III SA/Kr 319/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku L. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem datowanym na 28 marca 2011 r. skarżący wniósł o zwolnienie go od wpisu sądowego w wysokości 200 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 stycznia 2011 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Z uwagi na to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony na urzędowym formularzu, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału skarżącemu przesłano formularz "PPF" celem jego wypełnienia. Z informacji podanych przez skarżącego w formularzu wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwojgiem dzieci. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 210 m2, nieruchomość rolna 6,89 ha oraz inna nieruchomość o powierzchni 0,29 ha. Ponadto żona skarżącego jest właścicielką mieszkania o powierzchni 48 m², w którym obecnie zamieszkuje jej ojciec. Skarżący nie posiada oszczędności ani wartościowych przedmiotów. Dochód skarżącego wynosi 3 600 zł rocznie i stanowi go dopłata unijna z Agencji Rolnej. Roczny dochód żony z prowadzonej działalności gospodarczej wyniósł 39 000 zł. Celem uzyskania dodatkowych wyjaśnień na temat sytuacji materialnej, referendarz sądowy wezwał skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący oświadczył, że z nieruchomości rolnych o łącznym areale 6,89 ha nie uzyskuje żadnych dochodów oprócz dopłaty z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz przychodu z dzierżawy nieruchomości w B w wysokości 571 zł. Ponosi natomiast wydatki związane z opłaceniem podatku od tych nieruchomości oraz z koniecznością utrzymania tychże nieruchomości w dobrej kulturze rolnej (zaoranie części gruntów oraz wykaszanie traw). Skarżący do pisma załączył pięć faktur za usługi telekomunikacyjne opiewających na kwoty 138,35 zł, 50,97 zł, 51,46 zł, 137,74 zł i 123,66 zł, fakturę rozliczeniową za usługi komunalne opiewającą na kwotę 82,07 zł miesięcznie wraz z dowodami wpłat, fakturę za wywóz śmieci na kwotę 21,30 zł miesięcznie, fakturę za gaz opiewającą na kwotę 482,88 zł, cztery odcinki wpłaty za energię elektryczną opiewające na kwoty 274,88 zł i 255,68 zł, fakturę za usługi komunalne na kwotę 173,44 zł, cztery wyciągi z rachunku bankowego za okres od 23 grudnia 2010 roku do 22 kwietnia 2011 roku oraz kopie zeznań podatkowych PIT-37 i PIT-28 dotyczących dochodów żony skarżącego osiągniętych w roku 2010. Postanowieniem z dnia 17 maja 2011 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw, w którym podniósł, że postanowienie referendarza sądowego obarczone jest błędem polegającym na pomyleniu przychodu z dochodem. Osiągnięty przychód z prowadzonej działalności gospodarczej podany na formularzu, a następnie na kserokopii PIT - 28 w wysokości 39 741 zł obciążony jest m. in. kosztem najmu lokalu, który wynosi 21 960 zł rocznie, składki na ZUS wynoszą 10 200 zł rocznie. Do tego dochodzą także koszty zakupu towaru oraz wydatki związane z codziennym dojazdem do pracy (25 km). Skarżący podniósł także, że pomimo posiadania nieruchomości rolnej nie może podjąć kredytu, bowiem ani on ani jego żona nie posiadają zdolności kredytowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, że w rozpatrywanej sprawie brak jest podstaw do odrzucenia sprzeciwu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w podlega rozpoznaniu przez sąd. Stosownie do treści przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć należy, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Z regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Z art. 246 p.p.s.a. wynika również, że na osobie ubiegającej się o prawo pomocy spoczywa obowiązek wykazania trudnej sytuacji materialnej. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych, które na tym etapie postępowania zamykają się w kwocie 200 zł z tytułu wpisu od skargi. Analizując sytuację materialną skarżącego, dokonując zestawienia dochodów uzyskiwanych przez samego skarżącego, jak i przychodów jego żony z uwagi na prowadzenie wspólnego wraz z nim gospodarstwa domowego, które to nie są tożsame z dochodami na gruncie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym (ustawodawca posługuje się na gruncie tej ustawy pojęciem przychodu), stwierdzić należy, że skarżący w sposób nierzetelny przedstawił swoją sytuację finansową i rodziny. Skoro sam skarżący podnosi, że przychód uzyskiwany z tytułu działalności gospodarczej żony, wykazany w PIT – 28, obciążony jest m.in. kosztem najmu lokalu i składkami na ZUS, a także kosztami zakupu towarów, to starając się o przyznanie prawa pomocy zobowiązany był wskazać sądowi konkretną kwotę uzyskanego z tytułu tej działalności dochodu. Tymczasem we wniosku o prawo pomocy, wypełnionym na urzędowym formularzu "PPF", skarżący sam wskazał, że żona z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskała rocznie kwotę dochodu w wysokości 39 000 zł (w 2010 r.). Biorąc tą wielkość, wskazaną przez samego skarżącego, za miarodajną, uwzględniając również i jego dochody oraz wydatki uwidocznione na znajdujących się w aktach sprawy fakturach VAT i innych dokumentach Sąd stwierdził, że skoro skarżący podnosi, że żona musi poczynić konieczne wydatki w postaci opłat z tytułu najmu lokalu, składek, które dają kwotę rzędu 32 160 zł, to z doświadczenia życiowego oznaczać musi sytuację, iż żona skarżącego jest w stanie ponieść te wydatki, prowadzić, jak domniemać należy, opłacalną działalność gospodarczą z wygenerowaniem również kwot na zakup towarów i przeznaczeniem ich na utrzymanie domu i egzystencję wraz ze skarżącym i dziećmi. Zdaniem Sądu, mając na uwadze również i wysokość wpisu od skargi, stały dochód wnioskodawcy i żony, już sytuacja finansowa i rodzinna wnioskodawcy uwidoczniona we wniosku, jak i pozostałych dokumentach, pozwala na stwierdzenie, bez dodatkowego wzywania, że skarżący nie wykazał spełnienia się przesłanek do udzielenia mu pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych w wysokości 200 zł z tytułu wpisu od skargi. Podkreślić należy, że osoba ubiegająca się o zwolnienie, która nie wykazała, że nie stać ją na uiszczenie określonej kwoty z tytułu wpisu sądowego, bądź też przedstawiła niepełne dane, musi liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do udzielenia jej pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 1 i 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.