III SA/Kr 321/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie : WSA Halina Jakubiec spr. WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Wojewody z dnia 11 lutego 2009 r. Nr : [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej , zasiłku dla bezrobotnych i stypendium po wznowieniu postępowania s k a r g ę o d d a l a . Zaskarżoną przez Z. M. decyzją z dnia 11.02.2009r. znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...] 2008r. znak [...] wydaną po wznowieniu postępowania postanowieniem Prezydenta Miasta z [...] 2008r. znak [...], uchylającą ostateczne decyzje wydane na rzecz Z. M. kolejno z dnia [...] 2008r. znak [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnych, z [...] 2008r. znak [...] w przedmiocie stypendium, z [...] 2008r. znak [...] w przedmiocie wstrzymania wypłaty zasiłku dla bezrobotnych i z dnia [...] 2008r. znak [...] w przedmiocie utraty prawa do stypendium i orzekająca o odmowie uznania Z. M. z dniem 30.04.2008r. za osobę bezrobotną, odmowie przyznania Z. M. z dniem 8.05.2008r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych i o odmowie przyznania Z. M. z dniem 1.07.2008r. prawa do stypendium z tytułu odbywania przygotowania zawodowego w miejscu pracy. Jako podstawę prawną wskazano art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Decyzja powyższa zapadła na tle następujących okoliczności: Decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2008r. znak [...] Z. M. została uznana za osobę bezrobotną od dnia 30.04.2008r. Decyzją z tego samego dnia znak [...] orzeczono o przyznaniu jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 100% kwoty zasiłku, na okres sześciu miesięcy od dnia 8.05.2008r. Na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z [...] 2008r. znak [...] przyznano Z. M. od 1.07.2008r. prawo do stypendium w wysokości 140% kwoty zasiłku na okres odbywania przygotowania do wykonywania zawodu. Decyzją z dnia [...] 2008r. znak [...] orzeczono o wstrzymaniu Z. M. od dnia 1.07.2008r. wypłaty zasiłku dla osób bezrobotnych z uwagi na przyznanie jej w/w stypendium. Decyzją z dnia [...] 2008r. znak [...] orzeczono o utracie przez Z. M. od 1.11.2008r. prawa do stypendium z powodu zakończenia przygotowania zawodowego. Pismem z dnia 8.12.2008r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował Grodzki Urząd Pracy, że Z. M. ma przyznaną rentę z tytułu niezdolności do pracy od dnia 17.12.1991r. na podstawie decyzji z dnia 15.08.1992r., wypłata której była przedłużana kolejnymi decyzjami, obecnie rentę przyznano do 30.09.2009r. Wobec treści w/w pisma oraz znajdującej się w aktach decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 9.10.2008r. znak [...] ponownie ustalającej rentę skarżącej z tytułu niezdolności do pracy od dnia 01.04.2008r. do dnia 30.09.2009r. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...] 2008r. znak [...], działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 1 i § 2, art. 150 § 1 Kpa wznowił z urzędu postępowanie w sprawach Z. M., zakończonych wyżej wymienionymi ostatecznymi decyzjami. Decyzją z dnia [...] 2008r. znak [...] wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 10 ust. 4 pkt 1 i art. 53 ust. 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, art. 145 § 1 pkt 5, art. 151 § 1 pkt 2 Kpa Prezydent Miasta, po wznowieniu postępowania, uchylił w sprawach Z. M. wyżej wymienione decyzje ostateczne i orzekł o odmowie uznania Z. M. z dniem 30.04.2008r. za osobę bezrobotną, o odmowie przyznania Z. M. od dnia 8.05.2008r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych i o odmowie przyznania Z. M. z dniem 01.07.2008r. prawa do stypendium z tytułu odbywania przygotowania zawodowego w miejscu pracy. Wyjaśniając motywy decyzji, organ zaznaczył, że okoliczności skutkujące przyznaniem skarżącej renty stanowią istotną dla sprawy okoliczność faktyczną istniejącą w chwili wydawania decyzji, a nieznaną organowi, który wydał decyzję, będącą podstawą do wznowienia postępowania w sprawach określonych w/w decyzjami ostatecznymi i na nowo określenia prawa skarżącej do posiadania statusu osoby bezrobotnej i prawa do świadczeń wynikających z ustawy o promocji zatrudnienia (..). Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przywrócona została bowiem skarżącej renta z tytułu niezdolności do pracy na okres od 1.04.2008r. do dnia 30.09.2009r. (przyznana pierwotnie od dnia 17.12.1991r.). W dniu orzekania o przyznaniu skarżącej statusu bezrobotnego oraz o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych i stypendium z tytułu odbywania przygotowania zawodowego w miejscu pracy nie była co prawda wydana decyzja ZUS-u uznająca prawo skarżącej do dalszego świadczenia rentowego z tytułu niezdolności do pracy, ale istniały okoliczności skutkujące przyznaniem skarżącej prawa do renty. Skarżąca spełniała przesłanki przyznania jej renty z tytułu niezdolności do pracy, co wyraził Zakład Ubezpieczeń Społecznych w decyzji z dnia 9.10.2008r. znak [...]. Tymczasem z przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit c. ustawy o promocji zatrudnienia (...) wynika, że wyrażenie "bezrobotny" może odnosić się tylko do osoby, która nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Z tego wynika decyzja o pozbawieniu skarżącej z dniem 30.04.2008r. statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnego, a z dniem 1.07.2008r. prawa do stypendium. W odwołaniu od powyższej decyzji Z. M. podniosła, że w gruncie rzeczy, w okresie od 01.04. do 17.10.2008r. nie pobierała renty z ZUS – u Decyzję o ponownym ustaleniu renty z dnia 9.10.2008r. otrzymała dopiero pod koniec miesiąca października. Biorąc pod uwagę, że nie pobierała w tym okresie żadnego zasiłku z pomocy społecznej, pozostawała w zasadzie bez dochodu, stąd zasiłek dla bezrobotnych słusznie się jej należał. Wskazała ponadto, że winien znaleźć zastosowanie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia (...), który wyłącza z pojęcia osoby bezrobotnej osobę pobierającą rentę rodzinną w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. W ocenie skarżącej warunek ten należy odnieść do przyznanej jej renty z tytułu niezdolności do pracy, gdyż jej faktyczna wysokość nie przekracza połowy minimalnego wynagrodzenia i w konsekwencji należy uznać, że istniały na dzień 30.04,.2008r. podstawy do uznania ją za osobę bezrobotną. Dodała, że od miesiąc listopada 2008r. renta jest obciążona zajęciami komorniczymi. Wysokość renty ustalona została brutto na kwotę 527,33 zł, a na rachunek bankowy przekazywana jest ostatecznie kwota 338,04 zł. Praktycznie nie ma, jak zaznaczyła, z czego się utrzymać. Decyzją opisaną na wstępie z dnia 11.02.2009r. znak [...], Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną przez Z. M. decyzję organu pierwszej instancji, podzielając argumentację tego organu co do istnienia podstawy do wznowienia postępowania w sprawach Z. M. w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej, zasiłku dla bezrobotnych i stypendium, a następnie odmowy przyznania jej statusu osoby bezrobotnej i prawa do świadczeń w zakresie w decyzji pierwszej instancji wskazanym. Wskazał bowiem, że skoro osobą bezrobotną nie może być osoba posiadająca prawo do renty, organ pierwszej instancji był zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sytuacji skarżącej na dzień 30.04.2008r. W skardze na powyższą decyzję Z. M. ponowiła zarzut zawarty w odwołaniu, że od miesiąca kwietnia 2008r. nie osiągnęła żadnego dochodu i nie otrzymywała renty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stąd nie można uznać, że świadczenie z tytułu pozostawania osobą bezrobotną nie należy się jej. W dalszej części skargi podniosła zarzuty wobec nieudolnego w jej ocenie działania Powiatowego Urzędu Pracy, głównie braku pomocy w poszukiwaniu przez nią pracy a także zarzuty wobec braku porozumienia między organami co do kierunku działań wobec osób posiadających orzeczony stopień niepełnosprawności. Na rozprawie w dniu 23.11.2009r. skarżąca sprecyzowała żądanie skargi w ten sposób, że z uwagi na to, że w okresie, za który pobrała zasiłek dla bezrobotnych i stypendium tj. od kwietnia 2008r. do września 2009r. nie osiągnęła żadnego dochodu uważa, że świadczenia te są jej należne i nie zmienia tego fakt, że za ten okres organ rentowy wypłacił wyrównanie renty z tytułu niezdolności do pracy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się wskazanymi kryteriami należy stwierdzić, że Sąd nie dopatrzył się podstaw do uwzględnienia skargi Z. M. W niniejszej sprawie zaistniały podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję i przeprowadzenia zgodnie z art. 149 § 2 Kpa postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W sytuacji funkcjonowania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o uznaniu danej osoby za osobę bezrobotną oraz decyzji o prawie do zasiłku dla bezrobotnego czy prawie do stypendium nowymi okolicznościami faktycznymi lub nowymi dowodami w rozumieniu przepisów o wznowieniu postępowania administracyjnego mogą być okoliczności lub dowody, które wiążą się z przesłankami decydującymi w ogóle o uznaniu osoby za osobę bezrobotną czy decydującymi o przyznaniu prawa do zasiłku czy stypendium w okresie odbywania przygotowania zawodowego, na który osoba bezrobotna jest skierowana. Stanowią o przesłankach przepisy art. 2 ust. 2, 53 ust. 6 i 71 ustawy o promocji zatrudnienia (...). W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania w związku ze wznowieniem postępowania administracyjnego jest art. 2 ust. 2 pkt c w/w ustawy, który wyłącza uznanie za osobę bezrobotną osoby, która nabyła prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy a stanowiący, że bezrobotny oznacza osobę (...), która nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej, renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę albo po ustaniu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, zaprzestaniu prowadzenia pozarolniczej działalności, nie pobiera nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku chorobowego, zasiłku macierzyńskiego lub zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Istotą tego rozwiązania jest wykluczenie sytuacji, w której osoba, mająca przyznane prawo do w/w świadczeń, jednocześnie uznana zostaje za osobę bezrobotną, która w określonych prawem sytuacjach może pobierać zasiłek dla bezrobotnych czy inne świadczenia z ustawy wynikające, jak w niniejszej sprawie stypendium z racji odbywania przygotowania zawodowego. Z zasady okoliczności wskazane w w/w artykule badane są w postępowaniu w przedmiocie uznania danej osoby za osobę bezrobotną, za wyjątkiem sytuacji gdy zachodzi podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego. Wskutek wznowienia postępowania dokonuje się na nowo oceny spełnienia przesłanek wymaganych dla uznania osoby za osobę bezrobotną z uwzględnieniem podstawy wznowienia postępowania, gdyż następuje odwołanie do stanu faktycznego zaszłego w dniu wydania decyzji, która zostaje uchylona w następstwie wznowienia postępowania. Wobec tego nieistotnym dla rozstrzygnięcia pozostaje wbrew twierdzeniu skarżącej, że w okresie gdy pozostawała osobą bezrobotną tj. od 30.04.2008r. i pobierała zasiłek dla osoby bezrobotnej od 8.05.2008r., a stypendium od 01.07.2008r. faktycznie nie dysponowała decyzją o przyznaniu renty z tytułu niezdolności do pracy oraz nie pobierała renty (nie miała innych dochodów), gdyż istotnym z punktu widzenia ustawy o promocji o zatrudnieniu (...) jest to czy w dacie od 30.04.2008r. w rzeczywistości posiadała prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, wyraźnie podkreślając, że art. 2 ust. 2 stanowi o "posiadaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy – a nie o pobieraniu z tego tytułu świadczenia". Zgodnie z decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydaną w dniu 9.10.2008r. prawo takie przysługiwało jej od 01.04.2008r., co oznacza, że okres przysługiwania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy pokrył się z okresem, w którym skarżąca posiadała status osoby bezrobotnej (od 30.04.2008r.), okresem posiadania prawa do zasiłku dla bezrobotnego (od 08.05.2008r.) i okresem pobierania stypendium (od 01.07.2008r.). Stąd zaistniała podstawa do uchylenia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa dotychczasowych ostatecznych decyzji wydanych na rzecz Z. M. w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej, zasiłku i stypendium oraz wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. W zaistniałym stanie faktycznym Z. M. nie przysługiwał w dniu 30.04.2008r. status osoby bezrobotnej, a w związku z tym świadczenia związane z szeroko pojętym bezrobociem. Kwestia ewentualnych rozliczeń wynikających z pobrania kwot zasiłku i stypendium podlega rozstrzygnięciu w odrębnym postepowniu. Chodzi o ewentualne decyzje w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 3 w/w ustawy czy rozliczenia między organem rentowym a Funduszem Pracy, o których mowa w art. 78 ustawy. Odnosząc się do z zarzutu skarżącej, że została przyznana jej renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości nie przekraczającej połowy minimalnego miesięcznego wynagrodzenia, a w związku z tym podobnie jak w przypadku renty rodzinnej nie powinno mieć miejsce wyłączenie prawa do uzyskania statusu osoby bezrobotnej zauważyć należy, że art. 2 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia (...) wyraźnie wskazuje, że jedynie w przypadku posiadania prawa do renty rodzinnej należy rozważyć prawo do posiadania statusu osoby bezrobotnej z punktu widzenia wysokości tej renty określając, że prawo to wyłączone jest w sytuacji nabycia prawa do renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zapis taki znalazł się w ustawie na mocy art. 1 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 24 sierpnia 2007r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2007r., Nr 176, poz. 1243). Odnośnie renty z tytułu niezdolności do pracy ustawa nie wprowadza dodatkowych warunków. Nie można też przypisać żadnego znaczenia prawnego zarzutowi skarżącej, że pobierana przez nią aktualnie renta w rzeczywistości wpływa na konto w pomniejszonej w stosunku do wynikającej z decyzji wysokości, gdyż obciążona jest zajęciem komorniczym. Okoliczność ta nie ma wpływu na uznanie, że w istocie rzeczy w dniu 30.04.2008r. Z. M. nie przysługiwał status osoby bezrobotnej, a w konsekwencji prawo do zasiłku dla bezrobotnych i stypendium. Potrącenia komornicze nie mają związku czy też wpływu na uznanie danej osoby za osobę bezrobotną. Z tych względów uznając, że zaskarżona decyzja Wojewody oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji są zgodne z prawem skarga Z. M. została na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalona.