III SA/Kr 324/14

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. O. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi S. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym i ustanowić dla niego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący w złożonym na urzędowym formularzu "PPF" wniosku o przyznanie prawa pomocy domagał się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Określając majątek swój i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uwidocznił, że w jego skład wchodzi dom o powierzchni 80 m2. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżący oszacował łącznie na kwotę 4600 zł wyjaśniając, że składa się na to jego emerytura w wysokości 3200 zł oraz alimenty i zapomoga dla syna w wysokości 1400 zł. Uzasadniając swoje starania zaakcentował, że po odliczeniu alimentów zasądzonych na syna w wysokości 900 zł i żonę w wysokości 400 zł pozostaje mu ok. 2000 zł brutto. Z tych pieniędzy opłaca energię elektryczna, gaz, oraz opał na zimę. Miesięczne koszty dostawy energii oszacował na ok. 100 zł, wody 40-50 zł. Pomaga także finansowo uczącemu się synowi. Podniósł, że miesięczny koszt dojazdów syna do szkoły to ok. 200 zł. Dodatkowo spłaca zakupiony dla syna na 18-te urodziny motocykl, który spłaca w ratach po 80 zł. Prócz alimentów W miarę możliwości pomaga także swojej byłej żonie, która obecnie przebywa w domu pomocy społecznej. Środki jakie mu pozostają pochłania zakup żywności, odzieży, obuwia, środków czystości. Oprócz emerytury nie ma innego dochodu. Nie posiada oszczędności. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6329" (vide: zarządzenie z 17.02.2014 r. ) opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - wniosek należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Równocześnie godzi się zauważyć, że bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje bez wpływu na drugie z żądań skarżącej a mianowicie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Zgodnie bowiem z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). Logiczną konsekwencją przedstawionego stanu rzecz jest więc, że w sytuacji gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, uprzedniego złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Odnosząc te uwagi do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący złożył oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa wskazując na swój stan rodzinny, posiadany majątek, aktualną wysokość i źródło dochodów, ponoszone wydatki. Są one wystarczające do określenia możliwości płatniczych strony. Dających się zaś zauważyć nieścisłości nie sposób tłumaczyć inaczej jak tylko zauważalną nieporadnością strony. Sytuacja skarżącego choć nie dramatyczna to jednak nie należy do najłatwiejszych. Z zasad doświadczenia życiowego wynika bowiem, że po opłaceniu wykazanych stałych obciążeń a wiec wydatków na media, zasądzone alimenty dla syna i żony, rat spłacanych w banku, pomocy finansowej uczącemu się synowi środki jakie skarżący ma do dyspozycji wystarczają już tylko na opędzenie podstawowych potrzeb. Biorąc to pod uwagę i przewidując minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało ustanowić dla skarżącego adwokata z urzędu, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. W aktualnej sytuacji skarżący nie jest bowiem w stanie bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania opłacić pełnomocnika z wyboru. Zarazem działanie takie stanowić będzie dla skarżącego pomoc, o którym to prawie traktują przepisy Oddziału 2 Rozdziału 3 Działu V ustawy z dnia 30 czerwca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów orzeczono jak w punkcie drugim na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.