III SA/Kr 310/16
WyrokWSA w Krakowie2016-10-10
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Janusz Bociąga, Renata Czeluśniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zwrocie nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego może zostać wydana wobec osoby, która została zwolniona ze służby w Policji, na podstawie przepisów ustawy o Policji i rozporządzenia wykonawczego, jeśli organ administracji posiadał wiedzę o zwolnieniu ze służby?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy Policji niewłaściwie zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego. Wskazano, że § 7 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego nie może mieć zastosowania, gdy organ posiadał wiedzę o zwolnieniu policjanta ze służby z urzędu. Ponadto, dochodzenie zwrotu równoważnika od osoby niebędącej już policjantem powinno nastąpić na drodze cywilnej, a nie administracyjnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji utrzymującej w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji zobowiązującą funkcjonariusza W. M. do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres po zwolnieniu go ze służby. W. M. twierdził, że poinformował organ o zwolnieniu, a organy błędnie zastosowały przepisy prawa. Skarżący kwestionował również podstawę prawną decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Renata Czeluśniak Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2016 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 22 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - na rzecz adwokata H. P. – Ć. Kancelaria Adwokacka ul. [...] w K kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach.
Decyzją z dnia [...] 2015 r. ([...]) na podstawie art. 104 kpa, art. 92 i 97 ust. 5 ustawy z dnia z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. 2015. 355 ze zm.), §7 pkt 1 w zw. z art. z §5 oraz §9 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. 2013. 1130 ze zm.) Komendant Powiatowy Policji zobowiązał W. M. do zwrotu kwoty 768,80 (słownie siedemset sześćdziesiąt osiem złotych 80/100) z tytułu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w okresie od 31 lipca 2015 r. do 30 września 2015 r. (62 dni).
Wskazał organ, że W. M. był funkcjonariuszem w służbie stałej od 5 lipca 2007 r. Na mocy decyzji Komendanta Powiatowego Policji Nr [...] z dnia [...] 2007 r. przyznano w/w prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, w wysokości przysługującej policjantowi posiadającemu rodzinę. W. M. został poinformowany o obowiązku niezwłocznego przekazywania organowi informacji o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymania przedmiotowego równoważnika pieniężnego albo jego wysokości. Na podstawie wykonalnego Rozkazu Personalnego Nr [...] z dnia [...] 2015 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji, W. M. został zwolniony ze służby w Policji z dniem 30 lipca 2015 roku, jednak nie poinformował o tym KPP, wobec czego wypłacono mu świadczenie za lipiec, sierpień i wrzesień 2015 r. - za okres od 31 lipca 2015 r. do 30 września 2015 r. tj. za 62 dni przy stawce dziennej należnej policjantowi 12,40 złotych co łącznie daje kwotę 768,80.
Organ podał nadto, że w związku ze zwolnieniem ze służby W. M. zostały cofnięte uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu, a to na podstawie decyzji Komendanta Powiatowego Policji z dnia [...] 2015 r. W związku z powyższym i wobec brzmienia § 7 pkt 1 ww. rozporządzenia, wedle organu I instancji wydanie przedmiotowej decyzji było uzasadnione.
Od powyższej decyzji W. M. złożył odwołanie do Komendanta Wojewódzkiego Policji, zarzucając organowi pierwszej instancji błędne przyjęcie, że nie poinformował organu o zwolnieniu ze służby. Nadto, wedle odwołującego się nieprawdą jest, że bezzasadnie pobrał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego za okres po zwolnieniu go ze służby, gdyż został mu on dobrowolnie wypłacony.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z dnia 22 grudnia 2015 r. (AG.SM.2213.912.2015) wydaną na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 92 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy o Policji, § 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, co następuje:
Nie ulega wątpliwości, że W. M. z dniem zwolnienia ze służby w Policji, tj. z dniem 30 lipca 2015 r. przestał spełniać warunki określone w § 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r., tj. do pobierania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Przestał bowiem pełnić służbę w Policji, a tylko policjantom w służbie czynnej przysługuje przedmiotowe świadczenie. Komendant Powiatowy Policji decyzją nr [...] z dnia [...] 2015 r. cofnął zainteresowanemu uprawnienia do przedmiotowego świadczenia. Decyzja ta jest ostateczna. Niemniej jednak doszło do wypłaty W. M. równoważnika za brak lokalu za okres od dnia 31 lipca 2015 r. do dnia 30 września 2015 r. w łącznej kwocie 768,80 zł, tj. za okres, za który świadczenie to mu nie przysługiwało. Zgodnie z § 7 pkt 1 ww. rozporządzenia "decyzję o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku nienależnego pobrania na skutek niepoinformowania o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu, o którym mowa w § 3, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub na jego wysokość."
Tak więc świadczenie w postaci równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wypłacone W. M. za okres od 31 lipca 2015 r. do 30 września 2015 r. jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi.
Organ odwoławczy uznał podnoszone w odwołaniu twierdzenia za niewiarygodne powołując się na treść oświadczeń pracowników Wydziału Wspomagającego KPP, którzy podali, że w okresie od 16 lipca do 30 września 2015 r. nie otrzymali od W. M. żadnej informacji o jego zwolnieniu ze służby. Zdaniem organu należy więc uznać, że W. M. o fakcie zwolnienia ze służby nie poinformował organu w należytej i wymaganej prawem formie, tj. poprzez złożenie oświadczenia mieszkaniowego, określonego w § 3 rozporządzenia. Nie można przychylić się również do twierdzeń skarżącego, że równoważnik został wypłacony dobrowolnie, a więc bezzasadne jest twierdzenie, że świadczenie pobrał nienależnie. Zainteresowany utracił bowiem prawo do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego w związku ze zwolnieniem go ze służby w Policji. Organ podkreślił, że prawo do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, podobnie jak inne formy pomocy mieszkaniowej, o których mowa w rozdziale 8 ustawy o Policji nie powstaje ani też nie ustaje z mocy prawa. Prawo policjanta do równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego powstaje lub ustaje na podstawie decyzji administracyjnej, która może być wydana wówczas gdy policjant złoży stosowny wniosek o w sprawie tej formy pomocy mieszkaniowej i gdy spełnione są ustawowe przesłanki określone w art. 92 ustawy o Policji. Decyzja taka ma charakter konstytutywny (ex nunc), tzn. dopiero na podstawie tej decyzji powstaje (ustaje) prawo do równoważnika pieniężnego. Postępowanie w sprawie przyznania (cofnięcia) równoważnika może być wszczęte wyłącznie na wniosek strony, organ nie może wszcząć takiego postępowania z urzędu. Prawo do równoważnika nie może powstać za okres wsteczny. Podobnie pozbawienie funkcjonariusza nabytych uprawnień w postaci równoważnika za brak lokalu mieszkalnego może nastąpić wyłącznie w formie decyzji konstytutywnej (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2001 r, Sygn. akt OSA 8/01, czy tez III SA/Kr 770/10, III SA/Kr 1489/13).
Organ nie mógł więc wstrzymać realizacji świadczenia do czasu, aż decyzja odbierająca uprawnienie nie będzie decyzją ostateczną. Stronie przysługiwało bowiem prawo wniesienia odwołania, a decyzja, która nie jest decyzją ostateczną nie podlega wykonaniu jeżeli nie nadano jej klauzuli natychmiastowej wykonalności.
Decyzja nr [...] KPP została doręczona stronie w dniu 28 września 2015 r. Termin do złożenia odwołania od tej decyzji upłynął w dniu 12 października 2015 r. Zatem organ nie mógł wcześniej wstrzymać wypłaty świadczenia. Tym samym W. M. otrzymał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego za okres, za który świadczenie to mu nie przysługiwało, gdyż z dniem 30 lipca 2015 r. został zwolniony ze służby w Policji.
Decyzja o zwrocie równoważnika za brak lokalu mieszkalnego nie przyznaje ani też nie odbiera żadnego uprawnienia (strona nie posiada już uprawnień do świadczenia), jest więc decyzją deklaratoryjną, co oznacza, że może obejmować okres wsteczny. Stąd też wydanie decyzji o zwrocie przez W. M. nienależnie pobranego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia 31 lipca 2015 r. do dnia 30 września 2015 r. w łącznej wysokości 768,80 zł jest obligatoryjne.
Na powyższą decyzję W. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu I instancji.
Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów art. 7 w zw. z art. 77 §1 kpa poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Podniósł skarżący, że KPP zwlekał z wydaniem decyzji o wstrzymaniu wypłaty równoważnika za brak lokalu mieszkalnego oraz, że posiadana przez niego kopia rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji o zwolnieniu go ze służby pozbawiona jest adnotacji Komendant Powiatowego Policji, podczas gdy w kopiach materiałów przesłanych przez organ drugiej instancji znajdują się adnotacje KPP.
Nadto w piśmie procesowym z dnia 15 czerwca 2016 r. (data prezentaty WSA w Krakowie) podniósł skarżący, że przytoczone w komparycji decyzji organów obu instancji przepisy art. 92 ust. 1 oraz art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji nie mogły stanowić materialnoprawnej podstawy do wydania kwestionowanej decyzji, bowiem żaden z tych przepisów nie statuuje upoważnienia dla organu administracji publicznej do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie z przywołanymi wyżej zasadami, należało uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną kontrolowanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. nr 743 z 2007r. poz.277 z późn. zm.), dalej ustawa oraz przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz.U. nr 100 poz.918 z późn. zm.), dalej rozporządzenie.
Jak stanowi art. 92 ust.1 ustawy, policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Przedmiotowe świadczenie ma stanowić rekompensatę finansową dla policjanta, któremu zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy przysługuje prawo do określonego w tym przepisie lokalu mieszkalnego, jeżeli on sam ani członkowie jego rodziny określeni w art. 89 ustawy mnie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia przez policjanta służby ani w miejscowości pobliskiej. Ust. 2 tego przepisu ustanowił delegację do wydania rozporządzenia mającego określić wysokość oraz szczegółowe zasady przyznawania, odmowy przyznania, cofania oraz zwracania równoważnika pieniężnego, o którym mowa w ust. 1, z uwzględnieniem podmiotów uprawnionych do jego otrzymania, sposobu ustalania wysokości równoważnika, wzorów wymaganych dokumentów, organów właściwych do jego przyznawania, odmowy przyznania, wypłaty, cofania albo żądania jego zwrotu, a także sposób postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania. W wyniku zrealizowania w/w delegacji ustawowej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał wskazane wyżej rozporządzenie.
Skarżący kwestionował – jak wynika z treści pisma pełnomocnika z dnia 10 czerwca 2016 r. (wpł. 15.06. 2016), wskazanie w zaskarżonej decyzji przepisów art. 92 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy jako podstawy prawnej jej wydania z uwagi na fakt, że zdaniem skarżącego żaden z tych przepisów nie mógł stanowić podstawy materialnoprawnej wydania orzeczenia o zwrocie pobranego równoważnika. Twierdził skarżący, że rozporządzenie (błędnie określone w treści pisma jako rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania (....) równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego wydane na podstawie art. 91 ust. 2 ustawy, ponieważ organy orzekały na podstawie w/w rozporządzenia w sprawie równoważnika z brak lokalu mieszkalnego wydanego na podstawie art. 92 ust. 2 ustawy) w § 7 rozporządzenia przewiduje wydanie decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, którego to obowiązku ustawa wprost nie wprowadza. Zdaniem skarżącego przepis ten - § 7 - jest oczywiście niezgodny z ustawą, a nadto wątpliwa jest także niesprzeczność wydanego aktu z normami konstytucyjnymi – art. 91 ust. 1, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP. W związku z tym wnosił o rozważenie przez Sąd wystąpienia na podstawie art. 193 Konstytucji RP do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym dotyczącym niezgodności § 7 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania (.....) równoważnika za remont lokalu mieszkalnego. Zauważyć przede wszystkim należy, że wniosek ten dotyczył skierowania pytania prawnego odnośnie do przepisu, który w ogóle nie był w sprawie przez organy stosowany – podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 92 ustawy, nie zaś jej art. 91. Nawet jednak jeżeli błędne wskazanie przepisu ustawy i aktu wykonawczego było wynikiem omyłki i miało faktycznie dotyczyć przepisów rozporządzenia w sprawie równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, to pominął skarżący, że kwestia zgodności przepisów art. 91 ust. 1, art. 92 ust. 2, art. 94 ust. 2 i art. 97 ust. 2 ustawy o Policji z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP była przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 29 listopada 2004 r. K 7/04 orzekł że art. 91 ust. 2 i art. 92 ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zakresie, w jakim upoważniają ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, w drodze rozporządzenia, szczegółowych zasad cofania i zwracania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego i odpowiednio za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego są zgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP, oraz że art. 97 ust. 2 ustawy o Policji jest zgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji (wyrok dostępny https://sip.lex.pl/#/orzeczenie/520227474). Podkreślenia dla potrzeb niniejszej sprawy wymaga, że Trybunał Konstytucyjny stwierdził iż zasady cofania oraz zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego są ściśle związane z zasadami przyznawania (stwierdzania) prawa do świadczenia i stanowią jego pochodną. Wobec wskazanych okoliczności wniosek skarżącego dotyczący rozważenia wystąpienia z pytaniem prawnym należało uznać za nieuzasadniony.
§ 3 rozporządzenia stanowi, że ustalenia uprawnień policjanta do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości dokonuje się na podstawie oświadczenia mieszkaniowego, którego wzór stanowi załącznik do rozporządzenia.
Zgodnie natomiast z treścią § 5 rozporządzenia policjant jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić, składając nowe oświadczenie mieszkaniowe, o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego albo na jego wysokość.
W myśl § 7 rozporządzenia decyzję o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku:
1) nienależnego pobrania na skutek niepoinformowania o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu, o którym mowa w § 3, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub na jego wysokość,
2) uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu równoważnika.
W rozpoznawanej sprawie stan faktyczny nie jest sporny za wyjątkiem sporu stron co do okoliczności dotyczących poinformowania organu przez skarżącego o wydaniu rozkazu personalnego Nr [...] z dnia [...] 2016 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji z dniem 31 lipca 2015 r. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Rozbieżność stanowisk stron w tym zakresie nie miała jednak znaczenia ze względów niżej przytoczonych.
Jako przyczynę zobowiązania skarżącego do zwrotu pobranego równoważnika za okres od 31 lipca 2015r. do 30 września 2012r. na podstawie § 7 pkt. 1 rozporządzenia organ podał okoliczność, że nie poinformował on o fakcie zwolnienia ze służby w należytej i prawem przepisanej formie, tj. przez złożenie oświadczenia mieszkaniowego określonego w § 3 rozporządzenia. Zatem zdaniem organu doszło do nienależnego pobrania równoważnika na skutek niepoinformowania przez skarżącego o wystąpieniu zmiany danych w oświadczeniu mieszkaniowym. Odnosząc okoliczności faktyczne sprawy do treści regulacji wynikającej z § 7 pkt. 1 rozporządzenia, stanowisko takie należy uznać za błędne.
Z treści § 3 i § 5 rozporządzenia wynika, że oświadczenie mieszkaniowe jest przewidzianą prawem formą przekazania przez policjanta informacji o okolicznościach istotnych dla oceny istnienia uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, oraz o okolicznościach mających wpływ na modyfikację uprzednio przyznanego uprawnienia. W przypadku już przyznanego uprawnienia informacje i okoliczności wynikające z oświadczenia mieszkaniowego mogą decydować o konieczności wydania rozstrzygnięcia o zmianie wysokości równoważnika czy też o utracie uprawnień do jego pobierania. Z kolei z przepisu § 7 pkt 1 rozporządzenia wynika, że przesłanką wydania decyzji o zwrocie wypłaconego równoważnika jest niepoinformowanie przez policjanta o zmianie danych w oświadczeniu, o którym mowa w § 3 rozporządzenia, przy czym chodzi o dane mające wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub jego wysokość. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę stoi na stanowisku, że użyte w § 7 pkt.1 sformułowanie "o wystąpieniu zmiany danych w oświadczeniu" nie odnosi się do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Przepis ten obejmuje swą hipotezą sytuacje zmiany takich danych, o których organ nie miał wiedzy (przykładowo § 1 ust. 1 i ust. 2 pkt. 1, 3, 5 rozporządzenia bądź zmiana stanu rodzinnego skutkująca zmianą wysokości równoważnika - § 2 ust. 1). W kontrolowanej sprawie sytuacja taka nie miała jednak miejsca. Nie można bowiem przyjąć że omawiany przepis, który wszak funkcjonuje wraz z regulacją wynikającą z art. 92 ust. 1 ustawy, zobowiązuje policjanta do poinformowania własnego przełożonego, który jednocześnie jest organem właściwym do wydawania decyzji w sprawach przyznawania, odmowy przyznania, cofania albo żądania zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (§ 9 rozporządzenia) o fakcie wydania w stosunku do niego rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby. Z akt sprawy, w szczególności z treści rozkazu personalnego z dnia 16 lipca 2015 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji (załącznik do skargi) wynika, że to właśnie organ właściwy do wydawania decyzji w sprawach równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wg. § 9 ust. 1 pkt. 7 rozporządzenia tj. Komendant Powiatowy Policji wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji. Zatem należy przyjąć, że organ, który wydał w kontrolowanej sprawie decyzję I instancji wiedział o wydaniu przez Komendanta Wojewódzkiego rozkazu personalnego z dnia [...] 2015 r. i organ wydający zaskarżoną decyzję wiedział o wydaniu decyzji utrzymującej w mocy rozkaz personalny z dnia [...] 2015 r., Nr [...], skoro sam ja wydał. Zauważyć tez należy, że na podstawie art. 46a ustawy Komendant Główny Policji wydał w dniu 17 czerwca 2005 r. Zarządzenie Nr 678 w sprawie zasad prowadzenia przez przełożonych dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem służbowym policjantów oraz sposobu prowadzenia akt osobowych (dostępne https://sip.lex.pl/#/akt/33982096/1793999/). Z § 3 ust. 3 lit. r) tego zarządzenia wynika, że w aktach osobowych policjanta gromadzi się w szczególności dokumentację związaną ze zwolnieniem policjanta ze służby. Do wypłaty równoważnika doszło nie z powodu zaniechania po stronie skarżącego ale w wyniku zaniedbania pracowników organu, który posiadał wiedzę na temat statusu skarżącego po dniu doręczenia mu decyzji o zwolnieniu ze służby i dysponował środkami, które pozwoliłyby uniknąć wypłacenia skarżącemu spornej kwoty równoważnika. W świetle powyższych okoliczności zobowiązanie skarżącego do zwrotu równoważnika z tej przyczyny, że nie złożył oświadczenia mieszkaniowego, w którym informowałby o fakcie zwolnienia ze służby, czyli fakcie znanym organowi z urzędu stoi w sprzeczności zarówno z prawidłowym rozumieniem § 7 ust. 1 rozporządzenia jak i z racjami, które leżą u podstaw uregulowania przesłanek zwrotu nienależnie pobranego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Złożenie kolejnego oświadczenia mieszkaniowego w sytuacji, w której policjantowi przysługuje już uprzednio przyznane uprawnienie do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego ma na celu poinformowanie właściwego organu o zmianie/zmianach okoliczności faktycznych decydujących o istnieniu uprawnienia lub zmianie wysokości kwoty równoważnika z takich przyczyn, o których organ może powziąć wiadomości jedynie w drodze zapoznania się z danymi wskazanymi przez policjanta w oświadczeniu, o którym mowa w § 3 rozporządzenia. Skoro w niniejszej sprawie organy wiedziały o istnieniu rozkazu personalnego o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji, to § 7 ust. 1 rozporządzenia nie mógł mieć w sprawie zastosowania. W powyższych okolicznościach faktycznych i prawnych nie miało więc znaczenia, czy skarżący faktycznie poinformował w dniu 16 lipca 2015 r. w drodze przekazania kopii rozkazu personalnego Wydziałowi Wspomagającemu KP o wydaniu w stosunku do niego rozkazu personalnego o zwolnieniu go ze służby czy też – jak twierdzi organ na podstawie "oświadczeń" złożonych w toku postępowania przez pracowników Komendy – informacji takiej nie przekazał. Należy przy tym jednak zwrócić uwagę, że stosownie do treści art. 75 § 2 kpa, jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze urzędowego zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 stosuje się odpowiednio. Organy więc z naruszeniem art. 75 § 2 kpa prowadziły postępowanie uzyskując oświadczenia pracowników Komendy w sytuacji nie objętej hipotezą powyższego przepisu nie zachodziła bowiem sytuacja konieczności potwierdzenia faktów w drodze urzędowego zaświadczenia. Brak było podstaw do zastosowania powyższego przepisu.
Ponadto umknęło uwadze organów, że regulacja dotycząca prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (jak i równoważnika za remont lokalu mieszkalnego) odnosi się wyłącznie do policjantów. Oznacza to, że decyzje wydawane w tych sprawach przez właściwe organy (§ 9 rozporządzenia) odnoszą się również tylko do policjantów. Wskazuje na to zarówno treść art. 92 ust. 1 ustawy, jak i brzmienie § 9 rozporządzenia. W niniejszej sprawie ostateczna decyzja o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji zapadła w dniu [...] 2015 r. (załącznik do odpowiedzi na skargę). Natomiast zaskarżona decyzja została wydana w dniu 22 grudnia 2015 r., decyzja organu I instancji w dniu [...] 2015 r. W dniu wydania decyzji kontrolowanej w niniejszej sprawie jak i w dniu wydania decyzji przez organ I instancji skarżący nie pozostawał w służbie w Policji. Organy nie zauważyły i nie rozważyły jednak tej okoliczności, w szczególności, czy okoliczności sprawy dawały podstawę do żądania od osoby nie pełniącej służby w Policji zwrotu równoważnika w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez organy Policji. Zdaniem Sądu dochodzenie w takiej sytuacji zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego mogłoby być dochodzone wyłącznie na drodze cywilnej. Nie jest jednak rzeczą Sądu administracyjnego rozważanie w niniejszej sprawie, czy zachodziły względnie zachodzą przesłanki uzasadniające zwrot pobranego przez skarżącego równoważnika na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. Istotę problemu stanowi kwestia możliwości stosowania przepisów ustawy o Policji do podmiotów nie będących policjantami. Zdaniem Sądu regulacje ustawy o Policji dotyczą wyłącznie ściśle określonego kręgu podmiotów i nie mogą być rozszerzane na podmioty nie podlegające orzecznictwu organów Policji. Pominięcie nie rozważenie powyższego stanowi uchybienie przepisom kpa – art. 7, 77 i 80 w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Powyższa analiza doprowadziła do uznania, że zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego- art. 92 ust. 1 ustawy o Policji, § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego przez niewłaściwe ich zastosowania co miało wpływ na wynik sprawy, oraz naruszeniem przepisów postepowania – art. 7, 77 i, 80 i 75 § 2 kpa w sposób mogący mieć wpływ na jej wynik. Taki wynik kontroli przeprowadzonej przez Sąd skutkować musiał uwzględnieniem skargi i wyeliminowaniem zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji z obrotu prawnego a to na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i lit. c), oraz art. 135 ppsa. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło