III SA/Kr 311/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Bożenna Blitek Protokolant specjalista Bernadetta Szczypka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2019 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności skargę oddala Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 stycznia 2019 r. znak [...], po rozpoznaniu odwołania B. W., dalej w skrócie skarżącego, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2018 r. znak [...] w sprawie: (1) odmowy umorzenia należności powstałych z tytułu wypłacanych zaliczek alimentacyjnych na rzecz D. C. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2005r. znak [...] znak [...] z dnia [...] 2006r., Nr [...] z dnia [...] 2007r., Nr [...] z dnia 5 marca 2008r. w kwocie 10 584,00 zł (2) odmowy umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej D. C. na podstawie decyzji Prezydenta Miasta znak [...] z dnia [...] 2008r., Nr [...] z dnia [...] 2009r. znak [...] z dnia [...] 2009r., znak [...] z dnia [...] 2010r., Nr [...] z dnia [...] 2011r., Nr [...] z dnia [...] 2012r., Nr [...] z dnia [...] 2013r., znak [...] z dnia [...] 2014r., Nr [...] z dnia [...] 2015r. znak [...] z dnia [...] 2017r.. Jako podstawa prawna decyzji wskazany został przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j., Dz. U. z 2018r., poz. 2096) i art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. j., Dz.U z 2018 r., poz. 554 ze zm.). Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny: Prezydent Miasta w uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji z dnia [...] 2018 r. znak [...] odmówił umorzenia skarżącemu należności powstałych z tytułu wypłacania świadczeń alimentacyjnych w wysokości 10 584,00 zł za okres od 2005 - 2008 r. oraz 10 134,89 zł z okres od 2008 roku do 2017 roku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ l instancji, oceniając aktualną sytuację dochodową, zdrowotną oraz rodzinną wnioskodawcy stwierdził, że umorzenie zaległości alimentacyjnych skutkowałoby bezpowrotną utratą dochodów budżetu Państwa i przesądzałoby o ostatecznej rezygnacji z dochodzenia należności budżetowych, będąc nieuzasadnionym przerzuceniem na wszystkich podatników obowiązku utrzymania dzieci dłużnika, czemu sprzeciwia się interes społeczny. Nie jest to bowiem pomoc bezzwrotna, a ustanowiona w interesie uprawnionych do pobierania świadczeń alimentacyjnych, dlatego uzasadnionym jest, że organ będzie oczekiwał uregulowania wypłaconych uprawnionym świadczeń alimentacyjnych od zobowiązanego z tytułu alimentów. Organ pomocowy podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie, biorąc pod uwagę obecną sytuację wnioskodawcy mógłby udzielić innej ulgi w spłacie należności, tj. rozłożyć zaległość na dogodne raty, co będzie wymagało złożenia odrębnego wniosku w tym zakresie. Odwołując się od ww. decyzji, skarżący podniósł, że jest ona dla niego krzywdząca, ponieważ nie uwzględnia faktu, iż przelał on bezpośrednio na konto Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej od marca 2011 r. do maja 2018r. kwotę 23 570,00 zł, z kolei kwoty zajęte przez komornika od 2015r. do 2017r. to kwota 25634,30 zł. Ponadto skarżący wskazał, iż od sierpnia 2014r. do maja 2018r. na konto Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej "wpłacano co miesiąc kwoty w pełnej wysokości alimentów lub wyższej ( 400 do 500 zł). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu odwoławczej decyzji przedstawiło stan faktyczny sprawy i wskazało, że skarżący na podstawie wyroku Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 21 czerwca 2001 r. sygn. akt [...] został zobowiązany do płacenia tytułem alimentów na rzecz syna D. C. po 280,00 zł miesięcznie. Z kolei wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 11 maja 2009r., sygn. [...] skarżący został zobowiązany do płacenia alimentów po 370,00 zł miesięcznie. Ze względu na zaniechanie alimentacji przez skarżącego oraz bezskuteczność egzekucji, R. C. jako przedstawiciel ustawowy małoletniego syna złożyła wnioski o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, a później wnioski o przyznanie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zobowiązanie skarżącego z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na rzecz jego dziecka przez Prezydenta Miasta na dzień wydania zaskarżonej decyzji wynosi 10 584,00 zł. Z kolei świadczenie z funduszu alimentacyjnego na rzecz dziecka skarżącego było wypłacane w okresach świadczeniowych 2008/2009, 2009/2010, 2010/2011, 2011/2012, 2012/2013, 2013/2014, 2014/2015, 2015/2016, 2016/2017 i 2017/2018 i na dzień 22 listopada 2018r. zadłużenie z tego tytułu wynosiło łącznie 10 134,89 zł, z czego 9 990,23 zł stanowiło zobowiązanie główne, natomiast kwota 144,66 zł to ustawowe odsetki za opóźnienie. W związku ze złożonym przez skarżącego wnioskiem o umorzenie długu alimentacyjnego uzasadnionym ciężką sytuacją materialną, zdrowotną oraz faktem spłacania alimentów, organ przeprowadził wywiad środowiskowy, z którego treści wynikało, że skarżący liczący 56 lat posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 2 lutego 2018 r. na stałe. Pozostaje w leczeniu kardiologicznym oraz Poradni Konsultacyjnej Leczenia Bólu. Od dnia 21 maja 2017 r. do nadal prowadzi własną działalność gospodarczą. Nie posiada gospodarstwa rolnego ani nieruchomości. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe w partnerką i czteroletnim synem. Dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z dnia 21 września 2018 ro wydanym do dnia 31 marca 2024 r. Skarżący pozostaje na utrzymaniu partnerki K. M., której średni miesięczny dochód netto wyliczony z 3 miesięcy wynosi kwotę 3 517,86 zł. Średniomiesięczne koszty ponoszone przez skarżącego i jego rodzinę związane z utrzymaniem mieszkania oraz leczeniem wynoszą około 1250,00 zł. Dodatkowo skarżący oświadczył, iż ma wstrzymaną wypłatę zasiłku chorobowego z ZUS i toczy się w tej sprawie postępowanie przed Sądem Rejonowym Wydział Pracy. Ponadto organ ustalił na podstawie treści pisma z dnia 18 października 2018 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, iż na pokrycie zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej w okresie od grudnia 2009 r. do grudnia 2017 r. wpłynęło łącznie 26 944,42 zł, a wypłaty dokonywane były w kwotach niższych niż kwota zasądzonych alimentów przez okres wskazany w art. 30 ust. 1 pkt 1-3 ww. ustawy, wobec czego nie ma podstaw do umorzenia należności zgodnie z przepisem art. 30 ust. 1 tej ustawy. Oceniając z kolei wniosek skarżącego według przesłanek z przepisu art. 30 ust. 2 ww. ustawy organ uznał, konieczność ponoszenia przez skarżącego wydatków związanych z codziennym utrzymaniem i leczeniem nie czyni sytuacji skarżącego wyjątkową i nadzwyczajną na tle innych dłużników alimentacyjnych. Organ dodał, że decyzja wydawana na podstawie cyt. art. 30 ust. 2 ustawy zapada w ramach uznania administracyjnego. Przesłankami umorzenia pozostają: sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika alimentacyjnego. Sytuacja zdrowotna i dochodowa skarżącego nie pozwala w ocenie organu na jego uprzywilejowane potraktowanie, ponieważ pomimo stwierdzonych w jego przypadku schorzeń jest osobą aktywną zawodowo (prowadzi działalność gospodarczą), co pozwala na systematyczną spłatę należności alimentacyjnych, które w jego zastępstwie zostały wydatkowane z budżetu państwa. Wskazywane przez skarżącego okoliczności nie czynią jego sytuacji wyjątkowej oraz nie mogą stawiać go w sytuacji korzystniejszej względem innych dłużników alimentacyjnych. Organ zwrócił przy tym uwagę, że podstawą do przejęcia (czasowego) przez Państwo obowiązku alimentacyjnego rodzica jest bezskuteczność egzekucji należnych alimentów, spowodowana z reguły bardzo trudną sytuacją materialną, czy rodzinną zobowiązanego. Dla zwolnienia się z tego obowiązku dłużnik winien wskazać na okoliczności szczególne, wykraczające poza przyczyny przejęcia obowiązku alimentacyjnego przez Państwo. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi B. W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której powtórzył argumentację odwołania, wskazując, że umorzenie należności alimentacyjnych uzasadnia obecna trudna sytuacja życiowa, w szczególności wychowywanie autystycznego dziecka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie powyższych kryteriów należy stwierdzić, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z prawem. |Poza sporem pozostaje okoliczność, że zadłużenie skarżącego powstało z tytułu zaliczek alimentacyjnych, wypłaconych osobie uprawnionej | |na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej. | |Istotę rozstrzygnięcia stanowi odpowiedź na pytanie czy organy administracyjne mają uprawnienie do umorzenia tak powstałego zadłużenia | |skarżącego z uwagi na wskazywaną przez niego trudną sytuację życiową – jak chce tego skarżący uznając, że organy nie wzięły pod uwagę, | |że pomimo trudnej sytuacji skarżący dokonywał wpłat z tytułu powstałego zadłużenia. | |Materialnoprawną podstawę umorzenia dłużnikowi alimentacyjnemu długu stanowią przepisy art. 30 (w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4| |ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - Dz. U. z 2018 r., poz. 554), który stanowi: | |"Art. 30. 1. Organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:| |1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż | |wysokość zasądzonych alimentów; | |2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż | |wysokość zasądzonych alimentów; | |3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż | |wysokość zasądzonych alimentów. | |2. Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z | |funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając | |sytuację dochodową i rodzinną. | |3. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej." | |Z powyższego wynika, że organ może umorzyć 30%, 50% i 100% zadłużenia z powodu skutecznej egzekucji mającej miejsce odpowiednio w | |okresie 3, 5 i 7 lat w sytuacji określonej w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów: | |"Art. 28. 1. W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od | |dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności: | |1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego | |zaspokojenia, | |2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. | |o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia, | |3) (...), | |4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia | |18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia | |- po należnościach określonych w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed | |należnościami określonymi w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego." | |Przytoczony wyżej przepis art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów pozwalający organom | |na umorzenie należności dłużnikowi alimentacyjnemu (w całości lub części) z powodu jego sytuacji dochodowej i rodzinnej dotyczy tylko | |"należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego", a nie "należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych | |wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r." W zakresie tym Sąd orzekający stwierdza, iż podziela | |stanowisko sądownictwa administracyjnego, jak np. stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zawarte w wyroku z dnia | |30 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/Gl 192/12 (opubl. LEX nr 1249841): "Przepis art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. dotyczy tylko należności, | |powstałych na skutek świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, a nie dotyczy on należności powstałych z tytułu zaliczek | |alimentacyjnych, wypłaconych uprawnionemu na podstawie ustawy z 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce | |alimentacyjnej. Umarzanie tych ostatnich należności określa art. 30 ust. 1 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 u.p.o.u.a." | |Z powyższego względu organy administracyjne nie mogą kierować się sytuacją dochodową, zdrowotną, ani rodzinną skarżącego. | |Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że wynika z akt - sytuacja życiowa skarżącego pozwala mu na spłacanie zadłużenia, co w | |przyszłości pozwoli organom na ewentualne umorzenie skarżącemu części lub całości pozostałego zadłużenia. | |Na gruncie obowiązujących przepisów umorzenie zadłużenia z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych byłoby możliwe w przypadku | |skutecznej egzekucji, na warunkach wymienionych w art. 30 ust. 1 ustawy, których jednakże skarżący B. W. nie spełnił. | |Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i obliczając pozostałe zadłużenie uwzględniły dokonane przez skarżącego wpłaty związane z | |zadłużeniem powstałym na przestrzeni lat 2005 - 2017. | |Sad podziela wielokrotnie podkreślane w orzecznictwie stanowisko, że każde umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie | |na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych, i stanowi preferencje nieakceptowalnych | |społecznie a także pod względem moralnym postaw osób będących dłużnikami uchylającymi się od płacenia alimentów. | |Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł - jak w sentencji. |