III SA/Kr 314/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 9 stycznia 2024 r., Nr 1201-IEE.7113.2.187.2023.8.BF w przedmiocie rozłożenia na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych oddala skargę Postanowieniem z 9 stycznia 2024 r., znak 1201-IEE.7113.2.187.2023.8.BF, UNP: 1201-23-148833 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Nowym Sączu z 26 września 2023 r. nr 220000/01041/23K wyrażające zgodę na rozłożenie A. L. (dalej: skarżąca) na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Zaskarżone postanowienie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Nowym Sączu (dalej: dyrektor ZUS) jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej na podstawie własnych tytułów wykonawczych obejmujących należności z tytułu niezapłaconych składek ZUS w wysokości 15.589,61 zł należności głównej. W wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych powstały koszty egzekucyjne w wysokości 1.059,40 zł. Pismem z 15 września 2022 r. skarżąca zwróciła się o rozłożenie na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Wskazała, że nie może ich spłacić jednorazowo, ale podała że mogłaby uiszczać raty w wysokości 200 zł. Jednocześnie złożyła oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym, w którym opisała swoją sytuację finansową. Dyrektor ZUS postanowieniem z 25 października 2022 r. odmówił skarżącej rozłożenia na raty należności z tytułu kosztów egzekucyjnych. Na skutek zażalenia skarżącej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z 5 grudnia 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, z uwagi na oparcie rozstrzygnięcia o niewłaściwą podstawę prawną. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ egzekucyjny wydał 26 września 2023 r. postanowienie o wyrażeniu zgody na rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie. W zażaleniu zakwestionowała zadłużenie, w tym z tytułu kosztów egzekucyjnych, które posiada w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Podnosiła zastrzeżenia wobec pracowników Zakładu. Wskazała, że od 1 października 2013 r. podlegała ustawodawstwu słowackiemu i w związku z tym nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazała też, że wyrokiem z 14 lipca 2023 r. o sygn. akt I SA/Kr 427/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał jej skargę częściowo za uzasadnioną co do niezasadnie egzekwowanego długu, a co za tym idzie kosztów egzekucyjnych. Zdaniem skarżącej obowiązek nie istniał. Wskazała, że zamierza się odwołać od wszystkich wystawionych tytułów wykonawczych do Sądu Okręgowego. Zaskarżonym postanowieniem z 9 stycznia 2024 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności odniósł się do podstawy prawnej mającej zastosowanie w niniejszej sprawie. Wskazał, że w sprawie znajdzie zastosowanie art. 64 f u.p.e.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji jaka nastąpiła ustawą z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw. Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z treścią art. 64f u.p.e.a. organ egzekucyjny ze względu na ważny interes zobowiązanego, może rozłożyć na raty zapłatę przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych. Organ I instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego stwierdził, że ww. przesłanka zaistniała i wyraził zgodę na rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych. Tym samym uwzględnił w całości żądanie strony. Odnosząc się do zarzutów podniesionych dopiero na etapie zażalenia, że organ egzekucyjny niezasadnie egzekwuje dług i koszty egzekucyjne bowiem obowiązek nie istniał, organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny jest zobligowany do zbadania wyłącznie czy zaistniała przesłanka "ważnego interesu zobowiązanego". Organ egzekucyjny nie bada w tym postępowaniu czy obowiązek istniał bowiem postępowanie to nie może rozstrzygać spraw i kwestii, które zostały już uprzednio rozstrzygnięte lub są przedmiotem rozstrzygania, jak również kwestii nie mieszczących się w granicach enumeratywnie wskazanych w art. 64f u.p.e.a. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29.04.2024 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Nowym Sączu oraz bezpodstawne naliczenie wobec niej długu, odsetek, kosztów egzekucyjnych oraz kosztów upomnień. Skarżąca wskazała, że Dyrektor ZUS rozłożył jej na raty koszty egzekucyjne, które były niezasadnie naliczone i nie mają podstaw prawnych. Podała, że organ odwoławczy wydał postanowienie do prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14.07.2023 r., w którym uchylił w całości postanowienie Dyrektora ZUS z 21 lutego 2023 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżąca zakwestionowała istnienie obowiązku dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazała, że otrzymała decyzję z 27 listopada 2013 r. z Oddziału ZUS w Lublinie, z której wynikało, że ustawodawstwo słowackie uznaje się za prawidłowe w związku z tym nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom na terenie RP. Podniosła, że organ odwoławczy powinien umorzyć koszty egzekucyjne zważywszy, że naliczono je z naruszeniem podstaw prawnych. Skarżąca dołączyła do skargi kserokopie szeregu dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04). Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie narusza ono prawa. Materialnoprawną podstawą kontrolowanego rozstrzygnięcia był przepis art. 64f w brzmieniu określonym art. 1 ust. 26 ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.1553). Jak bowiem zasadnie wskazał organ odwoławczy zgodnie z art. 6 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym i niezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Powołana ustawa weszła w życie 20 lutego 2021 r., a postępowania egzekucyjne wszczęto w latach 2014 – 2016 zatem w sprawie znajdą zastosowanie przepisy dotychczasowe. Zgodnie z treścią art. 64f ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, organ egzekucyjny, ze względu na ważny interes zobowiązanego, może rozłożyć na raty zapłatę przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych. Na postanowienie w sprawie rozłożenia na raty spłaty kosztów egzekucyjnych przysługuje zażalenie. Akta sprawy wskazują, że organ pierwszej instancji przychylił się do wniosku strony z 15 września 2022 r. (k. 55 a.a.), uwzględnił jej możliwości finansowe i wyraził zgodę na rozłożenie na raty zapłaty kosztów egzekucyjnych przypadających na rzecz organu egzekucyjnego zgodnie z harmonogramem stanowiącym załącznik do postanowienia (k. 202 akt sadowych). Organ odwoławczy postanowienie to utrzymał w mocy. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, że zarówno ich treść jak i dokumentacja dołączona skargi wskazuje, że skarżąca nie kwestionuje prawidłowości zaskarżonego postanowienia natomiast kwestionuje istnienie obowiązku na podstawie którego jest egzekwowany dług i powstały koszty egzekucyjne. Sąd zauważa, że w postępowaniu o rozłożeniu na raty kosztów egzekucyjnych, organ bada jedynie istnienie ważnego interesu zobowiązanego. Ramy sprawy, a zatem i zakres działania organów, wyznaczył wniosek zobowiązanego o rozłożenie należności z tytułu kosztów egzekucyjnych na raty, a zatem badana i rozstrzygana jest wyłącznie kwestia sposobu i terminu uregulowania tej zaległości pieniężnej. (por. wyrok WSA w Gdańsku z 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Gd1365/17, wyrok WSA w Lublinie z 27 października 2023 r., sygn. akt I SA/Lu 364/23). Zatem badanie istnienia obowiązku, wykracza poza zakres postępowania z wniosku o rozłożenie kosztów egzekucyjnych na raty i organ nie jest władny tego rozstrzygać. Zauważyć należy, jak trafnie wskazał organ odwoławczy, skarżąca kwestionuje istnienie obowiązku w zainicjowanych przez siebie postępowaniach o umorzenie postępowań egzekucyjnych i w toku tych postępowań podnoszone w skardze okoliczności mogą być rozważane. W ocenie sądu, zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w następstwie podjęcia przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w myśl zasady zupełności materiału dowodowego. Ponadto zaskarżone postanowienie zawiera prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne, które poddaje się kontroli Sądu. Z tych przyczyn na mocy art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.