III SA/Kr 315/17

1 POSTANOWIENIE Dnia 18 lipca 2017 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienie od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżąca w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagała się zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwuletnim synem. Określając swój majątek zadeklarowała brak nieruchomości, zasobów, przedmiotów wartościowych Stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego określił lącznie na kowtę 850 zł plus zasiłki celowe z MOPS. Uzasadniając swoje starania podniosła, że samotnie wychowuje syna a jej sytuacja materialna jest ciężka i nie pozwala na opłacenie pełnomocnika. Powiada, że nie pracuje i jest bezrobotna. Wymieniając zobowiązania i stałe wydatki podała, że na środki czystości przeznacza 100 zł, na wodę ok. 120 zł, na prąd 150 zł, na gaz 150 zł, na lekarstwa 200 zł, na żywność 700-900 zł. Zarządzeniem z dnia 22.06.2017 r. wezwano skarżącą o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie wskazywanych dokumentów źródłowych mających na celu • wyjaśnienia w jaki sposób przy wykazywanych dochodach 850 zł miesięcznie skarżącą deklaruje, iż wysokość jej zobowiązań i stałych wydatków (na środki czystości, wodę, prąd, gaz, lekarstwa żywność) sięga miesięcznie kwoty 1420 zł a więc niemal dwukrotnie przekracza wykazane dochody? • udokumentowanie rachunkami deklarowanych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, w tym opłat za energię elektryczną, gaz, wodę., Jeśli występują problemy z terminowym regulowaniem tych należności przedłożenie kopii stosownych monitów, wezwań o zapłatę, nakazów, wyroków zasądzających etc. • udokumentowanie rachunkami deklarowanych wydatków na lekarstwa, • udokumentowanie wysokości zasiłków celowych przyznanych skarżącej w miesiącu maju bądź czerwcu br., • wyjaśnienie, czy skarżącą jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna? Jeśli tak przedstawienie na tę okoliczność zaświadczenia z właściwego urzędu pracy. Jeśli nie to z jakich przyczyn, • wyjaśnienie czy skarżącą podejmuje się jakiś prac dorywczych bądź zleconych a jeśli tak to na ile szacuje z nich dochód w ujęciu miesięcznym? W odpowiedzi na wezwanie skarżąca powtórzyła, iż ubiega się o pełnomocnika z urzędu, gdyż przy niskich dochodach nie jest w stanie opłacić pełnomocnika z wyboru. Dodała, że jest na etapie rozwodu. Powiada, że ponieważ mąż pozostawił ją bez zabezpieczenia, więc obecnie zamieszkuje w domu swoich rodziców. Dom stanowi ich własność. Rodzice opłacają wszelkie rachunki za gaz, prąd i ogrzewanie. Przebywają za granicą i tylko dwa razy w miesiącu przyjeżdżają do kraju. Podniosła, że Fundusz Alimentacyjny pomniejszył zasądzone alimenty i wypłaca jedynie 250 zł. Wyjaśnia, że generalnie nie zbiera paragonów z zakupu lekarstw. Powtórzyła, że od 2014 r. nie pracuje. Nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Wychowuje samotnie syna a środki pozyskuje z MOPS, z funduszu alimentacyjnego, z programu 500+ i z zasiłku. Nadmieniła, że we wszystkich swoich sprawach (rozwodowej, karnej w stosunku do męża) złożyła takie same oświadczenia i przyznano jej pełnomocnika. Do pisemnych wyjaśnień dołączyła przykładowe paragony z zakupów spożywczych i aptek opiewające na kwoty po kilkadziesiąt złotych, kopie wybranych recept, skierowań na zabiegi fizjoterapeutyczne, decyzji o przyznaniu zasiłku okresowego z powodu bezradności, zasiłków celowych na dofinansowanie zakupu posiłku, do opłat za wodę i gaz, decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego, decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego, decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 §1 pkt 1 pkt. 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków – rozpoznanie wniosku z zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest zbędne a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 249a ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Powyższe pozostaje bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie przyznanie pełnomocnika z urzędu, którym w sprawach takich jak niniejsza może być adwokat lub radca prawny. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). W realiach niniejszej sprawy skarżąca złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa na urzędowym formularzu PPF. Oświadczenie to uzupełnione dodatkowymi wyjaśnieniami jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości finansowych skarżącej. Tworzy bowiem w miarę spójny obraz sytuacji życiowej skarżącej. Skarżąca nie ma żdaneg majątku. Z zasad doświadczenia życiowego wynika zaś, że środki jakie ma do dyspozycji z trudem wystarczają przy obecnym poziomie cen oraz usług na opłacenie kosztów bieżącego utrzymania. W takiej sytuacji konieczność wygospodarowania przez skarżącą środków na pełnomocnika z wyboru jest problematyczne i uzasadnia twierdzenie, że nie jest ona w stanie ponieść tych kosztów, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. Uwzględniając fakt, że samotnie wychowuje małe dziecko trudno zarzucać jej, że nie podejmuje pracy. Nie można bowiem tracić z pola widzenia tej części wyjaśnień skarżącej, gdzie podnosi że z mężem jest na etapie rozwodu zaś rodzice przebywają za granicą i tylko dwa razy w miesiącu przyjeżdżają do kraju. Biorąc to wszystko pod uwagę udzielono skarżącej pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekając jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.