III SA/Kr 316/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Janusz Bociąga (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 12 grudnia 2013 r. znak [....] po rozpatrzeniu odwołania M. J. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [....] 2013 roku, nr [....], orzekającej o odmowie przyznania M. J. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dziecko: A. M. J., działając na podstawie art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1, 2, 2a, 10, 16, 23, art. 4 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 5 ust. 1 i 3, art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm., dalej: uśr), § 2, § 15 ust. 2, § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105 poz. 881 ze zm.), § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 129 poz. 1058), oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Organ I instancji odmówił przyznania M. J. zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na dziecko: A. M. J. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji przywołał treść art. 4 i art. 5 ust. 1 i 2 uśr. Ustalono, że kwota dochodu na osobę w rodzinie M. J. wyniosła 562,11 zł. Przekraczała zatem ustawowe kryterium dochodowe (539 zł). Wskazano, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Organ stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie kwota przekroczenia ustawowego kryterium dochodowego nie jest wyższa, od kwoty najniższego zasiłku (wynoszącego 77 zł), jednakże zdaniem organu nie było możliwości skorzystania z dobrodziejstwa art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyznania wnioskowanego świadczenia, pomimo przekroczenia dochodu, gdyż w poprzednim okresie zasiłkowym kryterium dochodowe również było przekroczone. W tym stanie faktycznym, zgodnie z treścią art. 5 ust. 3 zd. 2 uśr w przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. J. wskazując, iż decyzja wydana przez organ I instancji za rok zasiłkowy 2012/2013 została wydana w oparciu o nieprawidłowo wyliczony dochód rodziny osiągnięty w roku 2011. Na tę okoliczność przedstawił stosowne wyliczenia, z których, w jego ocenie, wynika, iż dochód rodziny w 2011 r. nie został przekroczony o ustawowe maksimum, tj. wyniósł w istocie 533,76 zł. W związku z powyższym uznał, iż zastosowanie wówczas art. 5 ust. 3 uśr, przez organ I instancji nie było uzasadnione. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając odwołanie wskazało że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 139 póz. 992 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. ustawy, zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Zasiłek rodzinny przysługuje - w myśl art. 5 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy - rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539,00. W przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje (art. 5 ust. 3 uśr). Organ odwoławczy wskazał, że okresem zasiłkowym w niniejszej sprawie jest okres od 1 listopada 2013 r. do 31 października 2014 r. W związku, z czym organ prawidłowo za dochód rodziny, będący podstawą ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, przyjął dochód uzyskany w roku 2012. Z ustaleń tych wynika, że miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącego wyniósł 562,11 zł, przekraczając kwotę określoną w art. 5 ust. 2 ustawy (539,00 zł). Na kwotę 562,11 zł miesięcznie na osobę w rodzinie składają się kwoty dochodów osiąganych przez M. J. w wysokości 12 622,61 zł, A. J. w wysokości 14 358,74 zł. Organ odwoławczy uznał za organem I instancji, iż M. J. w okresie zasiłkowym 2012/2013 pobierał zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przyznany na zasadzie wyrażonej w treści art. 5 ust. 3 uśr. Natomiast zasadę wynikającą z tego przepisu stosuje się w przypadku, jeżeli wnioskodawca nie skorzystał z dobrodziejstwa tego przepisu w poprzednim okresie zasiłkowym. Organ Odwoławczy stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się decyzja o przyznaniu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami za okres zasiłkowy 2012/2013, nr [.....], z dnia [....] 2012 roku i z treści wskazanej decyzji oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż w 2012 roku przyznano rodzinie M. J. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami na rok 2012/2013, stosując normę wyrażoną w treści art. 5 ust. 3 uśr., wobec uzyskanego dochodu w kwocie 541,96 zł, a więc dochód przekraczający kryterium dochodowe. W tych okolicznościach faktycznych organ odwoławczy, jak organ I instancji, uznał, iż kryterium dochodowe zostało po raz kolejny przekroczone, zatem słusznie odmówiono przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na okres zasiłkowy 2013/2014. W odniesieniu zaś do argumentacji podnoszonej w treści złożonego odwołania, organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotem kontroli w przedmiotowej sprawie jest wyłącznie zasadność wydania decyzji z dnia [....] 2013 roku. Natomiast ustalenia w decyzji z [....] 2012 roku mogłyby być kwestionowane przez odwołującego w trybie odwoławczym od tej decyzji, czego jednak wówczas nie uczyniono. W aktach sprawy (na karcie nr 1) znajduje się, bowiem wyliczenie, z którego wynika, iż w roku 2011 średni miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosił kwotę 541,96 zł, a zatem przekroczone zostało kryterium dochodowe. Odwołujący nie kwestionował ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia wydanego w 2012 roku, wobec czego nie ma podstaw do rozpoznania zarzutów do wydanej decyzji z dnia [....] 2012 roku. Decyzja ta, bowiem stała się ostateczna po 14 dniach od otrzymania decyzji przez odwołującego. M. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny. W uzasadnieniu powtórzył argumenty przedstawione w odwołaniu. W konkluzji skargi wniósł o uchylenie zaskarżanej decyzji i decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane niezgodnie z prawem. Zdaniem Sądu organy obu instancji odnosząc się do decyzji, z dnia [....] 2012 roku o przyznaniu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami za okres zasiłkowy 2012/2013, nr [....] wyprowadzają z niej nieuprawnione wnioski. Przede wszystkim w tej decyzji jednoznacznie stwierdzono, iż wnioskodawca spełnia warunki do otrzymania świadczeń rodzinnych. Nie ma żadnego ustalenia, iż stosuje się do niego wyjątek w związku z przekroczeniem dochodu i że zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przyznaje się na podstawie art. 5 ust. 3 uśr Przepis ten w tym znaczeniu nie znalazł się także w sentencji decyzji. Organ odwoławczy nie rozważył, w jaki sposób skarżący mógł kwestionować ustalony jakoby wówczas dochód skoro z doręczonej mu decyzji okoliczność taka nie wynikała, a wnioskowane świadczenie przyznano. W ocenie Sądu należy stwierdzić że organ w decyzji z dnia [....] 2012 roku ustalił w sposób stanowczy, że skarżący spełnia kryterium dochodowe albowiem organ ani w sentencji decyzji ani w uzasadnieniu tej decyzji nie powołuje się na dopuszczalne przekroczenie kryterium dochodowego, które jest wyjątkową, szczególną przesłanką przyznania świadczenia. Decyzja z dnia [....] 2012 r. o przyznaniu zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami za okres zasiłkowy 2012/2013 jest decyzja ostateczną. Wzruszenie jej mogłoby nastąpić tylko trybach nadzwyczajnych. W ocenie Sądu stanowisko organów odnośnie tej decyzji tworzy niedopuszczalne domniemanie, iż decyzja ta została już wzruszona i to w kierunku pożądanym przez organy, co w rzeczywistości nie ma miejsca. Nie ma znaczenia to, co znajduje się w materiale dowodowym sprawy zakończonej, skoro w tej sprawie na podstawie tego materiału dowodowego wydano taką, a nie inną decyzję, która stała się decyzją ostateczną. Materiał dowodowy może mieć znaczenie tylko wtedy, gdy uruchomiony zostanie odpowiedni tryb wzruszeniowy decyzji ostatecznej. Zdaniem Sądu w tym stanie prawnym skarżący nie musiał nawet kwestionować nieprawidłowość obliczenia dochodu za rok 2011, albowiem z aktualnego stanu prawnego wynika iż przekroczenie dochodu w okresie zasiłkowym 2013/2014, którego skarżący nie kwestionuje, jest tym pierwszym przekroczeniem, o którym mowa w art. 5 ust. 3 uśr. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracyjne obowiązane są uwzględnić sformułowane wyżej uwagi, wskazania i oceny prawne. Biorąc pod uwagę wyżej przytoczone argumenty Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie 145 § 1 pkt 1 c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.