatrywanej sprawie ocena sytuacji skarżących była oceną opartą na obiektywnych przesłankach , a wnioski wynikające z tej oceny mieściły się w granicach wyznaczonych przez prawo. Z jednej strony organy pomocy społecznej wzięły pod uwagę trudną sytuację materialną rodziny skarżących oraz fakt świadczenia tej rodzinie pomocy w różnym zakresie i formach , a z drugiej strony uwzględniły okoliczność , że zasiłek celowy na ten konkretny cel – zakup żywności w miesiącu wrześniu – został przyznany . Ponadto w uzasadnieniu decyzji organy powołały się na konieczność świadczenia pomocy również innym osobom i ograniczone w związku z tym możliwości , a więc na okoliczności określone w art.3 ust.4 ww. ustawy. Organy pomocy społecznej w sposób należyty i przy zachowaniu obowiązującej procedury ustaliły stan faktyczny sprawy oraz dokonały oceny tego stanu w sposób prawidłowy, zgodny z obowiązującymi przepisami. Skarga nie może być uwzględniona , gdyż wyniki oceny przeprowadzonego postępowania i stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte w zaskarżonej decyzji nie daje podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego ww. rozstrzygnięcia . Nie znajdując podstaw do uznania , że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy , należało orzec jak w sentencji.