III SA/Kr 318/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Makuch (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2024 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków-Śródmieście Wschód Tomasza Waszczuka sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2024 r., znak SKO.ŚR/4111/1377/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę. Przedmiotem skargi W. G. (dalej: "skarżący") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 23 stycznia 2024 r. (znak SKO.ŚR/4111/1377/2023) którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej własnym postanowieniem z 20 listopada 2023 r. (znak SKO.ŚR/4111/563/2023) orzekającym o odmowie wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 12 maja 2022 r. (znak SKO.ŚR/4111/1587/2021). Stan faktyczny i prawny tej sprawy był następujący: Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z 20 listopada 2023 r. (znak SKO.ŚR/4111/563/2023) orzekło o odmowie wznowienia postępowania zakończonego własnym postanowieniem z 12 maja 2022 r. (znak SKO.ŚR/4111/1587/2021) orzekającym o umorzeniu w całości postępowania wszczętego postanowieniem SKO w Krakowie z 20 grudnia 2019 r. (znak: SKO.ŚR/4111/648/2018) w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 9 listopada 2017 r., (znak SKO.ŚR/4111/915/2017) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 4 września 2017 r. (nr SO-03-6.833.39045.2016-1/17) o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na dziecko – A. G. na okres od 1.10.2017 r. do 30.09.2018 r. Postanowienie to zawierało pouczenie, że strona niezadowolona z wydanego rozstrzygnięcia może w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia złożyć do Kolegium wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyżej opisane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 20 listopada 2023 r. doręczone zostało skarżącemu za pośrednictwem platformy ePUAP w dniu 29 listopada 2023 r. (urzędowe poświadczenie odbioru – k. 14 akt adm.). Pismem z 17.12.2023 r. skarżący złożył przez ePUAP wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem SKO w Krakowie z 20.11.2023 r. Skarżący w piśmie tym wskazał, że Kolegium nie podało podstawy prawnej pouczenia o siedmiodniowym terminie na złożenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Zaznaczył, że taki wniosek wnosi się do ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego, którzy wydali decyzję w I instancji - w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Podkreślił z ostrożności procesowej, że pismo to stanowi również wniosek o przywrócenie terminu. SKO w Krakowie wskazanym na wstępie postanowieniem z 23.01.2024 r. odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 20.11.2023 r. (znak SKO.ŚR/4111/563/2023) W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Kolegium podało, iż siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu 6.12.2023 r. SKO przytoczyło treść art. 141 § 2 oraz 144 k.p.a. i podkreśliło, że na wydane w sprawie postanowienie, w sytuacji gdy organem orzekającym w sprawie w pierwszej instancji jest SKO, służy wniosek o ponowne rozpatrzenie, złożony w terminie 7 dni od doręczenia stronie postanowienia. Odnosząc się do żądania skarżącego przywrócenia terminu, organ odwoławczy zaznaczył, że o spełnieniu przesłanki braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, a więc takiej, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Kolegium podkreśliło, że nie budzi wątpliwości okoliczność prawidłowego pouczenia strony w treści postanowienia z dnia 20 listopada 2023 r. W sposób jasny i zrozumiały dla strony wskazano, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy może zostać wniesiony w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na opisane wyżej postanowienie SKO w Krakowie, skarżący potrzymał zawarty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzut działania Kolegium bez podstawy prawnej, tj. braku podania przez organ podstawy prawnej dla określenia terminu siedmiodniowego na wywiedzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Akcentował, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub SKO odwołanie nie służy, a strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W takim przypadku odpowiednio stosuje się przepisy odwołań od decyzji, a nie – jak podkreślił skarżący – przepisy dotyczące zażaleń. Z uwagi na powyższe, w ocenie skargi, przedmiotowy wniosek mógł być złożony w terminie 14 dni. Skarżący wskazał również, że organ odwoławczy poświadczył nieprawdę stwierdzając, że złożył on prośbę o przywrócenie terminu. Zaznaczył, że taki wniosek został zawarty "z ostrożności procesowej" - co w ocenie skarżącego oznacza konieczność zastosowania art. 7a k.p.a., tj. w przypadku ewentualnych wątpliwości - obowiązuje termin dłuższy, 14-dniowy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy domagał się jej oddalenia. Zgłaszający udział w niniejszym postępowaniu Prokurator Prokuratury Rejonowej Kraków-Śródmieście Wschód pismem z 18 kwietnia 2024 r. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Z uwagi na wielość spraw i postępowań inicjowanych przez skarżącego, na wstępie podkreślenia wymaga to, że przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było wyłącznie postanowienie SKO w Krakowie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powyższe postanowienie zapadło w rozpoznaniu żądania skarżącego sformułowanego w piśmie z 17.12.2023 r. (k. 24) na wypadek braku podzielenia przez organ jego stanowiska, iż miarodajnym terminem do wywiedzenia przedmiotowego środka prawnego był termin 14 dni od doręczenia kwestionowanego w sprawie postanowienia. W opisywanym piśmie skarżący podnosił także, iż organ nie wskazał podstawy prawnej dla przyjmowanego w tej sprawie, siedmiodniowego terminu na uruchomienie kontroli wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie art. 58 par. 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Paragraf 2 powołanego przepisu stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywołany przepis określa zatem cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą zostać spełnione łącznie. Są to: 1) zainteresowany złożył prośbę o przywrócenie terminu; 2) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie przez niego uprawdopodobniony; 3) prośba o przywrócenie terminu została złożona w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu; 4) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem prośby o przywrócenie terminu. W sprawie zasadniczy spór dotyczył przesłanki wymienionej w pkt 2. Oceniając kwestię zawinienia skarżącego z perspektywy prezentowanego przez niego stanowiska (tj. twierdzenia o 14 dniowym terminie do wniesienia środka prawnego i związanego z tym braku dokonania przez organ należytego pouczenia) uznać należało, iż niewadliwie wywiodło Kolegium Odwoławcze w Krakowie, iż w kontrolowanym przypadku brak było podstaw do przyjęcia braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, a tym samym, nie zaktualizowała się przesłanka przywrócenia terminu, któremu skarżący uchybił. W sprawie bezsporne było, że postanowienie SKO w Krakowie z 20.11.2023 r., do którego odnosi się prośba o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zostało doręczone skarżącemu 29.11.2023 r. Bezspornie też orzeczenie to zawierało pouczenie o terminie (siedmiodniowym) i sposobie zaskarżenia tego orzeczenia poprzez złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Według reguł zawartych w pouczeniu, termin do złożenia przedmiotowego wniosku upływał zatem skarżącemu 6.12.2023 r., zaś przedmiotowy wniosek wniesiony został 17.12.2023 r. (k. 23). Twierdzenie skarżącego, że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem postanowienia wynosił 14 dni, analogicznie do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem decyzji, jest całkowicie chybione. Jak wyjaśnił bowiem Naczelny Sąd Administracyjny "nie budzi wątpliwości, że w przypadku postanowień wydanych przez naczelne, centralne organy administracji państwowej oraz samorządowe kolegia odwoławcze stronie przysługuje środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Jednak wniesienie jako środka zaskarżenia od postanowienia wydanego przez jedne z organów wymienionych w art. 127 § 3 K.p.a. nie oznacza, że w tym wypadku istnieje inny termin do złożenia środka odwoławczego niż w przypadku wniesienia środka odwoławczego od postanowienia wydanego przez inny organ. Takie wydłużenie terminu do złożenia tego środka, jest niczym nieuzasadnione. Ustawodawca w przypadku środków odwoławczych nie statuuje innych zasad w zakresie terminów i charakteru samego środka w stosunku do organów centralnych, terenowych i samorządowych kolegiów odwoławczych i innych organów administracji publicznej. Treść art. 127 § 3 K.p.a. wskazuje jedynie, że podstawowym elementem odróżniającym wniosek o ponowne rozpianie sprawy od innych "zwykłych" środków zaskarżenia orzeczenia organu administracji publicznej, jest jedynie brak dewolutywności wniosku. Nie oznacza to jednak wprowadzenia zupełnie nowych reguł rozpoznawania tego środka zaskarżenia. Nadto, jak podnosi się na tle interpretacji art. 144 K.p.a. odesłanie do "odpowiedniego stosowania" oznacza, że niezbędne jest przy ocenie zastosowania przepisów dotyczących odwołania uwzględnienia cech właściwych prawa zażalenia i postępowania zażaleniowego. "Odpowiednie" zastosowanie przepisów rozdziału 10 działu II K.p.a. nie może zatem podważać rozwiązań dotyczących składania środków odwoławczych od wydanych w toku postępowania administracyjnego postanowień. Termin do wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia został jasno określony w art. 141 § 2 K.p.a., posiada on charakter zawity, a ustawa nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków w sytuacji, gdy postanowienie zostanie wydane przez naczelny lub centralny organ administracji albo samorządowe kolegium odwoławcze. Nie trzeba więc odwoływać się do "odpowiedniego" stosowania w tym wypadku przepisów o odwołaniu" (tak NSA w wyroku z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 827/17). W tych okolicznościach, zasadnie uznało SKO w Krakowie, że termin na wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od wydanego w sprawie postanowienia - wynosił 7 dni od doręczenia tegoż postanowienia. Taki też termin określony został w sformułowanym do skarżącego pouczeniu zawartym w postanowieniu z 20.11.2023 r. Treść przekazanego skarżącemu pouczenia była jasna i stanowcza, co pozwało przyjmować, że znał o termin, w którym winien złożyć środek prawny i terminu tego (siedmiodniowego) winien dochować chcąc skutecznie uruchomić merytoryczną kontrolę tego aktu. Jak wynika natomiast z prezentowanych przez skarżącego argumentów i stanowiska zawartego zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w skardze, brak dochowania terminu był wynikiem nieuprawionego, z uwagi na precyzyjną treść pouczenia, postrzegania możliwości wydłużenia czasu właściwego dla złożenia przedmiotowego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tych okolicznościach nie można więc było przyjąć braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi. W konsekwencji zaś podzielić należało przyjęty przez organ odwoławczy kierunek rozstrzygnięcia tej sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił, a podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r., poz. 935).