III SA/Kr 325/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Lechowski (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Kremer WSA Tadeusz Wołek Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2006 r. sprawy ze skargi L.Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 października 2004 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania Aktu Własności Ziemi I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] 2004 r. [...] II. orzeka, że opisane w punkcie pierwszym sentencji postanowienia nie mogą być wykonane, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej L. Ł. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego kwotę [...],- zł (słownie [...]). Postanowieniem z dnia 26 października 2004 r [...] , po rozpatrzeniu zażalenia L.Ł Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] 2004 r znak [...] , orzekające o sprostowaniu aktu własności ziemi Nr [...] z dnia [...]. 1978 r wydanego przez Naczelnika Gminy [...].W podstawie prawnej postanowienia SKO powołano przepisy art.138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa , oraz art.123 , 124 i 113 § 1 kpa . Uzasadniając swoje postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało następujące okoliczności i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. Rozpatrując wniosek A.F. , Wójt Gminy [...] , z powołaniem na przepis art.113 § 1kpa , postanowieniem z dnia [...] 2004 r znak [...] , sprostował akt własności ziemi - decyzję Naczelnika Gminy [...] Nr [...] , w ten sposób , że w miejsce wpisanej mylnie działki [...] , winna być wpisana działka [...] Uzasadniając postanowienie Wójt wskazał, że błąd sprostowano na podstawie operatu ewidencji gruntów wsi[...] jedn. rej. G 229 , na podstawie , którego ustalono , że działka ewid. [...] w ewidencji gruntów nie istniała ani nie istnieje. Zażalenie na to postanowienie wniosła L. Ł. twierdząc , że ma wpisaną notarialnie i do księgi wieczystej działkę [...] i nie zgadza się na zmiany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przywołując wyrok NSA z 21.03. 1996 r sygn. II SA 432/95 ( ONSA 1997 /1/34 ) , stwierdzający , iż sprostowaniu w trybie art.113 § 1 kpa błędów i omyłek w stosunku od decyzji - aktów własności ziemi wydanych na podstawie ustawy z 26 października 1971 r o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz.U. Nr 27 poz. 250 ze zm. ) , nie stoi na przeszkodzie art.63 ust.1 ustawy z dnia 19.10. 1991 r o gospodarce nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa zmianie niektórych ustaw (tj. Dz.U. z 2004 r Nr 208 , poz. 2128 ) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z przedłożonych akt wynika , że w decyzji - akcie własności ziemi Nr [...] , omyłkowo między innymi działkami wpisano działkę Nr [...] zamiast działki [...] , a zatem zaskarżone postanowienie znajduje oparcie w przepisie art.113 § 1 kpa pozwalającym na sprostowanie w decyzji błędów pisarskich , rachunkowych i innych oczywistych pomyłek. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożyła L.Ł. , podnosząc , że nie zgadza się na zmianę numeru działki , na którą posiada postanowienie Sądu i Notariusza , a postanowienie krzywdzi ją na korzyść A.F. , która ,, pokręciła " uwłaszczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi , podtrzymując dotychczasowe stanowisko . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył : Zgodnie z art. 3 ust.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 z późn.zm. ) - dalej ustawa p.p.s.a. - Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1269 ) , kontrola powyższa sprawowana jest pod względem zgodności z prawem , jeżeli ustawy nie stanowią inaczej . W myśl przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi , sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana na powyższych zasadach , kontrola zaskarżonego postanowienia prowadzi do stwierdzenia , że skarga jest uzasadniona , chociaż z przyczyn całkowicie innych niż podniesione w skardze Ludwiny Łacek. Przepis art.145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi , że sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części , jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Takie przyczyny zachodzą w sprawie . Przepis art.19 kpa zobowiązuje organy administracji publicznej do przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej . Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji , która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Przyczyna nieważności określona przepisem art.156 § 1 pkt 1 kpa zachodzi względem postanowienia Wójta Gminy [...] z dnia [...] 2004 r znak [...] orzekającego o sprostowaniu aktu własności ziemi Nr [...] z dnia [...] 1978 r. Stosownie do przepisów art. 37 ust.1 w zw. z art.8 pkt 9 lit ,, a" pkt 4-7 i lit ,,b" ustawy z dnia 28 maja 1975 r o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa , oraz o zmianie ustawy o radach narodowych ( Dz.U. Nr 16 , poz. 91 z późn.zm. ) naczelnik gminy był terenowym organem administracji państwowej. W tym charakterze Naczelnik Gminy [...] wydał akt własności ziemi - decyzję Nr [...] z dnia [...] 1978 r , m.in. na podstawie art.12 ustawy z dnia 26 października 1971 o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz.U. Nr 27 poz. 250 z późn. Zm. ) - wskazującego organy właściwe do wydania decyzji w tych sprawach . Z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 22 marca 1990 r o terenowych organach rządowej administracji ogólnej ( Dz.U. Nr 32 , poz 176 ) , stosownie do jej przepisu art.36 ust.1 , określone w ustawach szczegółowych zadania i kompetencje rządowej administracji ogólnej przeszły na kierowników urzędów rejonowych ( dla których zgodnie z art. 3 , organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów kpa stał się Wojewoda ) . W tym czasie nie obowiązywała już ustawa z dnia 26 października 1971 r o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych , uchylona art. 4 ustawy z dnia 26 marca 1982 r o zmianie ustawy - kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz.U. Nr 11 , poz. 81 z późn.zm. ). W myśl przepisów tej ustawy stwierdzenie nabycia przez samoistnego posiadacza własności nieruchomości , co do której przed wejściem w życie nie zapadła ostateczna decyzja stwierdzająca to nabycie w trybie ustawy z 1971 r, może nastąpić wyłącznie w trybie postępowania przed sądem powszechnym , na zasadach określonych tą ustawą. Zgodnie z art. 10 tej ustawy , dokonane do dnia jej wejścia wżycie stwierdzenie nabycia własności przez terenowy organ administracji państwowej , stanowi wyłączny dowód nabycia własności nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych . Od wejścia w życie ustawy z dnia 26 marca 1982 r o zmianie ustawy - kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych , spory o uregulowanie własności tych gospodarstw rolnych przestały być sprawami załatwianymi w postępowaniu administracyjnym , a stały się sprawami cywilnymi. Z tych przyczyn przepisy ustawy z dnia 17 maja 1990 r o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy i organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz.U. Nr 34 poz. 198 ) celowo nie zajmowały się w ogóle kwestią organów właściwych do załatwienia spraw " stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez samoistnego posiadania ".Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 12.10.1992 II SA 467/92 ( ONSA 1993/3/68). Stan prawny , w którym określone w ustawach szczegółowych kompetencje rządowej administracji ogólnej wykonywali kierownicy urzędów rejonowych trwał do 31 grudnia 1998 r. Z dniem 1 stycznia 1999 r weszły w życie przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz.U. Nr 133 , poz. 872 z poźn.zm. ). Zgodnie z przepisem art.94 tej ustawy , nadal obowiązującym , do właściwości Starosty przeszły , jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej , jako zadania z zakresu administracji rządowej , określone w przepisach zadania urzędów rejonowych rządowej administracji ogólnej oraz zadania i kompetencje kierowników tych urzędów. W świetle art.63 ust.2 ustawy z dnia 19 października 1991 r o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ( obecnie t.j. Dz.U. z 2004 r Nr 208 , poz. 2128 ) , od 1 stycznia 1992 r wyłączone jest stosowanie przepisów kpa dotyczących wznowienia postępowania , stwierdzenia nieważności lub uchylenia decyzji , do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 października 1971 r o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych ( Dz.U. Nr 27 poz. 250 z późn. zm. ).Zarazem jednak przepis art.63 ust.1 tej ustawy nie wyłączył dopuszczalności stosowania art.113 § 1 kpa jako podstawy sprostowania błędów i omyłek w stosunku do decyzji - aktów własności ziemi wydanych na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Potwierdził to Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1996 03 21 II SA 432/95 (ONSA 1997/1/34 ). W tej sytuacji należy stwierdzić , iż przepis art. 113 § 1 kpa może stanowić podstawę sprostowania w decyzji - akcie własności ziemi z dnia [...] 1978 r Nr [...] - ewentualnych błędów pisarskich , rachunkowych oraz innych oczywistych pomyłek , jednakże od dnia 1 stycznia 1999 r organem właściwym do wydania postanowienia w przedmiocie sprostowania a.w.z. jest starosta , a nie Wójt gminy. Postanowienie Wójta Gminy [...] dotknięte jest zatem wadą nieważności przewidzianą art. 156 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 126 kpa . Samorządowe Kolegium Odwoławcze , utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Wójta Gminy [...] dotknięte wadą nieważności – jako wydane przez niewłaściwy rzeczowo organ , rażąco naruszyło przepisy art.94 ustawy z dnia 13 października 1998 r Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną ( Dz.U. Nr 133 , poz. 872 z późn.zm. ) w zw. z art. 19 kpa .Z tych względów również zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 października 2004 r dotknięte jest przyczyną nieważności określoną art.156 § 1 pkt 2 kpa w postaci rażącego naruszenia prawa. Z tych przyczyn należało stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia Wójta Gminy [...] , co skutkuje , że wniosek A. F. o sprostowanie decyzji - aktu własności ziemi będzie rozpatrzony ponownie , w l instancji przez właściwego starostę. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w l punkcie sentencji wyroku na podstawie art.145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 z późn.zm.). Z uwagi na treść postanowień dotkniętych wadą nieważności , w oparciu o przepis art.152 powołanej ustawy orzeczono , że nie mogą być wykonane ( jeszcze przed prawomocnością nin. wyroku ). Orzeczenie o zwrocie na rzecz skarżącej kosztów postępowania w kwocie [...] zł oparto na przepisach art.200 , 205 i 209 w/w ustawy.